Trumpek iragarri du Iranen «errendizio erabatekoa» baino ez duela onartuko

Brent petrolio upela %30 inguru garestitu da astebetean, Donald Trumpek Iranen aurkako eraso militarrari ekin zionetik. Europako findegien erreferente gisa erabiltzen den Ipar Itsasoko petrolioaren etorkizuneko kontratuak 92 dolarretik gora salerosten ari dira ICE Londresko merkatuan gaur arratsaldean; aldiz, iragan ostiralean 70,9 dolarrean salerosi ziren. Gaur bertan %8 inguru garestitu da upela.
Gatazkak zenbat iraungo duen ez jakiteak eta Iranek Ormuzko itsasartea itxi izanak kezka eragiten du, eta petrolio hornidura etengo den beldur dira merkatuak. Saad al Kaabi Qatarreko Petrolio ministroak Financial Times egunkariari onartu dio eskualdeko gas eta petrolio ekoizleak hornidura eten beharko dutela gerraren ondorioz, eta horrek are gehiago hauspotuko ditu prezioak. Kasu horretan, 150 dolarrera irits daitekeela diote adituek.

AEBen bonbardaketek eragindako biktimei buruz hitz egin du Irango Osasun Ministerioko bozeramaile batek, X sare sozialean. Haren arabera, 18 urtetik beherako 200 haur baino gehiago hil dira herrialdean, bonbardaketak hasi zirenetik. Biktima gazteena zortzi hilabeteko ume bat da. Osasun Ministerioko bozeramaileak esan du oraingoz ez dutela hildako guztien datu zehatza.

Uneotan, 2.000 zauritu baino gehiago daude Irango ospitaleetan. Horietatik, 552 adingabeak dira, eta gazteena lau hilabeteko ume bat da. Ministerioko eledunak gaineratu du erasoaldi honek Irango osasun sistemari eragiten diola bete-betean: «Zortzi osasun langile hil eta hogeita hamar zauritu dituzte, eta 11 ospitaleri eraso egin diete misilekin».

Tasnim berri agentziaren arabera, Irango armadak AEBetako base militar bati eraso egin dio Bahrainen, eta «heriotzak eta zaurituak» eragin ditu —ez dute datu zehatzik eman—.

Bestalde, Centcom AEBetako armadak Ekialde Hurbilerako duen Komandantzia Nagusiko buru Brad Cooperrek esan du erasoa Bahraingo etxebizitzen aurkakoa izan dela, eta Iranen asmoa zela «zibilak hiltzea». AEBetako buruzagi militarraren arabera, erasoa «onargaitza» da, eta Washingtonek «erantzun» eginen dio.

Al Jazeera telebista kateak jakinarazi duenez, Hezbollahk bere gain hartu ditu Israelen aurkako zenbait eraso. Alde batetik, miliziak bi suziri sorta jaurti ditu Malkia eta Ramot Naftali hirien aurka; lehen suziriak Malkian erori dira 10:00ak aldera, eta bigarren multzoa, Ramot Naftalin, 15:00etan.

Bestalde, Hezbollahk droneekin eraso egin die Israelgo armadaren bi baseri: lehen erasoaldia Safad hiritik gertu izan da, eta bigarrena, okupatutako Golango gainetan, Siriako hego-mendebaldean. Miliziaren arabera, Israelen bonbardaketen erantzun gisa egin dituzte erasook.

Israelgo Gobernuak onartu du Hezbollahk 70tik gora suziri jaurti dituela gauerdiaz geroztik.

NBEko Migraziorako Nazioarteko Erakundeak jakinarazi du Siriako 50.000 errefuxiatu inguru ihesean direla uneotan, Israelek Libanon eginiko azken bonbardaketen ondorioz. Izan ere, errefuxiatu horiek Beirut hegoaldean hartua zuten aterpe, baina zona horiek berehala ebakuatzeko agindua emana du Israelek.

Datu are kezkagarriagoak eman ditu NRC Norvegiako Errefuxiatuen Batzordeak. Erakunde horren esanetan, Israelek Libanon eginikoa «hondamendi humanitarioa» da, eta eskatu dio bertan behera utz ditzala «ebakuazio masiborako aginduak», iritzita ehunka milaka desplazatu eragin dituela eta are gehiago izanen direla datozen egunetan. NRCren estimazioen arabera, 300.000 pertsona inguru desplazatu dituzte Libanon, Israelek herrialde horren aurkako erasoaldia abiatu zuenetik.

Libanoko Osasun Ministerioaren arabera, Israelek herrialdean eginiko bonbardaketek 217 hildako eta 798 zauritu eragin dituzte astelehenaz geroztik. Bart gauean, esate baterako, Israelek bonba gehiago jaurti zituen Libanoko hiriburuan, Beiruten. Israelen arabera, «Hezbollahren azpiegituren aurkako erasoaldia» izan zen.

Irakeko lehen ministro Mohammed Xia al-Sudanik eta Iraken menpeko Kurdistango buru Netxirvan Barzanik telefono bidezko bilera izan dute gaur, Irango gerrari lotutako gertakariez hitz egiteko. Irakeko Gobernuak eman du horren berri, X sare sozialean.

Bi buruzagiek txarretsi egin dituzte azken egunetako erasoak, hala Iraken nola Kurdistanen gertatutakoak, eta —Irakeko Gobernuaren arabera, betiere— «konpromisoa» agertu dute «lurraldea bihur ez dadin inguruko herrialdeei eraso egiteko plataforma». «Batasun nazionalaren beharra» aldarrikatu du Bagdadek, herrialde osoan «segurtasuna» bermatze aldera.

Truth Social sare sozialean argitaratutako beste mezu batean, AEBetako presidente Donald Trumpek esan du AEBetako Estatu Departamentuak «milaka pertsona» atera dituela jada «Ekialde Hurbileko hainbat herrialdetatik».
«Lasai, zaratarik atera gabe, baina arazorik gabe» eginiko lana dela nabarmendu du Trumpek, eta Marco Rubio estatu idazkaria txalotu du. Hain zuzen, Etxe Zuriak atzo iragarri zuen 20.000 estatubatuar itzuli direla AEBetara azken egunetan, eta hegaldi gehiago prestatzen ari dela horretarako.

Donald Trumpek, AEB Amerikako Estatu Batuetako presidenteak, Iranen aurkako oldarraldi militarrari buruzko adierazpenak egin ditu bere sare sozial propioan, Truth Social izenekoan. Plataforma horretan, Trumpek esan du Washingtonek ez duela Iranekin ezer adosteko asmorik, «ez bada [Iranen] baldintzarik gabeko errendizioa».

Horren ostean, zera idatzi du: «[Errendizio] hori lortu ostean, eta buruzagi handi eta onargarri bat hautatu ondoren, guk, eta gure aliatu eta bazkide zoragarri eta ausartetako askok, tai gabe eginen dugu lan, Iran hondamendiaren ertzetik salbatzeko, ekonomikoki inoiz baino handiagoa, hobea eta indartsuagoa izan dadin». Bukatzeko, bere lelo ezagunena moldatu du: «MAKE IRAN GREAT AGAIN» (egin dezagun Iran handi berriro).

Minab hiriko eskolaren aurkako erasoaldia gerra krimen gisa ikertzeko galdegin dute giza eskubideen alorreko zenbait adituk. Eskaera egin dutenen artean dago Mai Sato, Nazio Batuen Erakunderen Iranerako kontalaria. Adierazpen bateratu bat argitaratu dute adituek, eta bertan, gogorarazi dute hezkuntza eraikinen aurka nahita eginiko erasoak gerra krimenak direla Erromako Estatutuaren arabera: «Jardunean den ikastetxe baten aurkako eraso bat, eskola orduetan eginikoa, kezka larrienak pizten ditu nazioarteko zuzenbideari dagokionez, eta berehala ikertu beharko litzateke era independentean eta eraginkorrean».

New York Times-en ikerketa baten arabera, Minab hiriko neskatxen eskolaren aurkako bonbardaketaren ardura AEBena litzateke. Iranen aurkako erasoaren lehen egunean gertatu zen hondamendi hori, Shajareh Tayyebeh lehen hezkuntzako eskolan. 7 eta 12 urte arteko 168 haur hil zituen erasoak. Halaber, Reuters agentziak esan du AEBetako bi funtzionariok berretsi egin dutela lehen ikerketak ardura estatubatuarra azaletzeratzen ari dela. «Oso litekeena da» AEBetako Armadaren erantzukizuna Minabeko eskolako sarraskian, iturri horien arabera. Pete Hegseth EEBetako Defentsa idazkariak esan zuen herenegun Pentagonoa ikertzen ari zela bonbardaketa horretan gertatutakoa, baina Armadak ez dituela «sekula ere ez helburu zibilak». Eraso horretan 180 pertsona hil ziren, gehienak umeak.

AEBen radar sistemen aurkako erasoak egin ditu Iranek, Jordanian eta Arabiar Emirerri Batuetan. Hala eman dute jakitera Iraultzaren Zaindariek. «THAAD radarrak, Jordanian eta Emirerri Batuetan, eta FPS-132 radar estatubatuarra, Qatarren, suntsitu ditu Iraultza Islamikoaren Zaindarien drone eta misilen adarrak».

Israelgo Aire Armadaren 50 hegazkin bonbakarik eraso egin dute gaur goizaldean, Teheranen, eta Tel Avivek ziurtatu du Ali Khamanei Irango buruzagi gorena zenaren bulegoko bunkerra suntsitu egin dutela. Aurreko ostiralean hil zuten Khamenei AEBen eta Israelen bonbek, baita haren familia ere. Presidentea zenaren egoitzan, lurrazpiko bunker bat dago, baina Khamenei ez zegoen han haren aurkako bonbardaketa hasi zenean. Orain, berriz, bunker hori suntsitu egin dutela ziurtatu du Israelek. Herrialde horretako iturriek esan diote ABC News kateari uste dutela 86 urteko buruzagia bulegoan egoten zela batez ere, eta ez bunkerrean, eta «heriotza gertu zuela» onartuta zuela.

Alemaniako Defentsa ministro Boris Pistoriusek deitu du Ukrainako gerrarekin arreta ez galtzera. Ekialde Hurbileko gerra dela eta, aire defentsako munizioen beharra oso handia dela gogoratu du, Iranen drone eta misil jaurtiketei aurre egiteko, eta horrek izan dezakeela eragina Ukrainan. «Munduan ez daude hainbeste munizio aire defentsari dagokionez. Ekialde Hurbileko gerrak ez du ekarri behar Europan dugun gerra ahaztea». Ukrainari laguntza emateko «ahal den guztia» egiten jarraitu behar dute europarrek, haren ustez, baina hori egin behar da «Persiar Golkoko herrialdeak bakarrik utzi gabe». Asian eman behar ei den Europako laguntza batik bat logistikarekin lotu du Pistoriusek.

Astelehenean, Ormuzko itsasartea itxi egin duela jakinarazi zuen Iranek, eta mehatxu argia egin zien hura gurutzatzeko asmoa dutenei: «Ontzien aurka tiro egingo dugu». Bada, ordutik, petroliontzien eta gasontzien joan-etorria %75 artean apaldu da eremu horrretan. Esan beharrik ez dago: energia esportazio horiek etetzeak prezioen gorakada itzela eragin du mundu osoan. Gasa eramaten duten munduko ontzi guztien %20k itsasarte hori gurutzatzen dute. Halaber, egunero hamalau milioi petrolio upel igarotzen ziren astelehenera arte, Ormuzetik.