Errekaren inguruan dagoen landarediari deritzo ibarbasoa; errekaren parte da, haren ekosistemarako guztiz beharrezkoa. Eremu horiek ezagutzeko, erakusketa bat antolatu dute elkarlanean Uraren Euskal Agentziak eta Ekoetxeek. Aurrenekoz Sobronen (Araba) erakutsi zuten, eta, orain, Urdaibaiko Ekoetxearen kanpoaldean izango da ikusgai, Busturian (Bizkaia). Erakusketa publiko guztientzako modukoa da, eta aukera ematen du ibarbasoak ezagutzeko hala teorian nola bertatik bertara: izan ere, bihar bisita gidatu bat egingo dute ekosistema horietan barrena.
Errekak sortutako higadura murrizten laguntzen dute ibarbasoek, eta uholdeei aurre egiteko moldatuta daude, Iker Uraga Urdaibaiko Ekoetxeko langileak azaldu duenez: «Uraren abiadura eta urak dakartzan efektu negatiboak mugatzen dituzte». Inguruko lurrari materia organiko asko ematen diote, eta aldi berean, errekako ura erabilgarri —eta edateko moduko— egiteko prozesua errazten dute. «Etxea eta janaria dira hainbat espezierentzat». Horrek egiten ditu babesgune ekologiko. Klima erregulatzeko ere balio dute, tenperatura freskatzen baitute: «Itzala ematen diote errekari, tenperatura jaitsi eta gehiegizko landaretza mugatu».
«Erreka ez da bakarrik ura eta uraren barruan dagoena; inguruan dagoen basoa da berez erreka hori benetan ekosistema aberats bihurtzen dutena», azaldu du Uragak. Aberastasun hori, ordea, arriskuan da. «Ekosistema mehatxatua dela esaten da; batez ere, kontuan hartuta erreka inguru horiek nola erabiltzen ditugun». Eraikuntza eta basogintza dira halakoen mehatxu nagusi: «Adibidez, ibarbasoak kendu eta etxeak sartzen baditugu, arazo larriak izango ditugu uholdeei aurre egiteko». Erreka ondoko arbolak moztuz gero, gainera, errekara lur pila bat heldu eta hura lohiz beteko da; ondorioz, hango izakiak kaltetu egingo dira. Ibarbasorik ez balego, biodibertsitatea eta edateko ura murriztu egingo lirateke, baita ibarbasoek betetzen dituzten funtzioak betetzea zaildu ere.
Hori aintzat hartuta, kontzientzia zabaldu behar dela uste du Uragak. Errekako ekosistema ulertzea da helburua. Horretarako, behar-beharrezkoa da ibarbasoen funtzionamenduaren berri izatea: «Zer den erreka bat, zegatik dauden hain mehatxatuta, zergatik den hain garrantzitsua inguruko ibarbasoei eustea, ahal bada handitzea, eta horien funtzio guztiei beren-berean eustea».
Urdaibaiko Ekoetxetik Amunategira
Urdaibaiko Ekoetxearen kanpoaldean hasiko da biharko prestatu duten ibilbidea: erakusketako panelak baliatuta, Uragak ibarbasoaren inguruko oinarrizko ideiak azalduko dizkie bisitariei. Horren ostean, teoriatik praktikara egingo dute salto: parte hartzaileak Busturiko Axpe auzoan dagoen Amunategi errekastora joango dira, hain zuzen ere. Erakusketan ikasitakoaren adibide praktiko batekin emango diote amaiera ibilbideari: bertako fauna eta flora ezagutuko dute, hegazti babestuak entzun, ekosistemaren freskotasuna bertatik bertara sumatu, eta lurraldearekin konektatu.
