Telebistaren inguruko jaialdia da Gasteizko FesTVala, eta, pantaila bat tartean den orotan gertatzen den legez, irudia gailentzen da beste edozeren gainetik. Ikus-entzunezkoen arloak, ordea, bi atal ditu, ez soilik pantailan ageri den irudia, mikrofonotik ateratzen den soinuak ere badu bere garrantzia. Anaia txiki ahaztu horrek duen garrantzia jorratu dute, hain zuzen ere, EUNEIZ unibertsitateko Aitor Castillo irakasleak emandako hitzaldian.
Algoritmo ikusezina izena jarri dio Castillok hitzaldiari. Izan ere, soinua ikusten ez den osagai bat da, baina ikusleen pertzepzioa erabat baldintzatzen du. Esperimentu sinple baina eraginkor batekin erakutsi du hori Castillok: entzuleei eskatu die aurkezpen pantailaren eskuinaldera begiratzeko, bideo bat erreproduzitzen zen bitartean. Bat-batean, bi soinu bortitz entzun dira, eta pantailaren ezkerraldean distira argia ikusi ahal izan da. Zenbat distira, ordea, bat ala bi? Entzuleek argi dute, denek altxatu baitute eskua bi argi distira ikusi dituztela adierazteko. Bakarra egon da, ordea, eta soinu bikoitzak baldintzatu du erabat publikoaren pertzepzioa, bat zen lekuan bi ikusarazteraino.
Gerturatu eta lau
Erakustaldi hori profitatu du Castillok soinuak ikusleen pertzepzioan duen eragina irudikatu eta horren efektuak agerian uzteko. Desinformazioaren aro honetan, soinuak ere badu bere garrantzia. «Esperimentuek erakutsi dute, bideo berbera audio ezberdinekin jarriz gero, audioa kalitate okerragokoa denean ikusleek uste dutela hizlaria edo aurkezlea ergelagoa dela, ezjakinagoa. Kalitate txarreko soinuarekin badator, ez diogu hainbesteko kasurik egiten informazioari», azaldu du Castillok.
Eta hor agertzen da paradoxa: audioak ikus-entzunezkoetan berebiziko garrantzia badu ere, irudiaren hipertrofiaren garaiotan, ikusleei iristen zaien audioaren kalitatea gero eta okerragoa da. «Soinua hurbiltzen joan zaigu, eta horrekin kalitatea okerragotzen joan da», laburbildu du egoera Castillok. Egongelako telebista katodikoarekin hasi zen segida azaldu du irakasleak: hasiera batean, egongelako horman egoten zen telebista, ikuslearengandik bi edo hiru metrotara, eta soinua aurrerantza proiektatzen zuen.
Telebista lauen iritsierarekin, berriz, telebisten tamaina txikituz joan zen, eta, horrekin batera, mikrofonoak ere txikiago bilakatu ziren, baita kalitate okerragokoak ere. Gaur egun etxeetan nagusi diren hazbete ugariko telebista lauek ez dute mikrofono onentzako lekurik, eta soinua beherantza proiektatzen dute. Hori nahikoa ez, eta telefono adimendunen iraultza iritsi da, haririk gabeko entzungailuen iraultza harekin dakarrela. «Orain, soinua ez zaigu urrunetik iristen, garezurraren barruan bertan dugu, bertatik-bertara. Horrek intimitate fisiologikoa sentiarazten digu, eta ez dugu soinua berdin prozesatzen distantzia horietan», deitoratu du Castillok.
Soinuarekin, beraz, urrutiko intxaurrekin gertatzen zen gauza bera jazo da: urrititik hamalau ziren, eta hobeto entzuten zen, baina, gerturatu ahala, lau bilakatu dira, bluetooth bidez konektatzen diren kaskoek ere, haien txikitasunean, muga handiak baititutze. Horrek soinugintzaren industrian ere aldaketa handiak eragin ditu, streaming plataformen aro honetan soinu-nahasketa estilo berezia gailendu baita. «Netflix edo antzeko plataformetan zinemarako eginda dauden pelikulak ikusten ditugunean, euskarri horretarako prestatuta ez zeuden soinu nahasketekin topo egiten dugu. Zer egiten dute plataformek? Elkarrizketak lehenesten dituzte ororen gainetik, sakelako ikusleek edo seriea atzeko planoan jarrita dutenek dena ongi entzun dezaten. Emaitza? Leherketa bat eta marmar bat maila berean daudela».
Paisaia ilun horren aurrean, soinuaren garrantzia aldarrikatu du Castillok. Entzuleen artean, bazen aurpegi gazte franko, ikus-entzunezkoen alorreko lanbide heziketako ikasleak asko. Gai izango ote dira haiek ikus-entzunezko garaikideetan falta den osagarria —entzunezko, alegia— jartzeko? Etorkizunean entzungo da horren erantzuna.
