Eusko Jaurlaritzako Elikadura, Landa Garapen, Nekazaritza eta Arrantza sailburu Amaia Barredok Euskadiko Nekazaritza, Elikadura eta Gastronomia Lege berria maiatzaren 15ean aurkeztu ondoren, parte hartze prozesu bat ireki da nekazaritza erakundeekin, kooperatibekin, elikadura-industriarekin, gastronomia sektorearekin eta euskal elikadura-sistemari lotutako elkarteekin, legearen parlamentu-izapidetzea hasi aurretik.
Asmoa da erreforma integral bat egitea, lehen sektorearen errentagarritasuna eta lehiakortasuna indartzeko, belaunaldi-erreleboa bermatzeko, nekazaritza-lurra babesteko eta euskal elikadura-kate osoa sendotzeko, ekoizpenetik gastronomiaraino.
«Lege hau ez da eguneratze tekniko hutsa, baizik eta Euskadik ekoizpen gaitasuna eta landa eremu bizi eta lehiakorra mantentzeko tresna estrategikoa. Sektorearen errentagarritasuna, belaunaldi-erreleboa eta ekoizpen gaitasuna bermatu behar dira; izan ere, lehen sektorea defendatzea gure ekonomia eta gure herria defendatzea ere bada», Barredok aurkezpen ekitaldian azaldu zuenez.
Izaera estrategikoa
Lege berriak aintzat hartuko dituen erronka eta lehentasun nagusiak hauek izango dira: iraunkortasuna, berrikuntza teknologikoa, digitalizazioa, ekonomia zirkularra, klima aldaketara egokitzea eta ekoizpen-gaitasun propioa indartzea. Halaber, nekazaritza-elikadura sektorearen funtsezko izaera estrategikoa azpimarratuko du, eta neurri espezifikoak txertatuko ditu haren bideragarritasuna bermatzeko krisi edo nazioarteko ezegonkortasun egoeretan. Horrez gain, elikadura eta tokiko ekoizpena Euskal Autonomia Erkidegoaren (EAE) erresilientzia ekonomikorako funtsezkoak direla nabarmenduko du.
Gainera, Nekazaritza Azalera Erabilgarriaren babesa indartuko du eta mekanismoak ezarriko ditu nekazari gazteek arlo horretan lan egin dezaten; horretarako, bitartekaritza tresnak, lur publiko eta komunalen kudeaketa aktiboa eta nekazaritza lurraren abandonuaren aurkako neurriak sustatuko dira. Era berean, nekazaritzarako lurzoru estrategikoen babesa indartzeko tresnak jasoko ditu, besteak beste, erosteko lehentasun eskubidea eta atzera eskuratzeko eskubidea bezalako formulak edo nekazaritza jarduerarekin bateragarriak ez diren erabilera jakin batzuei lotutako mugak ezarriz.
Beste ardatz nagusi bat izango da familia-nekazaritza eta gizarte-oinarriko nekazaritza indartzea. Bidenabar, legeak zeharka txertatuko ditu belaunaldi-erreleboa sustatzeko eta sektorean emakumeen presentzia handitzeko politikak, ustiategien titularkidetasuna, laguntza zerbitzuak eta nekazaritza kooperatibismoa indartuz, baita Gaztenek bezalako programekin koordinazioa eta familia-nekazaritzaren zein gizarte-oinarriko nekazaritzaren sustapena ere.
Iraunkortasunaren arloan, legeak One Health (osasun bakarra) ikuspegia integratuko du, nekazaritza birsortzailea eta ekologikoa sustatuko ditu, zaintza fitosanitarioa indartuko du eta klima aldaketara egokitzeko, ekonomia zirkularra garatzeko eta elikagai-xahuketa murrizteko neurriak bultzatuko ditu.
Euskadiko Elikadura Katearen Behatokia
Gastronomia euskal elikadura-balio katearen parte estrategikoa dela nabarmenduko du, euskal sukaldaritzaren nazioarteko proiekzioa tokiko ekoizpenaren eta EAEko produktuen kontsumoarekin indartzearekin lotuz. Merkaturatze zirkuitu laburrak sustatzeko, kalitate eta jatorri bereizgarriak indartzeko eta tokiko nahiz kalitatezko produktuen erosketa publikoa bultzatzeko neurriak jasoko ditu, baita sukaldaritza kolektibo jasangarriari, berrikuntza gastronomikoari eta prestakuntza espezializatuari lotutako jarduketak ere.
Azkenik, lege berriak ekoizlearen posizioa indartu nahi du elikadura-katearen barruan. Arlo horretan, Eusko Jaurlaritzak elikadura-katearen jarraipen eta gobernantzarako tresnak ere indartzea aurreikusten du, eta Euskadiko Elikadura Katearen Behatokia sustatzea.
