Iazko urtea gazi-gozoa joan da euskal makina-erremintaren sektorearentzat, eta berretsi egin dira AFM klusterrak otsaileko Biurtekoaren harira aurreratuko joerak: txirbil harroketaren azpisektorea bizi eta sendo ibili da, eta, aldiz, deformazioaren alorrak jarraitzen du nozitzen Mendebaldeko automobilgintzaren nahigabeak eta Txinaren lehia indartsua.
«Ziurgabetasuna izan da 2025eko ezaugarri nagusia, eta munduaren egoera politiko gero eta konplexuagoak 2026a ere markatuko du», azaldu du Xabier Ortueta AFMko zuzendari nagusiak. Gauzak horrela, sektoreko fakturazioa jaitsi egin da (-%3,3), 2.248 milioi euroraino.
Esportazioek, berriz, gora egin dute (+%0,82), 1.763 miloi euroraino; inoizko balio handiena da sektorearen historian. Esportazioetarako merkatu nagusiak AEBak, Alemania, Mexiko eta Italia izan dira.
Hala ere, argazki orokor horretan makina-erremintaren sektoreko bi azpisektore nagusien bilakaera erabat kontrajarria izan da. Txirbil harroketan (harroketak, fresatzeko makinak, tornuak, artezteko makinak...) salmentak %1,6 hazi dira, eta, aldiz, fakturazioa ia %12 jaitsi da deformazioan (prentsak).
Gauza bera gertatu da eskariekin. Harroketaren alorrak %21,5eko hazkunde ikusgarria izan du eta horrek 2026 urte honetarako lana eta sendotasuna ziurtatu die horretan ari direnei. Aldiz, deformazioan eskari kopuruek behera egin dute.
Argazkiaren alde argitsuenean, harroketaren sektorean joera bat nagusitzen ari da: enpresek makina gutxiago saltzen dituzte, baina egiten dituzten makinak konplexutasun eta balio handiagokoak dira. «Hor ari gara kokatzen, bezero oso exijenteei erantzuteko gai diren errendimendu handiko ekipo konplexuetan», azaldu du Ortuetak.
Egiturazko aldaketak
Itzalak dira nagusi, ordea, deformaziorako makinetan. Ortuetak bi arrazoi nagusi eman ditu: «2024 eta 2025ak konplikatuak izan dira deformazioarentzat. Batetik, automozioari oso lotutako alorra da, eta Mendebaldeko automobilgintzak une zailak dira inbertsioentzat, eta guk ekipo ondasunak egiten ditu, inbertsio ondasunak. Eta bestetik Txinaren lehiaren eragina nozitzen ari gara».
Deformazioaren salmenta eta eskaera erorketa, neurri batean, «egiturazkoa» dela uste du AFMk, «automobilgintzaren alorra aldatu egin baita». Eta merkatu globaletara zabaldu den Txinaren lehia gero eta handiagoa hor dago, Jose Perez Berdud AFMko presidenteak azaldu duenez. «Makina-erremintaren nazioarteko merkatuan aktore klabea bilakatu da Txina; garapen teknologikoa dute, estatuaren laguntza eta eta merkatuan balio erantsi handiarekin eta prezio lehiakorrekin ari dira».
7.950Enplegua AFMko enpresetan. Enpleguak iaz %0,65 egin zuen gora AFM biltzen dituen enpresetan, Gaur egun, sektoreak 7.950 enplegu zuzen ditu, eta bikoitza inguru zeharka. Langile falta ez, gazte falta dagoela dio AFMk, eta sektore desberdinek banatu egin behar dituztela gazte horiek; makina-erremintak «tailerretan, ingeniaritzan eta bulegoetan» ezagutza handiko langile kualifikatuak dituela dio klusterrak; «ondo ordaintzen duen sektorea gara, behar bezala konpentsatzen duena lortu beharreko kualifikazio hori».
Horren aurrean, Perez Berduden aburuz, AFMko enpresek jarraitu behar dute inbertitzen, transformatzen, teknologiaren eta dibertsifikazioaren aldeko apustua egiten. «Eta aldi berean, ezinbestekoa da administrazioen sostengu argia. Sektoreak erantzun bizkor eta koordinatua eskatzen du Europa mailan, bere industria eta kokapen globala indartzeko».
AFMko presidenteak azaldu duenez, «Europak behar du batasun, anbizio eta lidergo handiagoa, bere ontasunei uko egin gabe, agertoki berri honetan azkar eta ausardiaz aritzeko». Ortuetak gaineratu du «denontzat baldintza berdinak» nahi dituztela.
Makina-erreminta beste sektore batzuetan apustua indartuz ari da konpentsatzen automozioarekin nozitzen duen beheraldia, eta AFMko buruek aipatu dituzte horietako batzuk: aeronautika, defentsa, trengintza, ekipo ondasunak eta energiaren azpisektore batzuk.
AEBetan gora
Beste sektore batzuetan ez bezala, Donald Trumpen muga zergak ez dira zama AFMko enpresentzat. Ipar Ameriketara egindako esportazioek gora egin dute iaz (%4,3), eta AEBetan egindako salmentak izan dira horren erantzule, Mexikon eta Kanadan gutxiago saldu baita. Horrek ez du esan nahi gauzak aise joan direnik. Besteak beste, Ortuetak azaldu duenez, «muga zergak kudeaketan zailtasunak izugarri handitu ditu, eta urte guztian susto bizian ibili gara. Baina AEBetan, hain berrindustrializazio prozesuarengatik makina-erremintaren beharra dute, eta guretzat aukera handiko merkatua da».
PEREZ BERDUDEN AGURRA
AFMk ostiralean egingo du bere urteroko batzarra Donostian, eta 500 parte hartzailetik gora espero dira bertan. Egun horretan aukeratuko dute, gainera, Klusterreko presidente berria: Jose Perez Berdudek —Fagor Automationeko kontseilari ordezkariak— AFMko presidente kargua utziko du, gero ekainean, makina-erremintaren Europako elkartearen presidentetza hartzeko.
