Espainiako Gorteetarako hauteskundeak aurreratzeak ez du soilik egutegi politikoa aldatu: milaka herritarren diru sarrerak eguneratzeko erabakiak ere baldintzatu ditu: pentsiodunenak, langile publikoenak eta gutxieneko soldata jasotzen dutenenak. Eta hor denbora aurka du Espainiako Gobernuak.
Pentsioak eguneratzeko, abendura arte itxaron behar du derrigor; alegia, azaroaren 29ko hauteskundeen ondoren eguneratu beharko ditu. Langile publikoei dagokienez, jada araututa dago datorren urtean soldata %4,5 igotzea, baina hori aplikatzeko dekretuak beste talde batzuen babesa behar du parlamentuko batzorde iraunkorrean. Gutxieneko soldataren igoera, berriz, bozen aurretik adostu nahi du sindikatuekin eta patronalarekin, baina, neurria aurrera ateratzeko, ez du akordiorik behar, ez haiekin ez beste inorekin.
Pentsioak hizpide hartuta, Carlos Cuerpo Ekonomia ministroak adierazi du hauteskundeen ondoren gobernua jardunekoa izango balitz ere pentsioen igoera lege dekretu bidez onartuko lukeela. Kongresua deseginda egongo denez, batzorde iraunkorrak baliozkotu beharko luke. Eta aurreko urteetan baino errazago izango luke, gobernuari aukera ematen baitio JxC Junts Per Catalunyaren babesa behar ez izateko. Gauza bera langile publikoen soldatekin. Gutxieneko soldataren igoera, ordea, errege dekretu bidez onar dezake gobernuak, beste inoren babesik gabe.
Pentsioak, kanpainan
Pentsioen igoera, hala ere, ezingo dute hauteskundeen aurretik gauzatu. 2021eko erreformak ezartzen du kotizaziopeko pentsioak aurreko urteko abendutik aurtengo azarora arteko urte arteko KPIen batez bestekoaren arabera eguneratu behar direla, pentsiodunen erosahalmena babesteko. Horregatik, azaroko datua beharrezkoa da 2027ko igoeraren ehunekoa zehazteko. INEk bozak baino bi egun lehenago jakinaraziko du hori. Orain arteko datuen arabera, inflazioaren batezbestekoa %3,3 ingurukoa da.
Hego Euskal Herrian, kotizaziopeko 670.000 pentsiodun inguru daude. Horiei beste 30.000 inguru batu behar zaizkie, ez-kotizaziopekoak, baina horien igoerarik ez dago aurreikusita oraingoz, aurrekontuekin batera negoziatzen baitira.
Pentsioen igoera eta langile publikoen soldatarena parlamentuko batzorde iraunkorrean onar dezake gobernuak, Junts per Catalunyaren babesik gabe
Pentsioak bete-betean sartu dira hauteskunde kanpainan, ez soilik datorren urteko igoeraren ondorioz, baita sistema publikoaren etorkizunari buruzko desadostasunengatik ere. Ester Muñoz PPko bozeramaileak pentsioen sistema «kolapsatu egingo dela» esan zuen asteazkenean, eta «erreforma ausartak» beharko direla. Voxek urrunago jo du bere proposamenetan: egungo sistema publikoa «zonbi» gisa deskribatu du, eta sistema misto bat defendatu du, osagai publikoarekin eta aurrezki pribatuarekin. Testuinguru horretan, Alberto Núñez Feijoo PPko buruak esan du bere alderdiak KPIaren araberako pentsioen eguneratzeari eutsiko diola. PSOEk zalantzan jarri du baieztapen hori.
Gutxieneko soldata negoziatzeke
Pentsioak ez bezala, gutxieneko soldataren igoera ez dago lege bidez finkatuta. Gobernuak erabaki behar du zenbatekoa, sindikatuekin eta patronalarekin kontsultatu ondoren. Yolanda Diaz Lan ministroak adituen batzordeari eskatu dio proposamena hilabete honen amaierarako prestatzeko.
UGTk eta CCOOk %7 —85 euro— igotzea proposatu dute: hilean 1.221 eurotik 1.307 eurora pasatzea, hamalau ordainsaritan. Gobernuak oraindik ez du proposamenik egin, baina Cuerpok esan du gutxieneko soldatak aurtengo inflazioaren bilakaera hartu beharko lukeela kontuan.
Gobernuak bozen aurretik iragarri nahi du erabakia, hauteskundeen ondoren gobernu berria osatu bitartean ziurgabetasunik ez sortzeko. Horretarako, errege dekretua erabil dezake horretarako; alegia beste inoren babesik gabe egin dezake.
Langile publikoak lasaiago
Langile publikoen egoera bestelakoa da: 2027rako %4,5eko igoera adostu zuten Espainiako Gobernuak eta sindikatuek 2025-2028 aldirako sinatutako akordioan. Igoera finkoa da, eta 2027ko urtarrilaren 1etik aurrerako ondorioak izango ditu. Lege dekretu bidez arautu behar du hori, batzorde iraunkorrean.
Akordioak Hego Euskal Herriko administrazioetako langileei ere eragiten die, Madrilek ezarritako igoera bera aplikatu behar baitute gainerako administrazioek ere. Eusko Jaurlaritzako eta Nafarroako Gobernuko langileak sartzen dira multzo horretan —hezkuntzakoak, osasungintzakoak...—, baita foru aldundietako eta tokiko administrazioetakoak ere. Guztira, 195.000 inguru daude.
Gainera, langile publikoek 2026ko soldata igoeraren %0,5eko zati bat ere jasotzeke daukate oraindik. Akordioaren arabera, 2026ko urte arteko KPIa gutxienez %1,5ekoa bada, zati hori 2027ko lehen hiruhilekoan ordainduko zaie. Aurreko urteari dagokion igoera da, eta ez da 2027rako adostutako %4,5aren barruan sartzen.
IPAR EUSKAL HERRIAN, PENTSIO OSAGARRIAK %1,4 HANDITUKO DIRA
Ipar Euskal Herrian sektore pribatuan lan egiten dutenek ez dute urtarril arte itxaron beharko beren pentsioen emendatzea ikusteko. Azaroaren 1ean bertan handituko dizkiete pentsio osagarriak, %1,4 hain zuzen ere. Frantziako erretiro sistemaren bigarren zutabea dira pentsio osagarriak, eta Gizarte Segurantzak ordaintzen duen oinarrizko pentsioa, berriz, lehenengoa.
Sektore pribatuko langileen pentsio osagarria Agic-Arrco kutxak banatzen du, eta horren kudeaketa partekatzen dute sindikatuek eta patronalek. Atzo izan zuten azken bilera, eta horretan hitzartu zuten %1,4ko igoera.
Sindikatuek %1,9 igotzeko eskatu zuten, hori baita inflazioa eta soldaten batez besteko emendatzea uztartzen dituen formulak onartzen zuen gehiegizko kopurua, baina enpresaburuen elkarteek ohartarazi zuten gehienez %1,4 handitzea onartuko zutela. Gauzak horrela, kopuru hori onartu zuten CFDT, CFTC eta FO sindikatuek, eta aurkako botoa eman zuen CGTk. Sindikatu sinatzaileek gogorarazi dute iaz ez zela akordiorik izan eta, horrenbestez, pentsio osagarriak ez zirela handitu eta erosteko ahalmena galdu zutela pentsiodunek. Aurten gauza bera gerta daiteke, Ormuzko gerrak inflazioa handitu duelako: %3,1era heldu da irailean eta Frantziako Gobernuak batez bestekoa %2,1 izango dela kalkulatu duelako aurrekontu proiektuan.
