Duplomb legearekin lortu ez zutena lortu dute oraingoan Frantziako Asanbleako eskuineko diputatuek, laborantza larrialdiaren legea dela medio. Iragan urtean onartu ez ziren zenbait pestizida berriz erabiltzeko aukeraz bozkatzea lortu zuen atzo eskuinak: 296 diputatuk alde egin zuten, eta 224k kontra. Hala, azetamiprid eta flupiradifurona pestizidak laster erabiltzen ahalko dituzte berriz Ipar Euskal Herriko laborariek ere, Anses Elikaduraren, Ingurumenaren eta Lanaren Segurtasun Sanitarioko Agentziaren kontrolpean.
Bozka egin bezain laster oldartu dira Parisko karrikan zain zeuden militanteak. Fleur Breteau Cancer Colere kolektiboko sortzaile eta lehendakariak gogor salatu ditu «minbiziaren aliatuak», kexu. Hitzeman die 2027ko Frantziako presidentetzarako hauteskundeen denboran politikarien «amesgaizto bilakatuko» direla, eta «gerrilla» gisa ariko direla.
2. Duplomb legea deitzen diote batzuek atzo bozkatutako laborantza larrialdiaren legeari, Frantziako Kontseilu Konstituzionalak iazko Duplomb legetik baztertu zituen pestizidak onarrarazteko bigarren saiakera besterik ez baita izan. Erraterako, 2025eko uztailaren hasieran, Laurent Duplomb diputatu errepublikanoaren lege proposamena bozkatu zuten Asanblean. Baiezkoak irabazi zuen. Lege horren helburua laborari lanaren «hertsapenen kentzea» zen, haren defendatzaileen erranetan. Baina Duplomb legearen 2. artikuluak eztabaida handia piztu zuen, azetamiprida baimentzea baitzuen.
Hilabete batez, bi milioi sinadura baino gehiago bildu zituzten legearen aurkakoek, eta, bestalde, Konstituzionalak ere ebatzi zuen azetamiprida «arriskutsua» dela gizakiaren osasunerako. Horiek horrela, azetamipridaren debekua atxikitzea lortu zuten, baina herri mugimenduaren gainerako eskaerak ez zituzten aintzat hartu, eta Duplomb legea indarrean sartu zen.
Laborantza larrialdiaren legea da oraingoa: Duplomb legearekin lortu ez zituztenak erdiesteko saiakera bat. Horregatik, ezkerreko alderdiek hitzemana dute Kontseilu Konstituzionalera joko dutela beste behin, legea bertan behera uzteko.
Alternatibei bizkar emanik
2018tik geroztik dago debekatua azetamiprida; erle hiltzailea deitzen diote batzuek, baita flupiradifurona substantziari ere. Europako Batasunean onartuak dira —Hego Euskal Herrian bertan erabil daitezke—, eta zenbait sindikatu eta alderdik hori bera baliatu dute Frantzian orain arte debekatua egon dena berriz onartzeko argudio gisa. Adibidez, FNSEA sindikatua pestizida horien berriz baimentzeko borrokan dabil aspalditik, laborantza konbentzionalaren eta intentsiboaren alde egitearekin batera. Laborarien Konfederazioa eta ELB, ordea, behin eta berriz agertu dira pestizida horien berriz baimentzearen kontra.
Europako Batasuneko legedia da pestiziden baimentzearen aldekoen argudioetarik bat, uste baitute beste laborari batzuek erabil ditzaketen produktuak erabili ahal ez izateak bide ematen diola konkurrentzia desleialari. Frantziako eta Ipar Euskal Herriko militante ekologistek, berriz, uste dute arazoari kontrako ikuspegitik begiratu behar zaiola: hots, Frantzia behin «aurrerakoi» izatea zalantzan jarri ordez, txalotu behar litzatekeela, eta aitzinamendu horiek asumitu eta atxiki.
Azetamipridaren kontrako borrokan, bi lanjer nagusi aipatzen dituzte militanteek: erleei eragiten diena eta gizakiei eragiten diena. Aspalditik jakina da, neonikotinoide guztiek bezala, azetamidak intsektuen nerbio sistemari erasotzen diola. Badira urteak INRAE laborantza ikerketarako zentroak erraten duela hainbat ikerketa zientifikok frogatu dutena: azetamida lanjerosa da polinizatzaileentzat.
Arriskuak haurkientzat
Gizakiei dagokienez, badirudi pestizida horrek arazoak ekar ditzakeela haurkien garunaren garapenean. EFSA Elikagaien Segurtasunerako Europako Agentziak, beraz, proposatu zuen laborariek egunean erabiltzen ahalko zuten kantitatea jaistea; horregatik leporatu zaio posizio anbiguoa izan; hain zuzen ez baitzen produktua debekatzearen alde agertu lanjerez oharturik ere.
Orain, 2. Duplomb legearekin, laborariek azetamipridaren eta flupiradifuronaren erabiltzeko baimen berezia ukanen dute, baldin eta laborantza ekoizpena lanjerean badute eta alternatibarik gabe gelditu badira.
Hor dator bigarren eztabaida handia: zeren arabera erran daiteke alternatibaren bat badela? Legearen defendatzaileen arabera, neonikotinoideak ezinbestekoak dira zenbait produkturen ekoizteko, hala nola beterraben eta hurren ekoizteko. Haien ustez, beraz, ez dago alternatiba jasangarririk.
INRAE ikerketa zentroak 2019an argitara atera zuen dosierraren arabera, berriz, alternatibak badira kasuen %96an. Kontua da gehienetan alternatiba horiek karioagoak direla; hori bera kritikatzen dute legearen kontrako laborari eta herritarrek, erraterako ELBko ordezkariek: «Guretako, osasuna izan behar da kontuan lehenik, eta errentagarritasuna gero».
