Oporrak igarota lanera itzuli da gaur Frantziako Gobernua, eta lehentasun bat du: 2027ko aurrekontua prestatzea. Gobernuentzat ohiko lana da hori, baina Sebastien Lecornuren exekutiboarentzat badu bestelako garrantzi bat, kontuak onartzeko gai ez izateak ekarri zuelako Michel Barnierren eta François Bayrouren gobernuen erorketa. Zerrenda horretako hirugarrena Lecornu izatea aukera bat da, oposizioko alderdien ahoetatik hasi baitira jada entzuten zentsura mozioaren hotsak.
Barnier eta Bayrou saiatu ziren defizit publikoa murrizten, eta ez zuten babesik jaso indarrean jarri nahi zituzten neurri gogorrak indarrean jartzeko. Lecornuk ere arrisku bera du, batez ere kontuan hartuta 2027an Errepublikako presidentea aukeratzeko hauteskundeak egingo direla eta, hortaz, inork ez duelako ziklo baten amaieran dagoen gobernu baten —eta Emmanuel Macron presidente ez oso maitatuaren— makulu gisa agertu nahiko. Iaz PS Alderdi Sozialistarekin egindako paktu batek salbatu zituen 2026ko aurrekontuak eta Lecornu bera, baina orain jarrera gogorragoa dute sozialistek.
Baina joko politikoa gauza bat da eta estatuaren finantzak beste bat, eta zaila da argudiatzea Frantziaren kontuek ez dutela astintze bat behar. Defizita zor publikora gehitzen ari da etengabe —3,53 bilioi euro, BPGaren %117,5—, eta, hortaz, gero eta aurrekontuan zati handiagoa hartzen du, gastu sozialen eta inbertsio publikoen kaltetan. Gobernuak ohartarazi du errenta zergan biltzen den diru guztia zorraren interesak ordaintzeko erabili behar duela.
Eta horretan ari da Parisko gobernua. Roland Lescure Ekonomia eta Finantza ministroak ohartarazi du defizit publikoa %6ra edo %7ra iritsiko dela 2030ean neurriak hartu ezean. Hala balitz, Frantziak ez luke beteko Europako Batzordeari agindutakoa, hots, defizita %3ra murriztuko dutela 2029rako, kopuru hori baita gehienezko muga Europako Batasunaren Egonkortasun Itunean.
Helburu apalen zailtasuna
Iaz %5,1eko defizita izan zuen Frantziak eta aurtengorako oso helburu apalak jarri zituen: %5era jaistea. Xede horrek eskura zirudien, murrizketa handirik egin gabe, baina bidean sartu zen Israelek eta AEBek Iranen aurka hasitako gerra, eta horrek energiaren prezioan eta ekoizpen kateetan eragindako arazoak. Udaberriko eta udako muturreko beroak ere ez du lagundu, nekazaritzaren eta abeltzaintzaren ekoizpena kaltetzen ari direlako, eta sute handiak itzaltzeak baliabide asko behar izan dituelako.
%0Zenbat hazi den Frantziaren BPGa. Defizita murrizten laguntzeko BPGa %0,7 haziko zela kalkulatu zuen gobernuak, baina zaila dirudi kopuru horretara heltzea: joan den astean eguneratutako datuek diote lehen hiruhilekoan %0,2 uzkurtu zela BPGa, eta ez duela aldaketarik izan bigarrenean. Hortaz, urteko azken bi hiruhilekoetako bakoitzean %0,5eko hazkundea beharko luke, eta halakorik ez da espero.
Gauzak horrela, Lecornu konformatuko litzateke 2026an defizita ez handitzearekin, eta neurri gogorrak hurrengo presidentearen eta gobernuaren esku uzten. Baina helburu are apalago hori lortu ahal izateko ere guraizeak atera beharko ditu. Orain arte hartutako neurriekin —gastu batzuk geratzea eta enpresen aldeko neurriak atzeratzea— posible izango ez denez, neurri eztabaidatu bat dauka mahai gainean: pentsioak izan ezik, inflazioa baino gutxiago emendatzea. Pentsio «txikiak» inflazioa adina handituko dituela esan du Lecornuk, baina ez du argitu muga hori non jarriko duen.
Gaixo baimenak murriztea eta Gizarte Segurantzak zenbait «botika zaharkitu» finantzatzeari uztea dira aipatu diren beste neurri batzuk.
'Europako gaixoa'
Merkatuak ere ohartu dira Frantziaren kontu publikoen egoera kezkagarriaz eta, inbertitzaileak gero eta interes handiagoa eskatzen ari dira Frantziari dirua mailegatzearen truke. Gaur, Frantziaren hamar urteko zor bonuak %4,13ko interesa zuen bigarren merkatuan; inbertitzaileen arteko salerosketetako erreferentzia da hori, baina balio izaten du kalkulatzeko zer interes ordaindu beharko duen Frantziako Estatuak bere zorra jaulkitzen duenean.
AEBen bonoak are interes gehiago ordaintzen du (%4,70) —AEBetan ere defizita kontroletik kanpo dago, batez ere Trumpek aberatsenei barkatutako zorraren inguruan—, baina Frantziaren auzo guztiak kopuru horietatik behera daude.
Aspaldiko partez, bere burua merkeago finantzatu ahal du Espainiak (%3,71), kostata bada ere bere defizita murrizten ari delako. Gutxiago ordaindu behar dute euroaren krisian erreskatatu behar izan zituzten herrialdeek —Grezia (%3,94), Portugal (%3,64), Irlanda (%3,44)—, eta, ezohikoa bada ere, gutxiago ordaindu behar du orain arteko Europako gaixoak ere, Italiak (%4,12).
Italia izan da hainbat urtez inbertitzaileek uzkur begiratzen zuten herrialdea, «Europako gaixoa», zor publiko masibo bat duelako —3,1 bilioi euro, BPGaren %137—, eta desegonkortasun politikoak zaila egiten zuelako hura murrizteko neurri esanguratsuak hartu ahal izatea. Orain, ezustean bada ere, gobernu egonkorra sortu ahal izan du Giorgia Meloni ultraeskuindarrak —lau urte egin ditu agintean—, eta, aurrekontu politika zuhur baten eskutik, defizita txikitzea eta zorra kontrolatzea lortu du.
Kontu publikoen desorekari desegonkortasun politikoa batu dionez, Frantzia da, inbertitzaileen begietara, «Italia berria», eta horrek dakar merkatuek arreta handiagoa jartzea han gertatzen denari. Ez da berri ona, urduritasuna zabalduz gero inbertitzaile batzuek erabaki dezaketelako Frantziari dirua mailegatzea arrisku handiegia dela, eta interes are handiagoa eskatuko dutelako bonuen truke.
