Merkatuen aztoramendua beste maila batera iritsi da gaur. Persiar golkoko gatazka hasieran uste zen baino gehiago luzatu eta hedatuko den beldurrak eraginda, Brent upela %25 garestitu, eta 120 dolarrera iristear egon da goizaldean. Sukarra apaldu egin da gero, publiko egin denean G7ko taldeak bilera zuela petrolio erreserba estrategikoen merkaturatzeaz hitz egiteko. Baina oraingoz ez dirudi erreserba horietako petroliorik berehalakoan iritsiko denik merkatura, prezioak apaltzera. «Ez gaude puntu horretan», esan du Frantziako Finantza ministro Roland Lescurek. Arratsean, ehun dolarren bueltan zegoen upela.
G7koek —AEB, Alemania, Erresuma Batua, Frantzia, Italia, Japonia eta Kanada— agiri bateratu batean esan dute ez dutela baztertzen neurri hori hartzea eta prest daudela erreserba estrategikoen parte bat saltzen hasteko beharrezkoa bada. «Egoerari eta energia merkatuei hurbiletik begiratzen jarraituko dugu, eta beharrezkoa denean informazioa elkartu eta koordinatuko dugu, G7aren barnean eta nazioarteko bazkideekin».
Zaila da asmatzea zer dagoen erreserbak oraingoz bere horretan uzteko G7aren erabakiaren eta Frantziaren adierazpenaren atzean. Baina baliteke Donald Trump estutu nahi izatea finantza merkatuen —burtsaren eta Altxorreko bonuen— tresna erabiliz. Analista batzuen ustez, baliteke logika bera egotea Persiar golkoko zenbait herrialdek beren petrolio ekoizpena eteteko hartutako erabakiaren oinarrian.
1.200Zenbatekoak diren IEAren petrolio erreserbak, milioika upeletan. G7aren bileraren ondoren, han parte hartu duen Fatih Birol IEA Nazioarteko Energia Agentziako zuzendari nagusiak jakinarazi du IEAko kideek 1.200 milioi petrolio upel dituztela larrialdietarako erreserbatan, eta beste seiehun milioi upel daudela esku pribatuetan.
Gaur goizean Saudi Arabiak, Persiar golkoko petrolio ekoizle handienak, bat egin du Arabiar Emirerri Batuekin, Kuwaitekin eta Irakekin, eta bere ekoizpena murrizten hasi da, bere biltegiak betetzeko arriskua ikusita, eta produkzioa eten behar izateko arriskua saihesteko.
Herrialde horrek hamar milioi upel inguru ekoizten ditu egunero, eta horietatik zazpi milioi esportatzen ditu. Aramcok jakinarazi du bere produkzioaren parte handi bat lurretik garraiatzen ari dela Itsaso Gorriraino, hodien bidez, eta gero itsasontzietan sartzen dutela.
Trump, goizean bederen, ez da oso kezkatuta agertu upelaren prezioaren harira, eta esan du oso azkar jaitsiko dela, «Iranen mehatxu nuklearra amaitzen denean». Edonola ere, Trumpen ustez, «merezi du horrenbeste ordaintzea AEBen eta munduaren segurtasunaren eta bakearen truke». Eta AEBetako presidenteak letra larriz gaineratu du bere mezuan: «Ergelek baino ez dezakete besterik pentsatu!».
Gorriz tindatuta
Petrolio upelaren prezioa ehun dolarretatik gorakoa izanda, inflazio arriskua gero eta hurbilago ikusten dute finantza merkatuek, eta nahasmena burtsetan islatu da. Asian, Japoniako Nikkeiak eta Hego Koreako Kospiak %5etik gorako galerekin itxi dute eguna. Txinan, aldiz, beherakada %1 ingurukoa izan da. Badirudi herrialdeak bere erreserba propioak dituela eta horrek nolabaiteko abantaila ematen diola. Ez da ahaztu behar, halaber, azken hilabeteetan Txina deflazioa nozitzen ari dela.
Europan burtsek %3ko galerekin hasi dute eguna, baina ondo hartu dute G7ak erreserbak merkaturatzeko aukera zabaldu izana, eta azkenean eguna %1 azpiko galerarekin amaitu dute. Wall Streeten ere galerak %1 ingurukoak izaten ari dira indize nagusietan.
Inflazioaren inguruko kezka nabaria da merkatuetan. Eta ez da gutxiagorako. Dagoeneko nabarmen garestitu dira erregaiak. Batez ere diesela, baina baita hegazkinetarako kerosenoa ere.
30Zenbat garestitu den gasolioa Euskal Herrian, zentimotan. Petrolio upela garestitzearekin batera garestitu da ibilgailuek erabiltzen duten erregaia ere. Batez ere gasolioa garestitu da, tentsio garaietan haren eskasia izateko beldurrak salneurriak asko igo ohi dituelako. Otsailaren 28an, AEBek eta Israelek Irani eraso egin ziotenean, Euskal Herrian gasolio litroak 1,47 euro balio zuen batez beste, eta 1,77 balio du orain, 30 zentimo gehiago. Gasolinaren prezioa, berriz, 1,50 eurotik 1,65 eurora igaro da.
Erregaiez gain, Persiar golkoko gerraren eragina beste hainbat arlotan hasi da antzematen. Euriborra, adibidez, asko igo da azken egunetan, eta hipoteketarako erreferentzia nagusia otsailaren 27ko %2,222tik %2,367ra iritsi da gaur. Igoera horrek erakusten du, besteak beste, oso posible dela EBZk interes tasak igotzea etor daitekeen inflazioari eutsi nahian.
ZER DIRA PETROLIO ERRESERBAK?
Joan den mendeko 70eko petrolio krisi latzak gogoan, herrialdeak erreserbak pilatzen hasi ziren, eta oraintxe IEA Nazioarteko Energia Agentziako 32 kidek petrolio erreserba estrategikoak dituzte, hain zuzen petrolioaren prezioek eragindako krisiei aurre egiteko. Haien parte bat gobernuek kontrolatzen dute, eta beste parte bat erreserbak gordetzera behartuta dauden esku pribatuetan daude. Erreserba horiek aurreko urteko petrolio inportazioak 90 egunez betetzeko gai izan behar dute. IEAtik kanpo dauden herrialdeek ere badituzte erreserbak, eta uste da Txinarena dela haietan handiena.
