MUNDUA

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
 

Falkland uharteak, Malvinak

Falkland uharteak, Malvinak

Eremua: 12.173 km2.
Hiriburua: Port Stanley.
Hiri nagusiak: Port Howard, Weddell, Goose Green.
Dirua: libera falklandar.
Hizkuntzak: ingeles.
Biztanleak: 3.000 lagun (2006). Biztanleen %70 britainiarrak eta haien ondorengoak dira. Hegoamerikarren gutxiengo txiki bat ere bada (txiletarrak dira gehienak).
Erlijioak: gehienak kristauak dira, hainbat elizatan banatuak (Ingalaterrako Eliza, katolikoak, Eliza libre batua, ebanjelistak, Jehovaren lekukoak, luteranoak, zazpigarren eguneko adbentistak).
Jakingarriak: Atlantikoko hegoaldeko lurralde britainiarra.
 

Faroe uharteak

Faroe uharteak

Herritar izena: faroetar.
Eremua: 1.399 km2.
Hiriburua: Torshavn.
Hiri nagusiak: Klaksvik, Runavik, Vestmanna, Tvoroyri, Fuglafjorohur.
Dirua: koroa faroetar.
Hizkuntzak: faroera eta daniera, biak dira ofizial.
Biztanleak: 48.400 lagun (2012). Faroetar, danimarkar.
Erlijioak: luteranoak dira nagusi. Katolikoak, adbentistak, Jehovaren lekukoak eta beste ere badira, baina gutxiengo dira.
Jakingarriak: administrazio ia independentea duen lurralde danimarkarra.
 

Feroe

Jakingarriak: Ikus Faroe uharteak
 

FIJI

FIJI

Fijiko Errepublika
Herritar izena: fijiar.
Eremua: 18.270 km2.
Hiriburua: Suva (suvatar).
Hiri nagusiak: Lautoka, Labasa, Savusavu, Levuka, Ba, Nadi, Lami.
Dirua: dolar fijiar.
Hizkuntzak: ingeles, fijiera, hindustanera (hindi / urdu), hirurak dira ofizialak. Badira beste gutxiengo batzuen mintzairak ere: tamilera, bengalera, gujaratera, telugu, biharera. Rotuma uhartean bere hizkuntza polinesiarra dute, rotumera.
Biztanleak: 876.000 lagun (NBE, 2012). Fijiar (%54,3), indiar (%38,1), rotumar (%1,2), europar, txinatar.
Erlijioak: kristau (%58), hindu (%33,7), musulman (%7), sikh (%0,4), sinesgabe (%0,7), beste (% 0,2).
 

FILIPINAK

FILIPINAK

Filipinetako Errepublika
Herritar izena: filipinar.
Eremua: 300.000 km2.
Hiriburua: Manila (manilar).
Hiri nagusiak: Cebu, Davao, Zamboanga, Antipolo, Cagayan de Oro City, Bacolod City, General Santos City, Iloilo City, Iligan City,
Dirua: peso filipinar.
Hizkuntzak: 170 hizkuntza baino gehiago daude Filipinetan. Ingeles (ofiziala), tagalo (ofiziala, %20 inguru; ofizialki filipinera esaten zaio). Bertako beste hamaika hizkuntzak dute milioi bat hiztun baino gehiago: cebuanoera (18,5 m.), ilocanoera (7,7 m.), hiligaynonera edo ilonggoera (%6,9 m.), bikolera (3,7 m.), waray-waray (3,1 m.), kapampanganera, pangasinenseera, kinaray-a, maranaoera, maguindanaoera eta tausug. Gutxiengoen zenbait mintzaira: arabiera, txinera, sindhi, punjabera, japoniera, malaysiera.
Biztanleak: 96,5 milioi (NBE, 2012). Filipinar (%74,7; tagalo %28,1, cebuano %13,1, ilocano %9, bisaya %7,6 (binisaya*), hiligaynon edo ilonggo %7,5, bikol %6, waray %3,4), beste (%25,3; txinatar, amerikar, Asia hegoaldeko, espainiar, europar, arabiar, indonesiar, korear, japoniar...).
Erlijioak: katoliko (%80,9), musulman (%5), ebanjeliko (%2,8), Iglesia ni Cristo (%2,3), aglipayan (%2, Filipinetako Eliza independenteko kideak), bestelako kristau (%4,5), beste (%1,8), zehaztugabe (%0,6), sinesgabe (%0,1).

erdarazeuskaraz
JoloSulu
LuçonLuzon
Región Autónoma del Mindanao Musulmán / Région autonome en Mindanao musulmane / Autonomous Region in Muslim MindanaoMindanao Musulmaneko Eskualde Autonomoa
Visayas / Visayan IslandsBisayak
 

FINLANDIA, SUOMI

FINLANDIA, SUOMI

Finlandiako Errepublika, Suomiko Errepublika
Herritar izena: finlandiar / suomitar.
Eremua: 338.145 km2.
Hiriburua: Helsinki (helsinkiar).
Hiri nagusiak: Hameenlinna, Turku, Mikkeli, Oulu, Rovaniemi, Mariehamn, Tampere.
Dirua: euro.
Hizkuntzak: finlandiera / suomiera (ofiziala, %92), suediera (ofiziala, %5,6), beste (%2,4; errusiera, estoniera eta samiera edo laponiera). Samiera ofiziala da zenbait udalerritan, eta administrazioarekiko harremanetan erabiltzeko eskubidea dute; 2.500 lagun inguruk hitz egiten dute.
Biztanleak: 5,4 milioi (NBE, 2012). Finlandiar (%93,4), suediar (%5,7), errusiar (%0,4), estoniar (%0,2) ijito (%0,2), sami edo laponiar (%0,1, baina gutxik gorde dute euren hizkuntza).
Erlijioak: luterano (%84,2), ortodoxo (%1,1), bestelako kristau (%1,1), beste (%0,1), sinesgabe (%13,5).

erdarazeuskaraz
Finlandia Genuina / Finlande du Sud-Ouest / Finland Proper / Varsinais-Suomi Jatorrizko Finlandia
Finlandia Meridional / Finlande-MéridionaleHego Finlandia
Finlandia Occidental / Finlande-Occidentale / Länsi-Suomi Mendebaldeko Finlandia
Finlandia Oriental / Finlande-OrientaleEkialdeko Finlandia
Pohjanmaa / OstrobotnieOstrobotnia
Savonie / Savo Savonia
Tavastie / Häme Tavastia
UusimaaNilandia / Uusimaa
Carelia / CarélieKarelia
 

Flandria


Herritar izena: flandriar.
Eremua: 13.522 km2.
Hiriburua: Brusela (bruselar).
Hiri nagusiak: Anberes, Hasselt, Gante, Leuven, Brujas, Limburg / Limburgo.
Hizkuntzak: nederlandera (ofiziala), frantses, yiddish, turkiera, arabiera, amazigera, italiera, espainiera, ingeles, aleman.
Biztanleak: 9 milioi flandriar bizi dira munduan barrena. Belgikan 6,1 milioi bizi dira.
Erlijioak: katoliko (%75) eta beste (gehienak sinesgabeak dira; protestante, judu, musulman gutxiengoak ere badira).
Jakingarriak: Flandria esaten dugunean, kulturalki edo soziologikoki, Flandriako herriaz edo nazioaz ari gara; politikoki, berriz, Belgika osatzen duten hiru eskualdeetako bat da. Erdi Aroan, Belgikako, Frantziako eta Herbehereetako lurrak biltzen zituen. Nederlanderaz, Vlaanderen esaten diote.

erdarazeuskaraz
Antwerp / Amberes / AnversAnberes
Oost-Vlaanderen / Flandes Oriental / Flandre orientale / East FlandersEkialdeko Flandria
Vlaams-Brabant / Brabante flamenco / Brabant flamand / Flemish Brabant / Flandriako Brabante
West-Vlaanderen / Flandes Occidental / Flandre Occidentale / West FlandersMendebaldeko Flandria
Bruges / Brujas / BruggeBrujas
Leuven / Louvain / LöwenLovaina
Gent / Ghent / GandGante
 

FRANTZIA

FRANTZIA

Frantziako Errepublika
Herritar izena: frantses / frantziar.
Eremua: 547.030 km2.
Hiriburua: Paris (paristar).
Hiri nagusiak: Marseilla, Lyon, Niza, Estrasburgo, Douai-Lens, Rouen, Grenoble.
Dirua: euro.
Hizkuntzak: frantses (ofiziala), okzitaniera, aleman, italiera, bretoiera, katalan, korsikera, nederlandera, euskara, alsaziera; eta etorkinen artean, arabiera, kabiliera edo amazigera, kreolera, portuges, turkiera, txinera (wuera, kantonera, mandarin txinera), vietnamera, khmerera eta beste.
Biztanleak: 63,5 milioi (NBE, 2012). Frantziar, portuges, aljeriar, marokoar, okzitaniar, alsaziar, bretoi, katalan, euskaldun, korsikar eta beste hainbat gutxiengo.
Erlijioak: katoliko (%83-88), musulman (%5-10), protestante (%2), judu (%1), afiliaziorik gabe (%4).
Menpeko herrialdeak: kolonia frantziarrek estatus bat baino gehiago dute: batzuk DOM-ROM dira (itsasoz haraindiko departamenduak edo eskualdeak), eta COM izenekorik ere bada (itsasoz haraindiko kolektibitateak). Polinesia Frantsesak estatus berezia du 2004. urteaz geroztik: itsasoz haraindiko herrialdea edo POM (pays d'outre-mer). Kolonia bakoitzaren datuak jakiteko, ikus banan-banan. Horiez gain, zenbait uharte Frantziaren menpe daude: Bassas da India, Clipperton uhartea, Europa uhartea.
Transkripzioak: toponimoak idazteko, ikus taulak. Ikus, halaber, Bretainia, Euskal Herria, Herrialde Katalanak, Korsika eta Okzitania.

erdarazeuskaraz
AngoulemeAngulema
AviñonAvignon
BorgoñaBorgoina
Bourbonnais / BorbonesadoBorboierria, -a
CambrayCambrai
CherburgoCherbourg
Côte FleurieCote Fleurie (Normandia)
Côte VermeilleCote Vermeille (Ekialdeko Pirinioak)
Côte d'ArgentAkitaniako kosta / Cote d'Argent (Landak)
Côte d'AzurKosta Urdina / Cote d'Azur (Itsas Alpeak)
Côte d'OpaleCote d'Opale (Pas-de-Calais)
Côte de LumièreCote de Lumiere (Vendee)
Côte de NacreCote de Nacre (Normandia)
Dauphiné / DelfinadoDofinerria, -a
Dunkerque / DunkirkDunkerque
Franco CondadoFranché-Comté
Gascogne / GascuñaGaskoinia
Guyenne / GuyenaGuiena
La RochelleArroxela
LorenaLorrena
LotharingieLotaringia
Lyon / LyonsLyon
Lyonnais / Lyonesado / LeonesadoLyonerria, -a
Orléanais / OrleanesadoOrleanerria, -a
PerpignanPerpinya
ProvenceProventza
RousillonRossello
RuanRouen
Savoie / Savoy / SaboyaSavoia
StrasbourgEstrasburgo
Touraine / TurenaTurena
VersallesVersailles
Frantzia / Eskualde administratiboak

frantsesezeuskaraz
AlsaceAlsazia
AquitaineAkitania
AuvergneAuvernia
Basse-NormandieNormandia Beherea
BourgogneBorgoina
BretagneBretainia (bretoieraz, Breizh)
CentreCentre
Champagne-ArdenneChampagne-Ardenne
CorseKorsika
Franche-ComtéFranche-Comte
Haute-NormandieNormandia Garaia
Ile-de-FranceIle-de-France
Languedoc-RoussillonLanguedoc-Roussillon
LimousinLimousin
LorraineLorrena
Midi-PyrénéesMidi-Pyrenees
Nord-Pas-de-CalaisNord-Pas-de-Calais
Pays de la LoirePays de la Loire
PicardiePikardia
Poitou-CharentesPoitou-Charentes
Provence-Alpes-Côte-d’AzurProvence-Alpes-Cote-d’Azur
Rhône-AlpesRhone-Alpeak

Oharrak: 1. Kontuan izan eskualde administratiboen izenak ageri direla taula honetan. 2. Gainerakoan, Alpeak eta Pirinioak erabili mendiak izendatzeko (Alpes*, Pyrenees*); Rodano eta Loira, ibaiak aipatzeko (Rhône*, Loire*); eta Rossello eta Proventza, eskualdeak oro har izendatzeko (Roussillon*, Provence*).

Frantzia / Departamenduak

frantsesezeuskarazeskualdeazenbakia
AinAinRhone-Alpeak01
AisneAisnePikardia02
AllierAllierAuvernia03
Alpes-MaritimesItsas AlpeakProvence-Alpes-Cote-d’Azur06
Alpes-de-Haute-ProvenceAlpes-de Haute-ProvenceProvence-Alpes-Cote-d’Azur04
ArdecheArdecheRhone-Alpeak07
ArdennesArdenakChampagne-Ardenne08
AriègeAriegeMidi-Pyrenees09
AubeAubeChampagne-Ardenne10
AudeAudeLanguedoc-Rousillon11
AveyronAveyronMidi-Pyrenees12
Bas-RhinBas-RhinAlsazia67
Belfort (Territoire de)Belfort HerrialdeaFranche-Comte90
Bouches-du-RhôneBouches-du-RhoneProvence-Alpes-Cote-d’Azur13
CalvadosCalvadosNormandia Beherea14
CantalCantalAuvernia15
CharenteCharentePoitou-Charentes16
Charente-MaritimeCharente-MaritimePoitou-Charentes17
CherCherCentre18
CorrèzeCorrezeLimousin19
Corse-du-SudHego KorsikaKorsika2A
CreuseCreuseLimousin23
Côte-d’OrCote d’OrBorgoina21
Côtes-d’ArmorCotes-d’Armor (bretoieraz, Aodou-an-Arvor)Bretainia22
Deux-SèvresDeux-SevresPoitou-Charentes79
DordogneDordoinaAkitania24
DoubsDoubsFranche-Comte25
DrômeDromeRhone-Alpeak26
EssonneEssonneIle-de-France91
EureEureNormandia Garaia27
Eure-et-LoirEure-et-LoirCentre28
FinistèreFinistere (bretoieraz, Penn-ar-Bed)Bretainia29
GardGardLanguedoc-Rousillon30
GersGersMidi-Pyrenees32
GirondeGirondaAkitania33
Haut-RhinHaut-RhinAlsazia68
Haute-CorseKorsika GaraiaKorsika2B
Haute-GaronneGarona GaraiaMidi-Pyrenees31
Haute-LoireHaute-LoireAuvernia43
Haute-MarneHaute-MarneChampagne-Ardenne52
Haute-SavoieSavoia GaraiaRhone-Alpeak74
Haute-SaôneHaute-SaoneFranche-Comte70
Haute-VienneHaute-VienneLimousin87
Hautes-AlpesAlpe GaraiakProvence-Alpes-Cote-d’Azur05
Hautes-PyrénéesPirinio GaraiakMidi-Pyrenees65
Hauts-de-SeineHauts-de-SeineIle-de-France92
HéraultHeraultLanguedoc-Rousillon34
Ille-et-VilaineIlle-et-Vilaine (bretoieraz, Il-ha-Gwilen)Bretainia35
IndreIndreCentre36
Indre-et-LoireIndre-et-LoireCentre37
IsèreIsereRhone-Alpeak38
JuraJuraFranche-Comte39
LandesLandak/LandesAkitania40
Loir-et-CherLoir-et-CherCentre41
LoireLoireRhone-Alpeak42
Loire-AtlantiqueLoire-Atlantique (bretoieraz, Liger-Atlantel)Pays de la Loire44
LoiretLoiretCentre45
LotLotMidi-Pyrenees46
Lot-et-GaronneLot-et-GaronaAkitania47
LozèreLozereLanguedoc-Rousillon48
Maine-et-LoireMaine-et-LoirePays de la Loire49
MancheMancheNormandia Beherea50
MarneMarneChampagne-Ardenne51
MayenneMayennePays de la Loire53
Meurthe-et-MoselleMeurthe-et-MoselleLorrena54
MeuseMeuseLorrena55
MorbihanMorbihan (bretoieraz, Mor-Bihan)Bretainia56
MoselleMoselleLorrena57
NièvreNievreBorgoina58
NordNordNord-Pas-de-Calais59
OiseOisePikardia60
OrneOrneNormandia Beherea61
ParisParisIle-de-France75
Pas-de-CalaisPas-de-CalaisNord-Pas-de-Calais62
Puy-de-DômePuy-de-DomeAuvernia63
Pyrénées-AtlantiquesPirinio AtlantikoakAkitania64
Pyrénées-OrientalesEkialdeko PirinioakLanguedoc-Rousillon66
RhôneRhoneRhone-Alpeak69
SartheSarthePays de la Loire72
SavoieSavoiaRhone-Alpeak73
Saône-et-LoireSaone-et-LoireBorgoina71
Seine-MaritimeSeine-MaritimeNormandia Garaia76
Seine-Saint-DenisSeine-Saint-DenisIle-de-France93
Seine-et-MarneSeine-et-MarneIle-de-France77
SommeSommePikardia80
TarnTarnMidi-Pyrenees81
Tarn-et-GaronneTarn eta GaronaMidi-Pyrenees82
Val-de-MarneVal-de-MarneIle-de-France94
Val-d’OiseVal-d’OiseIle-de-France95
VarVarProvence-Alpes-Cote-d’Azur83
VaucluseVaucluseProvence-Alpes-Cote-d’Azur84
VendéeVendeePays de la Loire85
VienneViennePoitou-Charentes86
VosgesVosgesLorrena88
YonneYonneBorgoina89
YvelinesYvelinesIle-de-France78
Frantzia / Koloniak

Kolonia frantziarrek bi estatus dituzte: DOM-ROM eta COM. DOM-ROMak itsasoz haraindiko departamenduak edo eskualdeak dira; eta COMak, itsasoz haraindiko kolektibitateak. COMen artean, Kaledonia Berriak subiranotasun partekatua du, eta Polinesia Frantsesak itsasoz haraindiko herrialdea da (POM, pays d'outre-mer). Kolonia bakoitzaren datuak jakiteko, ikus banan-banan.


frantsesezestatusaeuskaraz
GuadeloupeDOM-ROMGuadalupe
GuyaneDOM-ROMGuyana Frantsesa
MartiniqueDOM-ROMMartinika
MayotteDOMMayotte
Nouvelle-CaledonieSubiranotasun partekatuaKaledonia Berria
Polynesie FrançaiseCOM (POM)Polinesia Frantsesa
ReunionDOM-ROMReunion
Saint-BarthélemyCOMSaint-Barthelemy
Saint-MartinCOMSaint-Martin
Saint-Pierre-et-MiquelonCOMSaint-Pierre eta Mikelune
Wallis-et-FutunaCOMWallis eta Futuna
 

Frisia

Frisia

Herritar izena: frisiar.
Eremua: 3.349 km2.
Hiriburua: Leeuwarden (frisieraz, Ljouwert).
Hiri nagusiak: Sneek, Ijlst, Sloten, Stavoren, Hindeloopen, Workum.
Hizkuntzak: nederlandera, frisiera (360.000-700.000 hiztun artean). Biak dira ofizialak.
Biztanleak: 642.998 lagun.
Erlijioak: protestante (%39), katoliko (%8) eta beste.
Jakingarriak: Frisia kostaldean dago, Ipar itsasoan. Frisieraren lurraldea da, eta Herbehereetako ipar-ekialdea eta Alemania iparreko eta Danimarkako eskualde txiki batzuk hartzen ditu. Ongi bereizi behar dira Frisia eskualde historikoa, batetik, eta Frisiak Herbehereetan duen zatia (Frisia probintzia), bestetik. Frisieraz, 'Fryslan' deritzo; nederlanderaz, 'Friesland'.
Transkripzioak: frisierazko toponimoak guztiz arrotzak zaizkigunez, alemanez edo nederlanderaz idatzita emango ditugu. Dena dela, mugimendu abertzaleari edo hizkuntzari buruz idaztean, frisierazko era jarriko dugu parentesi artean.

nederlanderaz / alemanezfrisieraz
AmelandIt Amelan
BergumBurgum
BerlikumBeritsun
BoslwardBoalsert
BredstedtBraist
BuitenpostButenpost
FranekerFrjentsjer
GorredijkDe Gordyk
HarlingenHarns
HeerenveenIt Hearrenfean
HindeloopenHylpen
HolwerdHolwert
LeeuwardenLjouwert
NoordwoldeNoardwalde
OosterwoldeEasterwalde
Ost-Bargum Aaster-Beergum
SchiermonnikoogSkiermuntseach
SlotenSleat
SneekSnits
StavorenStarum
TerschellingSkylge
VlielandFlylan
WorkumWarkum
Wymbritseradiel (edo IJlst)Drylts
 

Friuli

Friuli

Herritar izena: friulitar.
Eremua: 950.000 km2.
Hiriburua: Udine (friuleraz, Udin).
Hiri nagusiak: Pordenone (Pordenon), Gorizia.
Hizkuntzak: italiera (ofiziala), friulera (furlan du berezko izena), venetoera, esloveniera, alemana. 1999an hizkuntza gutxituak babesteko legea onartu zutenetik, friulera ere ofiziala da. Gaur egun 600.000 hiztun ditu.
Biztanleak: milioi bat. Italiar, esloveniar, aleman.
Jakingarriak: Italiako ipar-ekialdeko eskualdea da. Ez da nahastu behar Friuli-Venezia-Julia eskualde autonomoarekin. Friuli historikoa Udine, Pordenone eta Gorizia probintziek eta beste zenbait udalerrik osatzen dute (egun, Friuli-Venezia-Julia eta Veneto eskualdeen artean banatuta daude Friuli historikoa osatzen duten lurraldeak). Jatorriz Friul da eskualdearen izena.
Transkripzioak: friulerazko toponimoak guztiz arrotzak zaizkigunez, italierazkoak hobetsiko ditugu. Dena dela, bertako abertzaleei edo hizkuntzari buruz idaztean, friulerazko izena ere idatziko dugu parentesi artean.

italierazfriuleraz
AquileiaAquilee
CividaleCividat
GermonaGlemone
GoriziaGurizze (eslovenieraz, Gorica)
LatisanaLatisane
MonfalconeMonfalcon
PordenonePordenon
PortogruaroPuart
San VitoSan Vit
SpilimbergoSpilimberc
TarcentoTarcint
TolmezzoTumiec
UdineUdin
© Berria.eus - Euskal Editorea SM    •   Martin Ugalde kultur parkea, Andoain 20140
Telefonoa: 943-30 40 30  •   Faxa: 943-59 01 72  •  Posta elektronikoa: estiloliburua@berria.eus
webgunearen mapa