Espainiako Gobernuak 2024ko apirilaren 13an izendatu zuen Gernika-Lumo (Bizkaia), ofizialki, memoria historikorako leku, eta gaur, bonbardaketaren 89. urteurrenean, izendapen hori sinbolizatzen duen eskultura inauguratu dute. Burdinezkoa da, lau metroko garaiera du, Portu kalean dago, «Memoria demokratikoaren lekua» darama idatzita, eta gertu du lehen bonba erori zen lekua dagoen eskultura, Nestor Basterretxearena.
Espainiako Gobernuak, Gogora Institutuak eta Gernikako Udalak finantzatu dute, eta monumentua inauguratzeko ekitaldian izan da, besteak beste, Fernando Martinez Memoria Demokratikorako Espainiako idazkaria. Hark esan du, egungo testuinguruan, memoria dela «demokrazia eta askatasuna babesteko antidotorik onena», eta beharrezkoa dela iragana oroitzea «gertakari traumatikoak» eragozteko.
Gernikako bonbardaketa frankistek Alemaniako eta Italiako hegazkinen babesarekin egindako sarraski bat izan zela azpimarratu du, «gizarte zibila ikaratzeko eta euskal herriaren identitatea erasotzeko asmoarekin».
Bere aldetik, Jose Maria Gorroño alkateak adierazi du Gernika memoriarako leku izendatzea ez dela aitortza bat soilik, «historiari eta kontzientzia kolektiboari zor zitzaien zeregin bat baizik». Izendapena, titulu bat izateaz gain, «egiarekin, justiziarekin eta historia kolektiboaren parte diren pertsona guztiekin konpromiso iraunkor bat» izateko eskatu du.
Aitor Esteban EAJko buruak ere egin ditu adierazpenak ekitaldia amaitutakoan. Bakearen, askatasunaren eta giza eskubideen aldeko aldarria egin du, «zoritxarrez, gerrak eta indartsuenaren legeak eguneroko ogi bihurtu diren garaian».
Gazteei zuzendu zaie, eta gogorarazi die giza eskubideen alde lan egin behar dela, «ez politikatik soilik, baita gizarte zibiletik ere». Horri lotuta, Picassoren Gernika margolana Gernikara ekartzeko eskatu du beste behin ere: «Koadro hori gure historiaren parte da, eta bidezkoa da gure herrira berme guztiekin ekartzea. Sarraski haren biktimei egin dakieken omenaldi ederrena izango litzateke, gure lurraldeaz haraindiko sinbolo ere badirelako».
