Elduaingo Udalak (Gipuzkoa) Aranzadi zientzia elkarteari eskatu dio aztertu dezala ea posible den Manuel Santa Kruz Loidi herrikidearen gorpuzkiak Elduainera ekartzea. Abuztuan beteko dira ehun urte apaiz, misiolari eta gerrillaria Kolonbian hil zenetik, eta han dago lurperatuta.
Ataria hedabideak argitaratu duenez, udala Santa Kruz apaiza gogoratzeko ekitaldiak prestatzen ari da, eta Aranzadiri galdetu dio posible ote den hura Elduainera eramatea. Elkartea, Tolosaldeko zenbait udalekin batera, Tolosako setioa eta Belabietako bataila ikerketa proiektua garatzen ari da, eta lan horren barruan Santa Kruz apaizaren inguruko informazioa ere bildu dute.
Santa Kruz azken karlistaldiko buruzagi ezagunenetako bat izan zen, eta ospetsu egin zen bere balentria eta ihesaldi harrigarriengatik, baina baita ankerkeriagatik ere. Gerora, erbestera jo zuen, Frantziara eta Ingalaterrara lehenik, eta Ameriketara gero. Jamaikan eta Kolonbian aritu zen misiolari lanetan, eta Kolonbian bertan hil zen.
Haren bizitzaren inguruko zenbait lan argitaratu dira, besteak beste, Nikolas Ormaetxea Orixe-k eleberri bat eskaini zion, eta Jose Maria Tuduri zuzendariak, pelikula bat.
