Armeniar genozidioaren oroimenak sinbolo sendo eta hunkigarriak sortu ditu urteetan zehar baina, agian, sinbolorik ezagunena Erevan hiriburuan dagoen Tsitsernakaberd oroigarria izango da. Duela urte batzuk, han egon nintzela, genozidioaren biktimen omenez bertan dagoen betiereko suak etengabeko oroimena adierazten duen eraikina ezagutu nuen eta, jakina, urtero apirilaren 24an, milaka lagun igotzen dira bertara loreak uztera, bereziki, oroiloreak deritzanak, batez ere 2015etik, genozidioaren 100. urteurrenetik hona.
Aipatu lore txiki hauek memoria iraunkorra eta galdu ziren bizitzen oroitzapena irudikatu ohi dituzte. Haiekin batera Remember 1915 leloarekin genozidioaren hasiera sinbolizatzen da, eta mundu osoko armeniar komunitateek erabiltzen dute identitatearen eta aldarrikapenaren ikur gisa. Gainera, Armeniako gurutze-harriak, edo khachkar izenekoak ere badaude, harrietan zizelkatutako sinboloak, alegia, eta oroimen-lekuetan jartzen dira armeniar herriaren jarraipena adierazteko, Donostiako Artzain Onaren Katedralaren aurrean dagoen modukoa. Ararat mendia ere sinbolo indartsua da. Nahiz eta gaur egun Turkiak menperatzen duen Armenia okupatuan egon, armeniar herriaren historiaren eta identitatearen parte sakona da. Genozidioaren ondoren galdutako lurraldeen eta sustraien irudia izanik.
Armeniar genozidioaz historialarien adostasun zabala dago Turkian izan ezik. Otomandar Inperioko agintariek armeniar herria modu sistematikoan suntsitzeko politika aplikatu zuten. Deportazioak, exekuzioak eta bizi-baldintza jasanezinak ezarri zituzten helburu argi batekin, komunitate oso baten desagerpena lortzea. Hau Nazio Batuen ondorengo definizioarekin bat datorren genozidio klasikotzat jotzen da.
Horretan datza benetako omenaldia, ahaztu ez, eta berriro ez errepikatzeko konpromisoa. Jada ederki dakigunez, Gaza eta Libanoko inbasioa, Iranen aurkako erasoak bezala, usteltzen ari den boterearen forma politiko baten azken astinduak baino ez direlako
Sionista juduek, aldiz, ez zuten genozidio hitza erabili nahi izan Bigarren Mundu Gerrateko nazien sarraskia aipatzerakoan orduan jazarriak izan ziren beste giza talde batzuetatik bereizteko, eta Holokausto izendapena asmatu zuten.
Gaur egun, genozidio hitza Israelgo estatuak palestinarren aurka gauzatutako ekintza bortitz eta errepresiboei erreferentzia egiteko erabiltzea ere Turkian armeniar genozidioari erreferentzia egitea bezain jazarria dago, eta erabiltzen bada, nazioarteko indar solidarioen bultzadari esker izaten da.
Ez dakit noiz ikusi ahal izango dugun, Donostiako khachkarraren antzera, iragan mendeko hogeiko hamarkadan otomandarren agintea bezala jada deskonposizio fasean dagoen inperio baten beharrezko lankidetzarekin sionismoak sustatutako egungo gerra honen sarraskiak etengabe gogoraraziko dituen monumenturen bat, baina, badaezpada ere, nazioarteko elkartasunez, apirilaren hogeita lau honetan gogora dezagun berriro Armeniarren genozidioa.
Apirilaren 24a ez baita soilik doluaren eguna izango, kontzientziarena ere bada. Iraganeko itzalak argitzeko eta etorkizuna argiago eraikitzeko gonbidapena. Izan ere, oroimenak ez du soilik atzera begiratzen, aurrera egiteko bidea ere erakusten du, halako tragediak berriro gerta ez daitezen. Eta horretan datza benetako omenaldia, ahaztu ez, eta berriro ez errepikatzeko konpromisoa. Jada ederki dakigunez, Gaza eta Libanoko inbasioa, Iranen aurkako erasoak bezala, usteltzen ari den boterearen forma politiko baten azken astinduak baino ez direlako.
