MATALAZEN AZKEN HITZAK

Beñat Artegietek Jean-Louis Davanti kontaturik, 1956an

Dolü gabe hiltzen niz,

bizia Ziberoarentako emaiten beitüt.

Agian, agian, egün batez,

jeikiko dira egiazko ziberotarrak,

egiazko eüskaldünak

frantses zorrikeria hori ohiltzeko,

eta gure aiten aitek ützi deiküen lürraren

popülüari erremetitzeko.

Jean-Louis Davantek bere liburura ekarririk, 1970ean

Dolü gabe hiltzen niz,

bizia Ziberoarentako emaiten beitüt.

Agian, agian, egün batez,

jeikiko dira egiazko ziberotarrak,

egiazko eüskaldünak

tirano arrotzen ohiltzeko*,

eta gure aiten aitek ützi deiküen lürraren

popülüari erremetitzeko.

Benito Lertxundik bere albumean agerturik, 1981ean

Dolü gabe, dolü gabe, hiltzen niz,

bizia Xiberuarendako emaiten baitüt.

Agian, agian, egün batez,

jeikiko dira egiazko xiberutarrak,

egiazko eskualdünak

tirano arrotzen hiltzeko.

*Ohildu, ohiltzen. Aditza. Zuberera. Egotzi, bota; uxatu. Kantuaren bilakaera prozesuan, ohiltzeko hitzaren zentzua ezinbestekoa da. Erraterako, Lertxundik hitzak ezagun egitean, ohiltzeko ordezkatu zuen, hiltzeko emanez; kantuaren historiaren zentzua aldatu zen orduan. Haatik, hiltzeko erabiltzeak ez du zentzurik, zeren beste norbaiti biziaren kentzeaz ehaitea erraten zaio zubereraz; hiltzea naturalki heltzen dena baizik ez da.