«Nahi al duzue Groenlandiaren inguruan hitz batzuk esatea?». Donald Trumpek AEBetan azken urtean izandako «sekulako hazkunde ekonomiaz» luze hitz egin ostean luzatu die galdera hori Davosen (Suitza) Munduko Ekonomia Foroan emandako hitzaldira bertaratutakoei. «Mintzalditik kanpo utzi behar nuen, baina batzuek ez zuten begi onez ikusiko». AEBetako presidenteak oroitarazi du NATO Ipar Atlantikoko Itunaren erakundeko herrialde guztiek beren lurraldeak babesteko betebeharra dutela, baina soilik AEBek dutela Groenlandia babesteko gaitasuna.
Danimarka ahula dela iradoki ostean, esan du AEBen segurtasunerako zein nazioarteko segurtasunerako beharrezkoa dela Washingtonek munduko uharte handiena bereganatzea. Ez duela inbadituko berretsi du, eta uhartea erosteko negoziazioei berrekin nahi diela gehitu. «Ez daukat indarra erabili beharrik. Ez dut indarra erabili nahi. Ez dut indarra erabiliko».
AEBek NATOri eman diotenaren aldean, eskatzen duena «huskeria» dela aipatu du; «izotz puska bat baino ez». Eta NATOko herrialdeei mehatxu egin die: «Baiezkoa ematen baduzue oso eskertuta egongo gara; erantzuna ezezkoa bada, gogoan izango dugu».
AEBen eta aliantza militarreko gainerako estatu kideen arteko harremana ez dago bere onenean, eta Trumpen hitzaldiak ez du egoera hobetuko. «Europa ez doa bide onetik», adierazi du hitzaldia hasi berritan. Haren hitzetan, Europa «kaltetu» dute immigrazioak eta energia berriztagarrien aldeko politikek —Itun Berdeari Iruzur Berdea deitu dio behin eta berriz—. Berriztagarrien alde egiten dutenak «tentelak» direla ere esan du.
Hori gutxi ez, eta atzo Trumpen jarrerarekin kritiko agertu ziren agintariei ere zuzendu zaie Etxe Zuriko maizterra. Mark Carney Kanadako lehen ministroa ez zela «oso esker onekoa» izan adierazi du: «Kanada AEBei esker bizi da. Mark, hurrengo hitzaldia ematerakoan, har ezazu hori kontutan». Munduko ordena aldatu egin dela nabamrnedu zuen atzo Carneyk, Davosen emandako hitzaldian. Jada ordena hori ez dela legeetan oinarritzen esan zuen, eta munduko potentzia handienen aurrean elkarrekin lan egitera deitu zituen gainerako herrialdeak.
Groenlandiarako dituen asmoengatik eta hara soldaduak bidali dituzten Europako zortzi herrialdeei ezarri asmo dizkien muga zergengatik, Davosen bildutako Europako liderrak ere ez daude pozik AEBetako presidentearekin. Emmanuel Macronek foro horretan hitzaldia eman zuen atzo, eta nabarmendu «liskarzaleak» beharrean errespetua nahiago duela Europak, zuzenbide estatua «basakeriaren» aurretik jartzen duela. Macronek adierazpen horiek egin zituen Trumpek bien arteko elkarrizketa bat filtratu ondoren. Frantziako estatuburuak proposatzen zion bihar Parisen bilera bat egitea G7koekin, Groenlandiaz, Ukrainaz, eta, besteak beste, Siriaz hitz egiteko. Ordu batzuk geroago, gauean, Trumpek Macron sastakatu zuen: publikoki adierazi zuen gonbidapenari uko egin ziola, iruditzen baitzaio Macronen agintaldia bukatzear dagoela —2027an da amaitzekoa—.
eb-AEB itun komertzialaren berrestea eten du europarlamentuak
EB Europako Batasunak oraingoz ez du aplikatuko AEBekin uztailean adostutako merkataritza akordioa. Europako Parlamentuak erabaki du bertan behera uztea akordio horren berrestea. Bernd Lange europarlamentuko merkataritza batzordeko presidenteak gaur jakinarazi duenez, neurri hori hartzea erabaki dute Donald Trump AEBetako presidenteak Groenlandian soldaduak dituzten herrialdeei %10etik gorako muga zergak ezartzearekin mehatxu egin dielako. Langeren arabera, itun hori izoztuta geratuko da Washingtonek «norgehiagokaren» bidea alboratu, eta «lankidetzaren» alde egitea erabakitzen duen arte.
Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak Davosen hitz egin zuen atzo, eta gogorarazi zion Trumpi udan bertan itun komertzial bat egin zutela talde komunitarioak eta AEBek: «Lagunek elkarri bostekoa emateak zerbait esan beharko luke». Aurreikusita zegoen bi liderrek gaur Davosen bilera bat egitea, baina Von der Leyenen bozeramaileak esan die kazetariei ez direla bilduko, Batzordeko presidenteak erabaki baitu Bruselara itzultzea, Europar Kontseilua Groenlandiako auziaz bihar egitekoa den bilera prestatzera.
Horrekin guztiarekin lotuta, hainbat hedabidek Eliseoko iturriak aipatuz kaleratu dutenez, Frantziak eskatu du NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeak ariketa militar bateratuak egitea Groenlandian. Ikusirik Trumpek hura anexionatzeko asmoa agertu duela, Danimarkak, Frantziak, Finlandiak, Alemaniak, Herbehereek, Norvegiak, Suediak eta Erresuma Batuak soldaduak bidali zituzten pasa den astean hara, munduko uharte handienera. Maniobrak egitekoak dira, baina Frantziak eskatu du NATOk berak koordinatu dezala hori; horrek ahalbidetuko luke AEBek ere horietan parte hartzea.
Rutteren babesa
Mark Rutte NATOko idazkari nagusiak, ordea, beso zabalik hartu du Etxe Zuriko maizterra; atzo behintzat, elkarrekin egoteko «desiratzen» zegoela esan zion, Trumpek berak filtratutako telefono bidezko bien arteko elkarrizketa batek zioenez. Ruttek koipea eman ohi dio Trumpi, AEBek egiten baitiote ekarpen handiena aliantza militarraren aurrekontuari. Gaur, Davosen, defentsari buruzko foro batean parte hartu du, eta azpimarratu du Trumpengatik izan ez balitz, aliatuek ez zutela hartuko beren gastu militarra norbere BPG barne produktu gordinaren %5 izateko konpromisoa. «Badakit ez nagoela oso ondo ikusia zuen artean, Trump defendatzen dudalako», adierazi du.
Groenlandiaz ere hitz egin dute foro horretan, baina Ruttek ez du zertan diren argitu nahi izan, horiek sukaldeko lanak direla argudiatuz, nolabait. «Auzi honi aurre egiteko modu bakarra diplomazia hausnartzailea da». AEBek ez dute baztertu Groenlandian esku sartze militar bat egitea, Venezuelan urtarrilaren 3an egindakoarekin parekoa; horrekin konparatuta, ordea, bada alderik: Groenlandia dela Danimarkaren parte, eta azken hori dela NATOko kide.
Eta hain zuzen, 2009 eta 2014 artean NATOko idazkari nagusi izandakoak ere hitz egin du Trumpen jarreraz: Anders Fogh Rassmussenek. Danimarkako lehen ministro ere izan zen (2005-2009), eta BBC hedabideari esan dio «laudorioen sasoia» bukatu dela: «Trumpi aurre egiteko ordua heldu da». Iruditzen zaio, hori bai, badaudela auzia diplomaziaren bidez konponbidean jartzeko moduak.
Eta Rasmussenek uste du bide horiek balioko luketeela «Trumpen kezkei erantzuteko». Planteatzen du, besteak beste, AEBek eta Danimarkak 1951n sinatutako akordioa begiratzea; inbertsio akordio berriak egitea, eta horiek Groenlandiako mineralei eta lur arraroei eragitea, besteak beste; baita mekanismo bat ezartzea ere, eragozteko Errusiako eta Txinako dirua hara iristea.
Ukrainako «lurrari buruzko akordioak» eztabaidatuko dituzte bihar Putinek eta Witkoffek
Steve Witkoff AEBen Ukrainarako ordezkari berezia Moskura joatekoa da bihar, Vladimir Putin Errusiako presidentearekin elkartzeko. Besteak beste, Ukrainako «lurrari buruzko akordioak» izango dituzte mintzagai. Witkoffek Davosen (Suitza) jakinarazi du hitzordua, CNBC kateari egin dizkion adierazpenetan. Dmitri Peskov Kremlineko bozeramaileak TASS agentziari baieztatu dio bilera Putinen «agendan» dagoela. Witkoffekin batera bidaiatuko du Jared Kushner Donald Trump AEBetako presidentearen suhi eta aholkulariak. Witkoff joan den abenduaren 2an elkartu zen azkenekoz Putinekin. Adostasunik gabe bukatu zuten bilera hura. Eta bihar bertan, Donald Trump AEBetako presidentea Volodimir Zelenski Ukrainako bere homologoarekin batzartzekoa da, Davosen.
