Ameriketako Estatu Batuek arrapaladan negoziatu nahi dute Ekialde Hurbileko gatazkaren konponbidea; horixe egiten saiatu ziren duela bi aste Islamabaden, Irango ordezkaritzarekin aurrez aurre bildu zirenean, otsailaren 28an erasoaldia hasi zenetik aurrenekoz. Baina balaztari eragin dio Teheranek, auzi ugarietako bakoitzari banan-banan heldu nahi die. Proposamen hori jaso du Washingtonek, eta Karoline Leavitt Etxe Zuriko bozeramaileak atzo esan zuen Donald Trump aztertzen ari zela haren aholkulariekin; Reuters agentziak AEBetako iturri ofizialak aipatuz gaur kaleratu duenez, presidentea ez da kontent.
Zera eskatu du Abbas Araghtxi Irango Atzerri ministroak: batetik, gerraren bukaera negoziatzea, eta ezarri ditzatela bermeak erasoaldi gehiago ez daitezen egon; bestetik, Ormuzen kudeaketaz eztabaidatzea —Iranek blokeatuta dauka itsasarte hori, eta AEBek Irango portuak blokeatzen hasi zen apirilaren 8an su etena ezarri eta bost egunera—; eta, azkenik, Teheranen programa nuklearra mugatzeko bileren txanda izango litzateke.
Reutersen arabera, Washingtonek lehenbailehen heldu nahi dio auzi nuklearrari, finean, galarazi nahi egin duelako Iranek arma nuklearrak garatzea, hark esana duen arren uranioa helburu zibiletarako aberastuko lukeela, eta ez militarretarako. Gainera, programa nuklearraz eztabaidatu gabe AEBek Irango portuen blokeoa amaituko balute, negoziazioetan «eragiteko» duten gaitasuna kaltetuko luke horrek; hori kaleratu du CNN kateak, negoziazioen inguruko iturriak aipatuz.
Marco Rubio AEBetako Estatu idazkariak aitortu du «negoziatzaile onak» direla irangoak, baina balizko akordio batek, edozein dela ere, bermatu beharko lukeela Iranek arma nuklearrak garatzea. Fox News kateari bart eskainitako elkarrizketa batean, behintzat, esan du Washingtonek jaso duen proposamena uste zutena baino hobea dela, nahiz eta zalantzan jarri duen fidatzekoa ote den.
AEBetako armadaren Agintaritza Zentralak bart jakinarazi du Irango bandera zeraman Stream petroliontzia gerarazi zuela asteburuan, herrialde horretako portu baterantz zihoala; USS Rafael Peralta gerraontziak gerarazi zuen. Apirilaren 13an Irango portuen blokeoa ezarri zutenetik, 39 ontziri galarazi diete Ormuz zeharkatzea, eta hiru bat atzeman dituzte. Marco Rubioren hitzetan, Iranek ezin dio etekinik atera «legez kanpoko bidesari sistema bidegabeari eta Ormuzko kontrolari»; argudiatu zuen AEBek ez diotela ezarri blokeorik itsaso bidezko garraioari, Iranen garraioari baizik.
Iranek NBE Nazio Batuen Erakundean duen enbaxadoreak, Amir Saeid Iravanik, «pirateria» egotzi zien atzo AEBei: «Bortxaz egiten diete eraso zamaontziei, tripulazioak bahitzen dituzte, eta ontziak konfiskatu», esan zuen erakundearen New Yorkeko (AEB) egoitzan emandako prentsaurreko batean. Blokeoak nabigazioari «mehatxu» egiten diola ohartarazi zuen enbaxadoreak.
1.000Israelgo armadak Hezbollahren zenbat azpiegitura suntsitu dituen. Israelgo armadak jakinarazi du Hezbollah milizia xiitaren mila azpiegitura baino gehiago suntsitu dituela Libano hegoaldean martxoaren hasieran gatazka areagotu zenetik; soldaduek suzko armak, lehergailuak eta munizioak topatu dituzte horietan. Apirilaren 16ko gauerdian ezarri zuten su etena, baina Israelek eraso egiten segitu du, argudiatuta bere burua defendatzeko eskubidea duela Hezbollahren «mehatxuen» aurrean.
Bestalde, Esmaeil Baghaei Irango Atzerri Ministerioko bozeramaileak «hipokrisiaz» jokatzea leporatu dio EB Europako Batasunari, Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak atzo iragarri eta gero goizegi zela talde komunitarioak islamiar errepublikari ezarritako zigorrak kentzeko: «EBk Iranen kontra ezarritako zigor gizagabeak ez zuten zerikusirik giza eskubideekin: irandarren oinarrizko eskubideak zapaltzeko diseinatu zituzten», esan du bart sare sozialetan. Irango Gobernuaren kontrako protestak ugaritu ziren iazko urtearen amaieran krisi ekonomiko latza zela medio, eta indarkeriaz erantzun zien Teheranek: gobernuak emandako datuen arabera, 3.000 herritar hil ziren protestetan, nahiz eta gobernuz kanpoko zenbait erakundek dioten biktimak are gehiago direla.
AEB-EK ETA IRANEK TALKA EGIN DUTE NPT-ren konferentzian
Atzo hasi zuten NPT Arma Nuklearrak Ez Ugaltzeko Ituna gainbegiratzeko XI. konferentzia, NBE Nazio Batuen Erakundearen New Yorkeko egoitzan (AEB). Lehenengo saioan 34 presidenteorde izendatu zituzten, Reza Najafi IAEA Iranek Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentzian duen enbaxadorea tartean; konferentzia horretako presidentearen arabera, «lerrokatu gabeko estatuen taldeak» aukeratu zuten. Ameriketako Estatu Batuen ordezkariak salatu zuen NPTren kontrako «iraina» zela Iranek ardura hori edukitzea hilabete iraungo duen konferentzian, argudiatuta Teheranek «mespretxua» adierazi izan diola itunari, eta ukatu ere egin duela IAEArekin lankidetzan aritzea herrialdeko azpiegitura nuklearrak gainbegiratzeko. Najafik aurpegiratu zion haren salaketak ez duela «oinarririk», eta AEBak direla zibilen kontra bonba nuklearrak erabili dituzten herrialde bakarra.
