Albistea entzun

EAEko Euskararen Legeak 30 urte (V). Lan mundua

Ia 200 enpresa ari dira euskara planak egiten, guztien %1 inguru

Euskararen normalizazioa bultzatzeko, «inpaktu handiagoko» neurriak hartzeko unea dela uste dute aholkularitza enpresek

Eragile guztien arteko «akordio zabal bat ere» beharrezkotzat jo dute, «salto» egiteko
Euskara plan bat izaten aitzindari izan zen Elay enpresa.
Euskara plan bat izaten aitzindari izan zen Elay enpresa. IMANOL OTEGI / ARGAZKI PRESS

Mikel P. Ansa -

2012ko abenduak 7 - Donostia

Euskal Autonomia Erkidegoko Euskararen Legea 1982an onartu bazen ere, hamar urte joan ziren enpresa batean euskara normalizatzeko lehen plana egin zuten arte, Eusko Jaurlaritzaren ekimenez. Quebecetik ekarritako metodologia bati jarraitu zioten. Egun, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ia 200 enpresak dituzte euskara planak. Asko hedatu arren, enpresa guztien %1 inguru dira oraindik. Hazkunde hori azken lau urteetan moteldu egin dela zehaztu du Dani Larrea Emuneko zuzendari nagusiak. Langunek ikerketa plazaratu du aurten: euskaraz komunikatzen dira enpresen %1,6; ele bitan %41,1; gaztelania hutsez %53. Plan gehienak Gipuzkoako enpresek egiten dituzte.

Balantze orokorra positiboa dela uste du Aizpea Otaegi Elhuyar Aholkularitzako koordinatzaile nagusiak, nahiz eta «dinamika batzuetan» goiena jo den sentipena ere baduen. Bi hamarkadetan bidea egin dela nabarmendu du: aholkularitzek metodologia garatu dute, baliabideak eta tresnak sortu dituzte, instituzioek diru laguntzak jarri dituzte, lan hori aitortzeko sariak sortu dira —Bai Euskarari eta Bikain ziurtagiriak— ... «Sektore ekonomiko oso bat sortu dugu».

Elhuyar izan zen enpresa batean euskara plan bat abian jarri zuen lehen aholkularitza, 1991n. Emun 1997an sortu zen. Zalantzarik ez dute beren lanaren garrantziaz. «Normalizazio prozesuetan egiteko garrantzitsuenetako bat da espazioak irabaztea», Larrearen hitzetan, eta lan mundua euskalduntzea oso garrantzitsutzat jo du. «Zerbitzua euskaraz emateko gaitasuna duen enpresa zerbitzu hobea ematen ari da», erantsi du Otaegik.

Euskararen Legeak aukera eman du enpresetan lan egiteko, gizartearen babesarekin eta euskalgintzaren ahaleginarekin, Otaegiren hitzetan. Baina garatutako politikei «mugak» ere ikusten dizkie. Antzera ulertzen du Larreak; legea gauzatzeko hizkuntza politikak aplikatu behar direla nabarmendu du. «Azkenean, legea betearazteko, borondate politikoa behar da». «Irmotasun eta ausardia handiagoz»,urratsak egin behar direla zehaztu du Otaegik.

«Inpaktu handiagoa» izango duten neurriak hartzeko garaia dela uste du Otaegik. Adibidez: kontratazioetan eta diru laguntzetan euskara planak baloratzea, enpresa handiei «derrigortasunak» jartzea —«genero berdintasunean egiten den moduan»— , zerga hobariak sortzea... «Inbertsio handia egin dugu lan mundua euskalduntzen. Uste dut inbertsio hori errentagarri bihurtzeko neurriak hartzea arduraz jokatzea dela».

Elkarlanean ikusten dute etorkizuneko erronka handietako bat. Enpresari elkarteak, kooperatibistak, sindikatuak, euskalgintza, aholkularitza enpresak, administrazioa...

Beste erronka handia erabileran ikusten du Otaegik. Normalean, euskarri finkoak —errotuluak, webguneak, inprimakiak...— euskaraz jartzea izaten da enpresek egiten duten lehen urratsa. Erabilerara «saltoa» egiteko beharra sumatzen du: «Jarrerak dira gakoa, euskara gustagarri eta gozagarri egitea». Beste xede bat erantsi du Larreak: enpresek beren eguneroko zereginetan txertatu behar dute euskara. «Enpresa guztiak busti behar du», zehaztu du Otaegik. Orain beste arrisku bat sumatzen dute. Otaegi: «Hizkuntza askorekin lehiatzen da orain». Languneren arabera, enpresen %15ek egiten dute euskararen inguruko trebakuntzaren bat; ingelesari buruzko trebakuntzak egiten dituztenak %88 inguru dira. Larrearen esanetan, euskarari «hizkuntzen oihan» horretan lekua ziurtatzea eta politikak argi edukitzea dagokie aholkularitza enpresei orain.

BIHAR: Hedabideak eta Internet.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Osasungintza publikoaren alde Bilbon egin duten manifestazioa, gaur. ©Aritz Loiola / Foku

Milaka lagun mobilizatu dira osasungintza publikoaren alde Bilbon, Donostian eta Gasteizen

Paulo Ostolaza

ELA, Satse, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deituta, Osakidetzak bizi duen egoera «jasangaitza» salatu dute. Neurriak hartzeko eskatu diote Jaurlaritzari.

Bartzelonako ikastetxe bateko ikasleak gelan, artxiboko irudi batean. ©QUIQUE GARCIA / EFE

Nola ondu hezkuntza lege bat

Irati Urdalleta Lete

Katalunian, adostasun zabal batekin onartutako hezkuntza akordioa eta legea dituzte. Eztabaidarik ez zen falta izan: itunpeko eskolen ingurukoa, autonomiarena... Adostasun osoa puntu bakar batean izan zuten: katalanezko murgiltze ereduan.

 ©BERRIA

OSASUN SISTEMAREN ATE NAGUSIAN, EZINEAN

Arantxa Iraola

Egiturazko gabeziak larriagotzea eragin du COVID-19ak lehen mailako arretan; izurria kudeatzeko hartu diren neurriek ere trabaz bete dute osasun sistemara heltzeko bidea. Osakidetzako langileek deituta, protestak egingo dira gaur.

Rafa Rotaetxe Altzako osasun zentroko atarian. ©GORKA RUBIO / FOKU

«Zentroetara etortzeari utzi dio jende askok»

Arantxa Iraola

Rafa Rotaetxe. 1989tik ari da Altzako osasun zentroan, familia mediku. Izurriak lan zama handia ekarri duela esan du, eta baliabideen urriak eta neurri egokien faltak bidea zailtzen dutela.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.