Albistea entzun

Eusko Jaurlaritzaren murrizketak (VI)

Lehentasunak?

Josu Amezaga -

2013ko martxoak 13

Eusko Jaurlaritza egunotan iragartzen ari den murrizketen inguruan, kopuruak baino kezkagarriagoak iruditzen zaizkit horiek justifikatzeko erabiltzen diren argudioak. «Lehentasuna ongizate eredua da: bazterketaren aurkako politikak, hezkuntza sistema eta osasuna», esan du Ogasun Sailburuak (BERRIA, martxoak 6), eta horietatik at daudenak (tartean kultura, hizkuntza normalizazioa eta beste zenbait) ukitu egin beharko direla. Lehentasunen inguruko diskurtso hori arreta handiz jarraitu beharrekoa da. Alde batetik, aukera politiko bakoitzaren oinarrizko ideologia erakusten baitu. Horren haritik, murrizketek alderdi on bat dute: agintean daudenen asmoak agerian uzten dituzte, dirua dagoenean baino agerianago (oparotasunean erraza baita gobernarien lehentasunak ezkutatzea). Beste alde batetik, oraingo lehentasunak ezartzean, aurrerantzean jokatzeko zelaia ere ezartzen da. Izan ere, onartzen badugu, orain, kultura —eta harekin batera hizkuntza normalizazioa— ez dela lehentasun, betikotu egingo dugu bigarren mailako estatus hori; gerora ere, garai oparoetarako osagarri gisa geratuko da kultura.

Planteamendu motza deritzot horri, kulturak gizartean duen zentralitatea ulertzen ez duelako eta gure herriaren izatearekin bat ez datorrelako. Izan ere, gaur egun hizkuntza bizi bat badugu, herri nortasun sendo bat badugu eta, are, nortasun horretan oinarritutako sistema politiko bat badugu (zeinetatik, finean, eratortzen baitira Eusko Jaurlaritza edota Ogasun Saila bera), hainbat markadatan milaka emakumek eta gizonek kultura lehentasunen artean kokatu dutelako izan da. Gaur egun ere, kultur sorkuntzaren zati handi bat (literatura, zinemagintza, antzerkigintza, arte plastikoak, eta abar), zein euskalgintzaren beste zati handi bat (komunikabideak, euskalduntzea, eta abar), beren ongizatea dirutan baino gehiago jendarteari egiten dioten ekarpenean oinarritzen duten pertsona konprometituei esker gauzatzen dira. Haien lanari muzin egitea, orain arteko papurrak ere murriztuz, ez da injustua soilik: kultur garapena merkatuaren arauen arabera sortzen eta zabaltzen dutenen esku uztea da. Grafikoki esanda: murrizketen ondorioz antzerki lana ikustera joango ez dena etxean bilduko da, telebista ikusten; euskarazko prentsarik gabe geratuko denak gaztelerazkoa irakurriko du; eta abar.

Kultura aisialdi gisa ulertuta soilik aurki dakioke zentzua Jaurlaritzaren planteamenduari. Horrela, jakina, hobe dirua «benetako lehentasunetan» jarri (adibidez, AHTrako 350 milioi; EITBri halako hiru) denbora-pasan baino. Baina kultura ez da aisialdia; eta hizkuntza ez da luxua.

«Ezohiko egoera ekonomiko honetan gobernatzea zaila da», gaineratu du sailburuak, eta arrazoirik ez zaio faltako. Baina kontuz, ez dadila aurrekontuaren jaitsiera politika jakin bat ezkutatzeko aitzakia bihurtu. Izan ere, batzuetan, diru gutxirekin ere bestela egin daitezke gauzak, horretarako borondaterik badago. Eta EITBko zuzendaritzaren inguruan asteotan ikusi dugunak argi utzi du borondate hori non geratzen den: euskarazko telebista indartuko lukeen hitzarmen bat landu eta bilatu beharrean, nahiago izan du EAJk irizpide politikoen inguruko akordioa egin. Hor ere, euskara ez da lehentasuna izan, nahiz eta balizko hitzarmen horretarako murrizketek eraginik izan ez. Aukera galdu bat, murrizketek kulturari eta euskarari eragingo dieten kaltea orekatzeko.

Bihar: Gotzon Barandiaran idazlea eta kulturgilea.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©Aitziber Arzallus - Gipuzkoako Hitza

«Espero dut orain sendaezinak diren gaixotasunak sendatzen ikustea»

Aitziber Arzallus - Gipuzkoako Hitza

Familiatik jaso du neurologiaren inguruko interesa Itxaso Martik, aita eta ama profesional entzutetsuak izandakoak baititu. Maite du bere lanbidea, nahiz eta aitortu une zail asko tokatzen zaizkiola.

Ertzaintzaren helikopteroa erreskate lanetan, gaur, Aralarren. ©BERRIA

Berrobiko mendizale bat hil da Balerdi mendian, Aralarren

Berria

39 urteko mendizalea 50 metrotik behera erori da. Ertzaintzaren helikopteroaren laguntzarekin erreskatatu dute gorpua.

Atzo Jon Rodriguez omendu zuten milaka lagunak, errepidean. ©Urtzi Urkizu

Furgoneta gidari bat atxilotu dute, txirrindulari bat nahita harrapatzeagatik Hondarribian

Berria

Mendelu auzoko kamerei esker identifikatu dute ibilgailua, eta gendarmeek atxilotu dute gidaria. 69 urteko txirrindularia ospitaleratu egin dute. Eztabaida bat izan zuten aurretik.

Atzoko ekitaldia: jendea txistuaren eta danbolinaren erritmoan dantzan, Txillardegiren omenezko horma irudiaren aurrean. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

«Zauria orbaintzeko» eskea

Julen Aperribai

Txillardegi oroitu dute Antiguan, eta Donostiako Udal Liburutegiari haren izena jartzeko eskaera ozendu. Ia 1.500 sinadura jasoak dituzte hala eskatzeko. Horma irudi berritua ere aurkeztu dute

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.