Indarkeriaren istoriorik gordinenak

Cristina Gutierrez artistaren 'Trapu zikinak' erakusketa ikusgai dago Bilboko Rekalden. Emakumeen aurkako indarkeria du ardatz
Cristina Gutierrez, Lorea Bilbao, Endika Basaguren, Pau Gutierrez, Oihane Iraguen eta Irati Urrestarazu.
Cristina Gutierrez, Lorea Bilbao, Endika Basaguren, Pau Gutierrez, Oihane Iraguen eta Irati Urrestarazu. M.RAMIREZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Ainhoa Larrabe Arnaiz -

2019ko urtarrilak 22

Berak sortutako erakusketari begira dagoela jaurti du Cristina Gutierrez artistak: «Hau belarrondoko bat da». Emakumeen kontrako indarkeria da Gutierrezen Trapu zikinak erakusketaren ardatza, eta aipatu du zergatia. «Haur lapurtuen auziari buruzko Lo que no nos quisiste contar [Kontatu nahi izan ez zeniguna] eleberria idatzi nuen 2016an». Emakumeen kontrako indarkeriari buruzko gogoetan are gehiago murgildu zuen horrek. «Zigortu gabe dagoen krimena da haur lapurtuena, eta biktimen ikusgaitasuna ere hutsaren hurrengoa da». Hedabideetan azaldu diren genero bortizkeriari buruzko berriak pilatzen aritu da orduz geroztik; eta, Bilboko Rekalde aretoaren sarreran jarri duen pieza da horren erakusgarri: eraildako emakumeen izenak brodatuta dituzten gorbatak jarri ditu zintzilik. Martxoaren 10era bitarte izango da ikusgai, Bilboko Rekalde aretoan.

Gorbatek atentzioa eman diote betidanik. «Nire estudioan beti ditut eskura. Iruditzen zait, maskulinitatean ikur izateaz gain, botereari eta hierarkiari lotuta ere badaudela». 2016tik hona, hedabideetan azaldutako berriak pilatuz joan da artista; eta, bildutako informazioarekin ondu du, gerora, gorbaten pieza. Eraildako emakume «errealak» brodatu ditu horietan. «Biktima ofizialak, bikotekidea edo bikotekide ohiak hildakoak dira soilik. Nik errealak zenbatu ditut; guztiak».

Paraleloki, egutegi antzeko bat osatu duela azaldu du, zintzilik dagoen gorbata multzoaren aurreko horma seinalatuz. Hilabete bakoitzean andre batek jasandako indarkeria istorio erreal bat idatzi du, eta ilustrazio bana egin dio kasu bakoitzari. «Biktimaren izena, tokia eta data kendu ditut. Baina indarkeria moten berri ematen dute». Haurra lapurtu dioten emakume baten kasua; bortxatutako andre baten bizipenak; eta aitak bortxatutako alabarenak jaso ditu, besteak beste.

Betetzen ez diren itunak

2017ko irailaren 28an indarkeria matxistaren aurkako ituna onartu zuten Espainiako gorteetan, eta hura berretsi zuten, gerora, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak. 214 neurri ditu testuak; eta, atzekoz aurrera, neurri guztiak irakurtzen dituen audioa entzuten da erakusketan etengabe. Gutierrezek berak grabatu du, eta 55 minutu irauten duela zehaztu du. «Promesak besterik ez dira hor bildutakoak: hauteskundeen testuinguruan soilik gogoratzen duten neurri sorta».

Artea errealitatearen berri emateko baliatu duela dio, eta abiaburura egin du berriz. «Belarrondokoa izatea da erakusketaren xedea, egoera oso larria delako».

Bizkaiko Foru Aldundiak bultzatzen duen Barriek programa ireki du Gutierrezen erakusketak. 2005ean jaso zuen berak aldundiaren beka, eta aurtengo laguntza jaso duten artisten lanen atariko gisa jarri Trapu zikinak ikusgai. Endika Basagurenen Memoriaren aztarnak ezabatu jarriko dute ikusgai gero, martxoaren 12tik maiatzaren 5era bitarte. Maiatzaren 7tik ekainaren 30era bitarte Oihane Iraguen lana izango da ikusgai, eta Irati Urrestarazurena uztailaren 2tik irailaren 1era bitarte. Pau Figeresek itxiko du aurtengo Berriek programa: irailaren 3tik urriaren 20ra erakutsiko du bere lana.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Jon Insaust, Josemi Beltran eta Patxi Presa, gaur goizean, Donostiako Viktoria Eugenia antzokian. ©Idoia Zabaleta / Foku

Ostiralean abiatuko da Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren 31. Astea

Itziar Ugarte Irizar

Azaroaren 6ra bitarte, 50 proiekzio inguru izango dira: generoko urteko ale nabarmenetako batzuk, klasikoak eta baita beste zenbait jarduera ere. Jaialdiaren egoitza nagusiak Antzoki Zaharra eta Viktoria Eugenia izango dira.

Virginia Woolf idazle ingelesa; jardun betean zegoen 1920. urterako, baina bide oparoago baten atarian oraindik. ©BERRIA

«Negu sasoiko lehen eguna»

Joannes Jauregi

Idazle baten egunerokorik ezagun eta oparoenetako bat izango da Virginia Woolfena, ia bizi osoa eman baitzuen osatzen. Gaur duela ehun urte, astelehenarekin, Woolfek 38 urte zituen; idazle argitaratua zen, baina artean onenak eman gabea. Eta sarrera bat egin zuen egunerokoan.

 ©JON URBE / FOKU

«Tentsioa dakarten lanak falta dira»

Itziar Ugarte Irizar

Formatu bikoitzeko lan batekin itzuli da: 'Unisonoa', lerro bateko poesia liburua eta hamabi soinu pieza. Lengoaia behatzeko eta entzuteko denboratzat du idazketa.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna