Albistea entzun

Gatazka feminismotik leitzen

'Gatazkaren irakurketa feministak' jardunaldiak egin dituzte Iruñean, UEUk eta EHUk elkarlanean antolatuta. Euskal gatazka literaturan nola islatu den aztertu dute zenbait ikerlarik, irakaslek eta idazlek
Mari Luz Esteban, Ibon Egaña, Ane Villagran eta Iratxe Retolaza, atzo, Katakrak liburu dendan.
Mari Luz Esteban, Ibon Egaña, Ane Villagran eta Iratxe Retolaza, atzo, Katakrak liburu dendan. JAGOBA MANTEROLA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Ion Orzaiz -

2021eko maiatzak 16 - Iruñea

Euskal Herriko gatazka politiko eta armatua zer izan den. Nor izan den protagonista. Nola irudikatu den eta, batez ere, nork kontatu duen. Euskal literaturan ugaldu egin dira gatazka politikoaren irudikapenak eta, kontakizunaren borroka horretan, irakurketa feministak proposatu dituzte diziplina eta esparru askotako eragileek. Horren gainean gogoeta egin zuten atzo Iruñeko Katakrak liburu dendan, UEU Udako Euskal Unibertsitateak eta EHU Euskal Herriko Unibertsitateak elkarlanean antolatutako jardunaldian.

Eraldatzeak izenburuko lehen saioan, hizlari aritu ziren Mari Luz Esteban EHUko irakaslea, Iratxe Retolaza Emagin elkarteko eta UEUko kidea, eta Ane Villagran EHUko irakasle eta BMU Bordele-Montaigne Unibertsitateko ikerlaria.

Gatazkaren kontakizunean nagusi izan den ikuspegi «epikoa» alboratzearen alde egin zuen Estebanek: «Heroien eta mitoen zaleak gara, oro har». Horren ordez, bestelako ikuspegiak lantzea proposatu zuen: alde batetik, «genealogia berriak» sortzeko beharra nabarmendu zuen, eta adibidetzat jo zuen 2006. urtean sortutako Ahotsak taldea. «Genealogia berriak eginda, ohartuko gara ez garela hutsetik abiatu, eta horrek adorea emango digu gure jarduna ebaluatu eta eraldatzeko».

Identitateak «desegiteko eta berriz eraikitzeko» deia egin zuen EHUko irakasleak, «norberaren esperientziari mesfidantzaz begiratzeko». Izan ere, Estebanek interesgarri deritzo, feminismoaz harago, beste kontzeptu asko ere auzitan jarri eta deseraikitzeari, «euskal identitatea, esate baterako». Bestalde, «zeharkakotasunaren alde» ere mintzatu zen, «analisi dikotomiko eta bertikalak» alboratzeko.

Iratxe Retolazak aztergai izan zituen gatazkari buruzko euskal nobelagintza eta genero estereotipoak. Zehazki, Bernardo Atxagaren Zeru horiek, Anjel Lertxundiren Zorion perfektua, Karmen Gisasolaren Gaur zortzi eta Pako Aristiren Rosa itzuli da nobelak aztertu zituen atzo. Lan horietan protagonistak «emakume errebeldeak» direla nabarmendu zuen Retolazak: «Nortasuna eta erabakimena dute». Hala ere, zenbait ahulgune ere nabarmendu zituen: «Protagonistak baztertuta daude, ez dute komunitatean emakume sarerik, eta, indarkeria sexista irudikatzen denean, gatazka armatutik kanpo azaltzen da, bi gauzak gurutzatuko ez balira bezala». Genero estereotipo batzuk ere identifikatu zituen adituak: «Emakume protagonistak emozionalak dira, hori nabarmentzen da haien posizio ideologikoaren gainetik, eta maskulinitatea ez da birpentsatzen».

Ane Villagranek poesia garaikidera jo zuen, gatazka «berrirakurtzeko» gakoak azaltzeko: alde batetik, gatazkaren zentraltasuna zalantzan jartzeko bide gisa hizkuntza poetikoa erabili duten idazleak aipatu zituen, eta Castillo Suarezen lanak jarri zituen adibide gisara. Bigarrenik, «patriarkatuaren aurkako borroka eta aldarri feministak poesiara ekarri» dituzten egileen artean nabarmendu zituen Jule Goikoetxea eta Ekhiñe Eizagirre. Azkenik, «genero harremanek zeharkatzen dituzten bestelako gatazka batzuk lehen lerrora» ekartzeko beharra aipatu zuen, eta adibidetzat jo zituen Itxaro Bordaren eta Leire Bilbaoren olerkiak, besteak beste.

Hurrengo saioetan, Onintza Odriozola EHUko irakasleak, Ibai Atutxa irakasle eta UEUko kideak, Olatz Dañobeitia EHUko ikerlariak, Amaia Serrano EHUko irakasleak eta Lorea Azpeitia EHUko ikerlariak parte hartu zuten. Iluntzean, azkenik, Eider Rodriguez, Uxue Apaolaza eta Itxaro Borda idazleek hartu zuten hitza, Idazleen ahotsak izeneko mahai inguruan.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

 ©MAIALEN ANDRES / FOKU

«Anbizio handiko erreforma fiskal bat lortzeak ase gaitu»

Iosu Alberdi

Beti daude egindakoa hobetzeko moduak, baina Garrido gustura dago Espainiako aurrekontu negoziazioek emandako emaitzekin. Beste zenbait alorretan, ordea, PSOE mugiarazteko zailtasun gehiago dituzte.

Nerea Kortajarena EH Bilduko legebiltzarkidea hitz egiten hasi aurretik, atzo. ©BERRIA

EAJk eta PSEk oposizioaren zenbait zuzenketa partzial onartuko dituzte

Xabier Martin

30 milioi euroren balioa dute aurrera aterako diren proposamenek. EH Bilduk dio «errealitateak aurrean eraman» duela gobernua. EP-IUk «EAJren eredu politikoari» egin dio osoko zuzenketa

Aingeru Zudairek begi bateko ikusmena galdu zuen pilotakada baten ondorioz, artxiboko irudia ©Jagoba Manterola / Foku

Aingeru Zudaireren kasua aztertu zuen epailea Gironara lekualdatu dute

Isabel Jaurena

Fermin Otamendi magistratuak Nafarroako zenbait kasu esanguratsuren ikerketan parte hartu du: garbitzaileen sektoreko protesten ondorioz egon ziren atxiloketak, 'Osasuna auzia', 'Cervera auzia', 'Davalor auzia' eta Aingeru Zudaireren kasua.

 ©GUILLAUME FAUVEAU

Ezkerreko abertzaleen Bil Gaiten talde politikoa aurkeztu dute 27 hautetsik

Ekhi Erremundegi Beloki

EH Baiko hautetsiek bultzatu dute elkargoko taldea, baina guziak ez dira barne izango. Hautetsien lana «errazteko» beharra nabarmendu dute

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.