Albistea entzun

Pinar Selek. Turkiako idazle, soziologo eta feminista

«Kurduek gaituzte Daexengandik salbatu»

Turkiak bizi guztiko kartzelara zigortu zuen Pinar Selek iragan astean: duela 24 urteko auzia abiatu zen kurduen gaineko inkesta bat argitaratu baitzuen. Erbestean bizi da. EHZ festibalean eman du bere lekukotasuna.
PATXI BELTZAIZ / PATXI BELTZAIZ Tamaina handiagoan ikusi

Ainize Madariaga -

2022ko uztailak 7 - Irisarri

Duela 24 urte abiatu zen auzia: Turkiak Pinar Selek (Istanbul, 1971) kriminalizatu nahi izan du «sekula eginen» ez lituzkeen gauza batzuk leporatuz. Hori, kurduen egoeraz eta armeniarren genozidioaz ohartu eta ikertzen hasi baitzen. Horrela da estatuaren etsai bilakatu. Joan den astean, bizi guztiko kartzela zigorrez kondenatu dute. Isilpean, EHZ festibalean eman du bere lekukotasuna.

Nola zaude?

Ikasi dut ongi izaten, zeren eta beti erresistente, indartsu eta sortzaile segitzen baitut sentitzen ene burua. Baina ez da oso erraz: oraindik shock pean naiz pixka bat. Deliberatua naiz estatuak ez nazan determina. Entseatzen naiz egoera testuinguruan ezartzen, politizatzen. Beraz, ongi naiz.

EHZn kontatu duzu jendeak jakitea nahi duzun istorioa. Zein?

Ene egoera aski zaila da, zeren eta Turkiak dena eginen baitu nire hausteko. Badira interes geoestrategikoak. Inkiet naiz, nire borroketan segitu nahi baitut; beraz, eskandalu honen ikusgarritasunak eta elkartasunak garrantzia dute.

Ez naiz paisaiaren puntu txiki bat baizik, zeinean baita sekulako arriskua: nazioarteak ez badu orain ekiten, [Adolf] Hitlerren garaira itzuliko gara.

Izan ere, orduan Hitler, ez [Benito] Mussolini, ez genituen hunki, eta [Francisco] Francok luzaz iraun zuen. Faxismoa ezartzen ari da NATOn [Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean] eta nazioarteko harreman guzietan, zeintzuek bonbardatzen baitituzte Rojavako kurduak, hain zuzen ere Europa Daexengandik salbatu duten horiek. Gelditu behar da hau!

Baduzua erakundeen babesik?

Ez dut botere publikoen neholako babesik. Baina lagunez ongi inguratua naiz, giza eskubideen aldeko liga ene alde jarri da fite, Nizako unibertsitateak ere mozio bat izenpetu du... Elkarte asko mobilizatzen ari da. Gizartea bera antolatzen ari da ene alde, eta ez naiz bakarrik sentitzen; alta, politikoki ez dut babesik.

Nola heldu da zure kasua honaino?

Nire auziak erakusten du Turkiaren errepresioa bere sistema autoritarioaren jarraipena dela, nire auziak 24 urte baititu. Alduanez asko mintzo gara, baina aliatuak dira. Armeniako genozidiotik eta kurduei egin masakreetatik sortutako sistema bat da hau; beraz, bada sistema autoritario garrantzitsua.

Ez zuten nahi turkiar batek kurduen gaineko ikerketarik egin zezan. Proposatu zidaten inkestako hiru izen ematea eta artikulua ez argitaratzea, eta erran zidaten: «Partitzen utziko zaitugu». Onartu ezean, berriz, garesti ordainduko nuela.

Ezetz erran nien, eta tortura larriak pairatu nituen. Hilabeteetan paralizatua egon nintzen, baina buru egin ahal izan nion. Gero, preso sartu ninduten izen horiek ez emateagatik, antolakunde terroristako kide nintzelakoan. Horrela hasi zen dena.

Nitaz adibide bat egin nahi zuten, denak ikaratzeko, jende franko baitzen arazoaz interesaturik. Gazte kurdu bat arrastatu zuten, militantea ez zena gainera, eta kontatu zuen nik nuela leherketa hori antolatu. Telebistaren bidez jakin nuen hori. Zientzia fikzioa izan zen, baina orotariko jendearen sustengua ukan nuen berehala; mobilizatu ziren: halakoa ere bai baita Turkia; bada erresistentzia eta elkartasun handia.

Gazte horrek onartu zuen ez nuela nik leherketa hori antolatu berarekin batera; hobengabea ekarria izan zen. Nire kontra, aldiz, segitzen dute, haren deklarazio hartan oinarrituz. Kartzelatik landa segitu dut borrokan.

Kurdistan askatzekotan, osorik askatuko litzateke, ala zatika?

Kurdistan ez zuen Turkiak zatikatu, aliatuek baizik: Frantziak, Erresuma Batuak... Siria, Turkia, Iran eta Iraken menpe dago Kurdistan. Mugimenduak antolatu ziren.

Siriarrak eta turkiarrak hurbil dira filosofiari dagokionez. Ideologia bakarrak eraikitako estatu-nazio homogeneoaz mintzatzeak ez du zentzurik. Turkian eta Sirian ez dute Kurdistan bat sortu, baizik eta sistema ekologiko bat, zeinean armeniarrak, arabiarrak eta turkiarrak nahasi nahi baitituzte.

Alta, gerla testuinguruan daudenez, oso zaila daukate. Horregatik, arras garrantzitsua zait arma gabeko mugimendu sozialak indartzea, loturak sortuz eta indartuz. Oxigeno irekidurek beharbada elkarrizketa parada gehiago sortuko lituzkete.

Esperientzia ezberdinen arteko elkarrekintzak beharrezkoak dira; alda testuinguru belikoak eragozten du hori.

Zein da lau zapaltzaileen arteko gaiztoena?

Ez dakit. Ni oso intersekzionala naiz nire borroka antimilitarista eta feministen bidez. Ez ditut kausak hierarkizatzen. Tokiko botereak gaiztoak dira, baina nazioarteko botere handi horiek ere bai. Gaiztoak are gaiztoagoak bilakatzen dira aukera duten aldiro; alta, desorekek eta mugimendu sozialek botereak gibelaraztea lortzen dute. Nola gerta.

Aipatu duzu transbertsalitatea. Badea Kurdistan osoa besarkatzen duten mugimendurik edo egiturarik?

Mugaz gaindiko gune horrek biltzen ditu esparru militante bat baino gehiago, estatu-nazioaz kanpo. Beraz, Turkiako eta Siriako mugimendu kurdua oso hurbila zaie mugimendu feminista, armeniar, LGBT edo anarkistei. Esparru horiek nazioz eta mugaz kanpokoak dira.

Alta, Kurdistan hegoaldean, Iraken, mugimendu horiei guziei aski zaila zaiei antolatzea. Ezin gara mintzatu Kurdistanez, baizik eta Siria eta Turkiako mugimendu sozial ezberdinekin bat egiten eta mugak gainditzen dituzten mugimendu kurduez.

Turkiak NATO estutzen du kurduen kontra. AEBek badutea zerikusirik?

Ez dakit, ez bainintzen bilkura horretan, eta gauza horiek ez baitituzte plazaratzen. Baina Turkiak segitu du aitzinatzen, eta Alduanen diskurtsoa erabakigarriagoa bilakatu da, erranez helburu nagusia zela...

Hori Turkiak ez du bakarrik egiten, ez hasteko AEBen baimenik gabe. Kezkagarria da, eta, hori geldiarazteko, behar dira bake mugimendu transnazional herrikoiak, europarrak batez ere. Kurduek gaituzte Daexengandik salbatu. Populuek badute rol garrantzitsua joko geoestrategiko zikinak geldiarazteko.

Iraken peko kurduek AEBak estutzen ote dituztea?

Ez dakit, baina ikusten delarik duela egun batzuk hasi direla Turkiako armadan sartzen Siriaren kontra, aliantza oso irekia dago. Daex oso indartsua zelarik, yazidiak masakratzen zituelarik... [Massud] Barzanik ez zuen ezer egin; ez ziren Siriako kurduak baizik altxatu.

Siriako eta Turkiako kurduek dute Europa Daexengandik salbatu egiazki; orain, zorra kitatu beharra du.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Errusiako bandera, Errusiako Behe Ganbera eraikinaren gainean, Moskun. ©YURI KOCHETKOV / EFE

Errusiako Behe Ganberak berretsi egin ditu Ukrainan okupatutako lurrak anexionatzeko itunak

Mikel O. Iribar

Kremlinek onartu du ez duela argi zein diren anexionatutako lurren mugak. Errusiera izango da hizkuntza ofiziala, eta errubloa dibisa nazionala, 2023tik aurrera. Zelenskik esan du Ukrainako armadak eremu gehiago «askatu» dituela herrialdearen ekialdean eta hegoaldean.

Lula, goizaldean, bere jarraitzaileen aurrean hitz egiten ©EFE

Lulak aurreikusi baino alde txikiagoa atera dio Bolsonarori lehen itzulian

Igor Susaeta

PT Langileen Alderdiko buruak botoen %48,4 lortu ditu, eta behin-behineko presidente ultrak, %43,2. Biak bigarren itzulian lehiatuko dira urriaren 30ean

Jordi Turull JxCko idazkari nagusia, gaur egin duen prentsaurrekoan. ©EFE

Turull: «Egoera konpontzea izan dugu helburu, baina ERCk esan digu ez dagoela ezer hitz egiteko»

Mikel Elkoroberezibar Beloki

ERC eta JxC ados jarri ez direnez, JxCko militanteen esku dago Generalitatearen etorkizuna. 'JxCk Kataluniako Gobernuan jarrai dezan nahi duzu?', galdetuko die buruzagitzak ostegunean eta ostiralean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...