Albistea entzun

Iratxe Perez Urdiales. EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko irakaslea

«Migratzaileek ez dute osasun sistema gertuko ikusten»

Emakume migranteek eta agiririk gabekoek Araba, Bizkai eta Gipuzkoako osasun zerbitzuetara zer sarbide duten ikertu du Iratxe Perez Urdialesek, 2007tik 2017ra bitarteko datuak aztertuta.
RAUL BOGAJO / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Beñat Mujika Telleria -

2021eko irailak 18

Migratzaileen eta osasunaren arteko harremana ikertu du Iratxe Perez Urdiales (Barakaldo, Bizkaia, 1983) EHUko irakasleak. Zehazki, agiririk gabekoek eta emakumezko etorkinek Araba, Bizkai eta Gipuzkoako osasun zerbitzuetan jasotzen duten arreta aztertu du. Egiturazko oztopoak antzeman du, baita migratzaileen gizarte zaurgarritasunean oinarritutako oztopo indibidualak ere.

Tesia osatu berri duzu. Zergatik aukeratu zenuen gai hori?

Munduko Medikuak gobernuz kanpoko erakundean ibili naiz boluntario moduan. Bertan urte asko daramatzate migratzaileekin lan egiten osasun zerbitzuetarako sarbideen alde. Tesi bat egin nahi nuela ikusita, haiekin hitz eginda erabaki nuen lantzeko gai egokia zela; arazoa ezagutzeko eta gaian sakontzeko.

Nongo eta nolako datuak landu dituzu?

Euskadiko Munduko Medikuak elkarteak badauka doako klinika bat, eta datu informatizatuak jasotzen dituzte. Nik 2007tik 2017ra bitarteko datuak hartu ditut, aldian behingo analisiak egiteko eta politika desberdinek osasun sistema publikoan duten eragina ikusteko. Horretaz gain, doako klinikara etortzen ziren emakume migratzaileei itxarongelan galdetzen nien ea nirekin hitz egin nahi zuten datu horiek jasotzeko. Osasun arloko profesionalak ere elkarrizketatu nahi izan nituen, bi aldeetatik informazioa lortzeko.

Zer errealitate aurkitu duzu?

Gure helburu nagusia zen etorkinek dituzten oztopoak aurkitzea. Hainbat traba mota identifikatu genituen. Lehenik, langa pertsonalak. Jaioterriaren arabera oztopoak ez dira berdinak migratzaile guztientzat: ez dute hizkuntza bera, ezta azal kolore bera ere. Bestalde, osasun sisteman lan egiten duten langileak daude: ezin dugu ukatu gizarte estrukturalki arrazista batean gaudela, eta osasun arloko profesionalek ere zama arrazista hori dugu barneratuta. Ondorioz, etorkinak ez dira beti tokiko herritar baten modu berean tratatzen, zoritxarrez. Ezjakintasuna ere badago: langileek batzuetan ez dakite zein arauk ezartzen duen migratzaileen arreta, bertakoena baino konplexuagoa delako; horregatik, batzuetan, osasun sistemara legez sar daitekeen jendea kanpoan geratzen da.

Azkenik, ikusi dugu migratzaileek ez dutela osasun sistema gertuko ikusten; ez informatzera joateko, ezta arta jasotzera joateko ere. Askok ez dute gaztelaniaz edo euskaraz hitz egiten, eta aurrean duten pertsonak agian ez du bere jatorrizko hizkuntza hitz egiten.

Zein zailtasun izaten dituzte migratzaile horiek?

Tesia egoera administratibo irregularra duten pertsonengan zentratu nahi izan genuen, sinbolikoki pisu handia baitu bertan bizileku bat izateak. Horren ondorioz, migratzaile askok ez dute osasun sistemara hurbildu nahi ere, uste baitute pertsona irregular gisa identifikatuko dituztela.

Genero indarkeria jasaten duten migratzaileengan ere jarri nahi izan genuen arreta; izan ere, emakume horiek identifikatzeko beldur bera izaten dute, edo, besterik gabe, tratu txarrak ematen dizkien gizonaren zuzeneko mehatxuen beldur dira. Horrela, doako kliniketara joatea hautatzen dute, funtsezko osasun arreta ematen baitiete.

Genero faktoreak aipatzen dira ikerketan. Emakumeek gizonezkoek baino arazo gehiago dituzte arta jasotzeko orduan?

Ez bereziki. Biek zailtasun berberak dituzte hizkuntzari, kulturari edo arrazakeriari dagokienez. Generoari buruz ari garenean, genero indarkeria jasaten duten emakumeak azpimarratzen ditugu. Ez dute zertan arazo gehiago izan, baina badute osasun sistemaren premia handiagoa, adibidez, sexu eta ugalketa osasunarekin lotuta.

2012ko dekretuen bidez, ordura arte osasun arreta normalizatua jasotzen zuten etorkinei baldintza zorrotzagoak ezarri zizkieten, eta egoera administratibo irregularrean zeudenei osasun arreta ukatu zieten. Zer aldatu da 2012az geroztik?

Lege araudiak pisu handia du. Elkarrizketetan ikusi dugu aldaketa horiek guztiak okerrera egiteko izan direla, batez ere bi gauzatan: batetik, osasun sistemara sartzeko baldintzak zaildu direlako, eta, bestetik, ezjakintasun handia ekarri dutelako. Legeak aldatzen direnean, erabiltzaileak eta osasun arloko profesionalak nahastu egiten dira, normala denez. Horregatik, ezjakintasun hutsagatik, osasun sistemarako eskubidea duten pertsona asko ez dira sisteman sartu.

Izurria iritsi zenetik, lehen arreta kolapsatua edo mugatua egon da. Eraginik izan al du migratzaileengan?

Bai, argi eta garbi. Horrek harresi bat ekarri du lehendik zituzten hesi guztien aurrean. Aurrez aurre zituzten arazoak areagotu egiten dira telefonoz, batez ere hizkuntzagatik.

Bi migratzaile hil dira Bidasoa ibaian itota azken hilabeteetan. Boluntariotzan ere egon zarenez, nola ikusi duzu hori?

Erizaina eta boluntarioa naizen aldetik, harritu egiten nau etortzen den jendearen bizi baldintzak hain eskasak izateak. Askotan, bizilekurik ere ez dute, aterpetxean lo egiten dute baimenduta dagoenean, eta bestela kalean egiten dute lo, taldeka edo banaka. Ikusi dudan egoera oso kaskarra da. Bizitza baten bila datoz, eta tragedia bat da halako arriskua duten egoeretan murgildu behar izatea.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Ibaetako Campusean duela hilabete batzuk egindako manifestazioa. ©GORKA RUBIO/FOKU

EHUk espediente informatibo bat zabaldu dio eraso sexista batengatik salatu duten irakasleari

Berria

Arkitektura Fakultateko irakasle batek ikasleei eraso sexista bat egin ziela salatu dute UIB Unibertsitateko Indar Batasunak eta Arrakala emakume taldeak. Gertakariari buruzko «informaziorik» ez ematea leporatu diote EHUri.

Ziudadelaren barnaldea, asteazkenean. ©BERRIA

Hipika txapelketa bukatu eta hilabete eta erdira, Iruñeko Ziudadela hondarrak hondatua dago oraindik

Uxue Rey Gorraiz

Iruñeko Udalak antolaturiko hipika txapelketak irailaren 12an izan zuen azken eguna. Ordea, txapelketarako erabilitako Ziudadelako zuloguneak hareaz beteak dira oraindik. Navarra Sumak salbu, udaleko talde politikoek adierazpen bat onartu dute eremua berehala egokitu dadila eskatzeko.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako erakundeetako arduradunak izan dira BECen, gaurko aurkezpenean ©Irekia

Zaintza ereduaren «paradigma aldaketa» jaso du Jaurlaritzaren estrategia soziosanitario berriak

Edurne Begiristain

2021-2024 aldirako estrategia soziosanitarioa aurkeztu dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako instituzio nagusiek. Besteak beste, «adinekoak beren etxean edo etxe baten antzekoak diren zentroetan» bizitzea sustatuko dute.

Aste honetan Haurrak Bai-k deituta Ataungo Joxemiel Barandiaran herri ikastetxean egin duten eserialdia. / ©Goierriko Hitza

Jolasgaraian 12 urtetik beherakoak maskara janztera derrigortzen dituen aginduari eutsiko dio Jaurlaritzak

Jon Ordoñez Garmendia

Gotzone Sagarduik argudiatu du haurrak babesteko neurri bat dela, eta esan du gaur egungo egoera ez dela ona.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.