Albistea entzun

Klima larrialdia

Berriztagarrien hedadura laukoiztu behar da, COP26ren xedeak beteko badira

Adituek ohartarazi dute elkarlanik gabe 2090era atzeratuko litzatekeela karbono neutraltasuna. Brusela gaur hasiko da aztertzen 2030erako isuriak %55 murrizteko egitasmoak
Poliziaren ontzi bat haize errotak zaintzen, Ipar itsasoan, Belgikan.
Poliziaren ontzi bat haize errotak zaintzen, Ipar itsasoan, Belgikan. OLIVIER HOSLET / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Arantxa Elizegi Egilegor -

2022ko irailak 21

Iazko azaroan Glasgown (Eskozia) egindako COP26 goi bileran hartutako konpromisoak gainbegiratu dituzte Energiaren Nazioarteko Agentziak eta Energia Berriztagarrien Nazioarteko Agentziak. Ondorioa argia izan da: helburuak beteko badira, laukoiztu egin behar da berriztagarrien urteroko hazkundea 2030era bitartean. Ez da hori, hala ere, txostenean jaso duten aholku bakarra: zerrenda luzea da.

Txostena bera 45 estatuk eskatu dute. Horien helburua da datorren hamarkadan berriztagarriak izatea aukerarik irisgarriena, eskuragarriena eta erakargarriena CO2 gehien isurtzen duten arloentzat. Azken hamarkadan, %130 ugaritu da berriztagarrietatik eratorritako argindarraren erabilera, eta %24 erregai fosiletatik eratorritakoarena. Dokumentuaren arabera, berriztagarrien ahalmena %8 handituko da urte amaierarako, 300 gigawatteraino; hau da, 225 milioi etxek behar luketen adina argindar. Adituen arabera, ordea, 2030erako nazioarteak 630 gigawatt gehiago lortu beharko lituzke eguzki argia baliatuta, eta 30 gigawatt haize errotetatik.

Ibilgailuei dagokienez, berriz, Energia Berriztagarrietarako Nazioarteko Foroko kideei aholkatu diete jar ditzatela epemugak CO2a isurtzen duten ibilgailu berrien ekoizpenerako. Txostenean proposatzen dutena da ez dezatela halako ibilgailu gehiago ekoitzi 2035etik aurrera —urte horretan sartuko da debekua EB Europako Batasunean—, eta 2040tik aurrera gauza bera egin dezatela CO2a isurtzen duten ibilgailu astunekin. Iaz inoiz baino ibilgailu elektriko gehiago saldu zituzten munduan: 6,6 milioi, urte bat lehenago saldutakoak halako bi.

Mende amaierarako tenperaturen gehienezko igoera 1,5 gradura mugatu nahi bada, COP26 biltzarrean hitzartu modura, 2030erako elektrikoak beharko lukete ibilgailuen %60 inguruk, eta gaur egun baino hamar aldiz kargaleku gehiago egon beharko lirateke.

Nekazaritza alorrerako ere helburu jakin batzuk zehaztu dituzte txostenean; izan ere, CO2 isurien %20ren erantzule da. Hala, aholkatu dute nekazaritza eta abeltzaintzarako lurrak gehiago ez zabaltzeko, baso soiltzea handitu ez dadin.

Energiaren Nazioarteko Agentziako zuzendari Fatih Birolek atzo ohartarazi zuen elkarlana beharrezkoa dela helburu horiek guztiak beteko badira: «Nazioarteko elkarlanak soilik emango du modua energia berriztagarrietarako jauzia azkarragoa, merkeagoa eta errazagoa izateko. Hori gabe, baliteke karbono neutraltasuna hainbat hamarkada atzeratzea». Zehazki, txostena osatu duten adituen arabera, elkarlana «egokia» bada, 2050erako lortu liteke neutraltasuna; aldiz, elkarlanik gabe, 2090era atzeratuko litzateke. Horrez gain, «elkarlan eraginkor batekin» berriztagarriekin lotutako teknologia berrien kostua %18 apaldu ahalko litzateke, eta, hala, garatzeko bidean dauden herrialdeentzat ere eskuragarriago egin. Izan ere, COP26 biltzarrean hainbat estatuburuk esan zuten estatu aberatsen laguntzarik gabe ezinezkoa zela horientzat xedeak betetzea.

Europan, lehenago

Ekintza Klimatikorako Sarea plataformak zabaldutako azterketa baten arabera, EBk 2040rako lortu ahal izango luke karbono neutraltasuna, iragarri baino hamar urte lehenago. Horretarako, ordea, bere politikak aldatu beharko lituzke.

Sarea osatzen duten gobernuz kanpoko erakundeek uste dute oraindik ere lortu daitekeela gehienez 1,5 gradu igotzea, baina horretarako isuriak «nabarmen» murriztu beharko liratekeela 2030erako, berriztagarrien erabilera sustatuz eta energia aurreztuz.

Europako Batzordea, parlamentua eta Europar Kontseilua gaur hasiko dira aztertzen 2030erako isuriak %55 murrizteko proposamenak. Izan ere, gaur egungo politikekin jarraituz gero, %47 murriztuko lirateke isuriak 2030erako; Ukrainako gerra hasi ostean Europako Batzordeak aurkeztutako Repower EU egitasmoaren gidalerroei jarraituz gero, berriz, murrizketa %57rainokoa izan liteke. Ekologistek, baina, %66raino iristea dute helburu.

Hala, plataformak Bruselari eskatu dio industria prozesuen elektrifikazioa azkartzeko, baita berogailuena eta garraio arloarena ere, erabiltzen den argindar guztia berriztagarrietatik eratorria izan dadin 2040rako.

Europari ez ezik, nazioarte osori ere egin diote eskaria adituek, karbono neutraltasuna lortzeko neurriak azkartu, eta helburua lehenago lortzen saiatu dadin, energia kostuak murriztuz eta elikagaien segurtasuna sustatuz mundu osoko milaka milioi pertsonarentzat.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Manifestari bat, hautetsontzi erraldoi bat garraiatzen, atzo, Bartzelonan, urriaren 1eko erreferendumaren bosgarren urteurreneko ekitaldian. ©ENRIC FONTCUBERTA / EFE

Independentisten frustrazioa plazaratu du U-1aren urteurrenak

Gorka Berasategi Otamendi

Puigdemontek U-1aren «agindu demokratikoa» betetzeko eskatu dio Aragonesi. Bete ezean, prozesua gidatzeko zilegitasuna aldarrikatu du. Forcadelli eta Rovirari txistu egin diete ekitaldian

Lularen jarraitzaileak, «Lula da irtenbidea» dioen kartel batekin. ©BRUNO ZANARDO / EFE

BI EREDU KONTRAJARRI

Arantxa Elizegi Egilegor

Elkarrengandik ezin urrunago dauden bi indar dira Luiz Inacio da Silva 'Lula' eta Jair Bolsonaro. Zentro-ezkerrean bata eta eskuin muturrean bestea, aurrez aurre egongo dira gaur Brasilen egingo dituzten presidentetzarako bozetan.
Emakume beltz bat haur batekin jolasten. ©BERRIA

Dena edo ezer ez

Cecilia Valdez

Emakume beltzak gutxiengoa dira Brasilgo Kongresuan, baina gehiengoa pobreziaren, desberdintasunaren, bazterketaren eta errepresioaren inguruko datuetan. Lularen garaipena beren eskubideak hobetzeko aukeratzat daukate.
 ©DANI CODINA

«Akordio bat behar dugu boterea nola ezarri argitzeko»

Gorka Berasategi Otamendi

Kataluniako Errepublikaren Kontseiluko kidearen esanetan, erreferendumaren bosgarren urteurreneko manifestazioaren helburua «herritarren mobilizazioa balioestea» izan da, eta gizartearen eta erakundeen arteko elkarlanari garrantzi estrategikoa aitortzea.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...