Izenburu maltzurra: 'Aberria'

Joxe Iriarte 'Bikila' - Alternatibako kidea

2020ko irailak 29

Amin Maaloufen Identitate hiltzaileak lanak fundamentalismo erlijiosoa (batez ere) hilketarako berezkoa omen duen joerarekin identifikatzen du. Alabaina, ezer gutxi esaten da eraildako identitateei buruz (genozidioa barne), identitarioak ez direla diotenengatik ere; adibidez, globalizazio neoliberalaren bultzatzaileengatik, eta Estatu Nazionalen zein haien ideologoengatik.

Patria! Zein aberri salatu nahi du izenburu horrekin Aramburu jaunak? Euskal (aberria) Herria! Terroristek euskal aberriaren defentsan justifikatzen dituzte hilketak. Baina euskal abertzaletasun desberdinak daude, eta ez denak biolentoak. Leizaola lehendakariak Carrero Blancoren magnizidioa ekintza duintasun gabekotzat eta euskaldun izaeraren aurkakotzat salatu zuen, euskaltasuna eta kristautasuna bat eginez. Hori adibide bat da, badira ere desobedientzia zibil ez biolentoa bultzatu dutenak ezkerretik. Eta hor dago Guardia Zibilaren eta armadaren ¡Todo por la patria! Aberriak eta aberriak daude.

Ezinezkoa da ukatzea euskal aberria defendatzeko (eta ulertzeko moduak eta moduak daude) odola isuri dela. Eusko gudariak! ereserki gerlaria da eta aberriaren defentsan norberaren (eta besteren) odola isurtzearen aldeko kantua. Hala egin zuten gudariek 36an, norberarena eta besterena isuriz, eta milizianoek zein herri-armadak errepublikaren defentsan. Gero, diktaduraren aurkako borrokan; eta 78ko erregimenaren aurka ETAk antzinako erreferentzia politiko, etiko eta moralak hankaz gora jarri zituen, kontrol zaileko espiral batean sartuz. Alabaina, ez da aipatzen zenbat odol isuri den Espainiako Estatuaren (aberriaren) alde!

Egia esan, ez dago kausa (ez sinbolo) emantzipatzailerik, izaera patriotikokoak edo beste genero batekoak izan (unibertsalak ere bai), beren azken nahiaren aurkako kutsadura-maila desberdinak jasan ez dituenik, eta garbitzeko zailak direnak. Baina deigarria da Aramburuk bere nobelan torturaren gaitza gogoan izatea, baina ez Espainiako aberriaren defentsarekin lotzea. Rafael Verak ozen aldarrikatu zuen: «Arrazoiarekin edo gabe, amarekin bezala, beti aberriarekin». Duela gutxi hildako Ion Arretxek Intxaurrondoaren itzala liburuan Intxaurrondoko kuartelean (zeinean Dena Aberriagatik azaltzen den eraikinaren atarian) jasandako torturak kontatu zituen. Espainia, Ama Birjina bezala, tatxarik gabeko aberria al da?

ETAk euskal aberriaren aldarria kakaztu du, baina, dirudienez, Guardia Zibilak espainiar aberriarena ez.

Nire oroimenean fresko dago Mikel Azurmendiren epaia. Antropologo euskalduna, ETAko militante ohia eta gerora PPra hurbildu izan zena, euskara hiltzaileen hizkuntzatzat irudikatzearekin publikoki bere ama hizkuntza arbuiatu eta uko egitera iritsi zena. Euskarari uko egitea; ez, ordea, gaztelaniari ez ingelesari, ahazturik hizkuntza horien hiztunek egindako genozidioak. Hala ere, zentzugabea litzateke hizkuntza horiei izaera hiltzailea adieraztea. Hizkuntzek ez dute erailtzen, identitateek ere ez; pertsonek eta hiztunek erailtzen dute, egiten dutenaren izenean egiten dutela.

Edonola ere, literaturaz jantzitako gerra zikin eta desberdin horretan, baliagarria da hilketak aberri, hizkuntza eta erlijio jakin batzuekin identifikatzea, baina atzean diren erantzuleak ezkutatuz. Euskal abertzaletasunak baditu bere gaitzak (zer abertzaletasunek ez ditu?). Alabaina, besteren begiko lastoa seinalatzeari, bere begietan habe tamainakoak daudenean, gutxienez, asaldagarria deritzot. Uste dut aberriak eta aberriak daudela, bakoitzak berea hauta dezala… ahal badu. Niri ez didate uzten aukera hori egiten, kontrakoa ez bada.

Aspaldi idatzi nuen: «Komeni da ez ahaztea garai modernoko Frantziako eta Amerikako lehen iraultzak aberriaz hornitu nahi zutenek egin zituztela». Egia esan, abertzaletasun errepublikarra zen, ez erromantikoa, askatasun zibikoen munduari eta herriaren autogobernuari lotuagoa aldarrikapen etniko-kulturalei baino. Baina bereizketa hori ez da puztu behar.

Beti iruditu izan zait artifizial xamarra dela eredu nazional alemaniarraren (ustez erromantiko-etnikoa) eta frantsesaren (ustez errepublikano-herritarra) artean egiten den banaketa; era berean, eredu historizistaren eta eguneroko plebiszituaren artean egiten dena, ez baitago naziorik (diktadura-egoeretan izan ezik) bere konstituzioetan balio zibiko errepublikarrak bere gain hartzen ez dituenik; eta, aldi berean, hizkuntza ofiziala nazionaltzat hartzen ez dena da (frantziar errepublikanoak euskararen ofizialtasuna aldarrikapen etnikotzat jotzen du, baina frantsesa hizkuntza ofizial bihurtu berri du), eta beste horrenbeste gertatzen da kosmopolitismoarekin eta abertzaletasunarekin.

Charles Taylor federalista kanadarraren hitzetan, humanismo zibikoak «lotura sendoa behar du komunitatearekin». Beste era batera esanda, «abertzaletasuna kosmopolitismoa bezain beharrezkoa da, Estatu demokratiko modernoak autogobernuarekin oso zorrotzak diren enpresa komunak direlako». Ondorioz, «kosmopolitismo zibilizatuaren aldeko gudua solidaritate unibertsalei irekitako abertzaletasunetik egin behar da».

James Conolly irlandarrak, Alderdi Errepublikano Sozialista Irlandarraren sortzaileak eta Pazko matxinadaren porrotaren ondoren fusilatutako iraultzaile abertzaleetako batek, zera uste zuen: «Benetako abertzaletasunak bakoitzaren ongizatea guztion zorionarekin lotzen du, eta ez dator bat aberastasun mundialaren desio berekoiarekin, hain mesedegarriak ez diren hilkorren esplotazioarekin bakarrik lor daitekeena. Langileriaren egitekoa da abertzaletasunari esanahi goren eta nobleago hori ematea».

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Albiste gehiago

Debatea

Debatea

Kirmen Uribe

Trumpen eta Bidenen arteko lehiari begira jarri da Kirmen Uribe ere, aste honetako New Yorkeko munduak podcast-ean.

 ©Malen Amenabar Larrañaga / Txakur Gorria
Itziar-Ondarroa
Hamabostaldia Mexikon

Hamabostaldia Mexikon

Kirmen Uribe

Berezko dudan baikortasun, ezen ez xalotasun, honek traizionatu egiten nau batzuetan. Gaztetan maite nuen Emil Cioran-en ezkortasun beltza, baina orain, zer esango dizuet, nahiago dut Bertrand Russell-en inkonformismo bizizalea. Uste genuen abuztuaren bukaeran gauzak hobeto egongo zirela Covid-aren kontuarekin, Europa eta Estatu Batuen arteko mugak zabalduko zituztela eta ez genuela arazorik izango New Yorkera itzultzeko. Baina ez da izan horrela.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna