Albistea entzun

Salatu dute datu ofizialek ez dutela islatzen COVID-19ak lanean izandako eragina

Gehiengo sindikalaren arabera, lan istripuek eta gaixotasun profesionalek %10,2 egin zuten gora iaz Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, eta %16,7 Nafarroan
Atzo istripua jazo zen obra, Iruñean, Arrosadia auzoko kaleko lan batean. Irudian, udaltzainak eta suhiltzaileak lanean.
Atzo istripua jazo zen obra, Iruñean, Arrosadia auzoko kaleko lan batean. Irudian, udaltzainak eta suhiltzaileak lanean. JOXERRA SENAR Tamaina handiagoan ikusi

Imanol Magro Eizmendi -

2022ko apirilak 13 - Bilbo

«Hego Euskal Herriko erakundeen datu ofizialek ez dute inondik ere islatzen langileek COVID-19aren ondorioz jasan behar izan dutena». Salaketa hori Luli Erasorena da, LAB sindikatuko lan osasun arloko arduradunarena. Salatuak, berriz, Osalan, Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Ekonomiaren Institutua, eta Espainiako Lan eta Gizarte Ekonomiako ministerioak dira. Erasok gehiago zehaztu du kritika zorrotza: «Errealitatetik urruntze hori bereziki lazgarria da osasun sektorean eta sektore soziosanitarioan diharduten langileei dagokienez».

Baina zeintzuk dira datu horiek? ELAk, LABek, ESK-k, Steilasek eta Hiruk eman dituzte 2021eko Hego Euskal Herriko lan istripuen txostenean. Erakundeen datuen arabera, COVID-19arekin loturiko 545 lan istripu zenbatu ziren iaz, 2020an baino 347 gehiago. Iazkoen artean ez zen heriotza bakar bat ere egon. Sindikatuen ustez, kasu horiek «gutxiegi» dira. Alde horretatik, salatu dute mutualitateek ere ez dutela laguntzen kasu kopurua zehatz neurtzen, askotan eremu pertsonalari egozten diotelako lan eremuan izandako kutsatzea.

COVID-19arena txostenaren ondorio nagusietako bat da, baina ez bakarra. Esaterako, sindikatuen kalkuluen arabera, iaz laneko istripu eta gaixotasunek gora egin zuten: %10,2 Araba, Bizkai eta Gipuzkoan; eta %16,7 Nafarroan. Ezin izan dute Hego Euskal Herriko datu bateratua lortu, Nafarroako Osasun Publikoaren Institutuak ez baititu datuak eman, eta Osalanek eta Espainiako Lan Ministerioek zenbaketa irizpide ezberdina baitute. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, 74.646 lan istripu egon ziren: 36.364k gaixoaldia eragin zuten, 210 larriak izan ziren, eta 35 istriputan langilea hil egin zen. Nafarroan, berriz, gaixoaldia eragindakoak bakarrik zenbatzen dira: 10.982. Horietatik 77 izan ziren larriak, eta hamahirutan langilea hil egin zen.

Mutualitateen iragazkia

Horiei lan gaixotasunak gehitu beharko litzaizkieke, baina, sindikatuen arabera, Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalak entresaka egiteko boterea ematen die mutualitateei, eta horrek asko txikitzen du kopurua: «Gaixo dauden langileak behartzen ditu aitorpen falta hori epaitegietara eramaten. Mutualitateek, berriz, osasun publikora bideratzen dituzte lanak sortutako gaitz asko».

Sindikatuen datuak ezberdinak dira. Haien zenbaketaren arabera, 68 lagun hil ziren, datu ofizialetan baino hogei gehiago. Handia da aldea, eta Izaro Mujika ELAko osasun arloko arduradunak azaldu du horren zergatia: «Guk istripu ez-traumatikoak, in itinere-koak [lanerako joan-etorrian izaten direnak] eta garraiolari guztienak zenbatzen ditugu. Azken horietako asko trafiko istripu bezala hartzen dituzte erakundeek, ez direlako lantokian izan. Ez du zentzurik: garraiolarien lantokia haien ibilgailua da, eta mugikorra da».

Sindikatuak arduratuta daude zenbatzeko era ezberdinarekin, susmoa dutelako ez dela bakarrik hildakoekin gertatzen: «Pentsatzekoa da istripu arin eta larriekin antzeko beste azpierregistro bat egongo dela». Istripuen datuak xeheago aztertuta, deigarria da sei langile hil izana basolanetan. Hildakoen %13 izan ziren, sektore horretako langile guztien %2,2 bakarrik izan arren. Sindikatuek jardun hori arautuko duen plan berezi bat eskatu dute. Beste datu deigarri batzuk ere eman dituzte: hildakoak eragin zituzten istripuen %44 industrian izan ziren, %14 altueratik erorita, eta %19 azpikontrataturiko zerbitzuetan.

Ordezkaria, «alferrik»

Sindikatuek erakundeei eskatu diete lan ikuskaritza indartzeko. Haien kalkuluen arabera, Hego Euskal Herrian 150 ikuskari falta dira Europako batezbestekoetara iristeko. Gogor kritikatu dute Nafarroako Prebentzioko Lurralde Ordezkariaren figura berreskuratu izana. «Guztiz alferrikakoa» dela uste dute, eta «CEN, CCOO eta UGT finantzatzeko» balio duela bakarrik, eta ez «lan istripuak gutxitzeko». Salatu dute CCOOk eta UGTk 3.300 euro jasoko dituztela bisitatzen duten enpresa bakoitzeko. Nafarroako Gobernuak milioi bat euro baino gehiago jarri ditu kargu horrentzat, eta, txostenaren egileek diotenez, 24 teknikari kontratatu ahal izango lirateke diru horrekin.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapenerako sailburua, atzo. ©IREKIA

Jaurlaritzak «masiboki» bultzatu nahi du energia berriztagarria

Julen Otaegi Leonet

Energia berriztagarrietarako trantsizioa bizkortu behar dela uste du Jaurlaritzak, eta hala eskatu dio Espainiako Gobernuari Industriaren energia kontsumoak murrizteko, ezinbestekotzat jotzen du Madrilek bat egitea eskakizun horrekin.

XXI. mendeko apostolua

XXI. mendeko apostolua

Jokin Sagarzazu

Bere ondasun guztiak ekintza filantropikoetarako erabiliko dituela berretsi du Bill Gatesek: izurriteen kontra egiteko, munduko gosea amaitzeko, klima aldaketari aurre egiteko. Haren fundazioaren egitasmoak, baina, auzitan daude aspalditik.

Gudongeko petrolio planta, Txinako Dongying probintzian dago. ©WU HONG / EFE

Petrolioa, atzeraldiaren usainean

Imanol Magro Eizmendi

Upelak bi aste daramatza 100 dolarretik behera, eta Ukrainako gerra hasi zeneko prezioan dago
Bill Gates, 2018an Berlinen emandako hitzaldi batean. ©KAMIL ZIHNIOGLU, EFE

XXI. mendeko apostolua

Jokin Sagarzazu

Bere ondasun guztiak ekintza filantropikoetarako erabiliko dituela berretsi du Bill Gatesek: izurriteen kontra egiteko, munduko gosea amaitzeko, klima aldaketari aurre egiteko. Haren fundazioaren egitasmoak, baina, auzitan daude aspalditik.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...