Armaz betetako mundua

II. Mundu Gerratik estatuen gastu militarra inoizko handiena da: 1,63 bilioi euro. AEBek dute aurrekontu militar handiena; Txina eta Saudi Arabia doaz atzetik
AEBek Yemenen egindako bonbardaketen kontrako grafitia, Sanan. Aurten sei aire eraso baino gehiago egin ditu Washingtonek herrialdean.
AEBek Yemenen egindako bonbardaketen kontrako grafitia, Sanan. Aurten sei aire eraso baino gehiago egin ditu Washingtonek herrialdean. YAHYA ARHAB / EFE

Kristina Berasain Tristan -

2019ko apirilak 30
II. Mundu Gerraz geroztik estatuen gastu militarra inoizko handiena da. SIPRI Bakearen Ikerketarako Stockholmeko Nazioarteko Institutuak argitaratu berri duen txostenak zenbaki latzak aletzen ditu, zero ugarirekin, baina datu bakar eta soil batek islatzen du mundua armaz beteta dagoela. Estatuek armetan, batez beste, 215 euro gastatu zituzten iaz pertsonako. Orotara 1,63 bilioi euro, aurreko urtean baino %2,6 gehiago: barne produktu gordinaren %2,1.

(jarraitu irakurtzen grafikoaren ondoren)



AEB Ameriketako Estatu Batuak dira, luzaz, aurrenekoak zerrendan, defentsan egiten duten inbertsioa zerrendan hurrengoak diren beste zortzi estatuen bezainbestekoa baita: 581.000 milioi euro, munduan egiten den gastu totalaren %36a. Hazkundea %4,6koa izan da.

Donald Trump Etxe Zurira iritsi zenetik, etengabe egin du gora herrialdeko gastu militarrak, eta joera hori mantenduko da aintzat hartuta aurtengo aurrekontuan are diru ekarpen handiagoa aurreikusi duela: 641.000 milioi euro. Presidente errepublikanoak munduko armadarik onena duela adierazi izan du maiz harro, ezen 1.400.000 militar ditu, etxean eta munduko 40 estatutan dituen 800 base militarretan zabalduak.

Murrizketak giza laguntzan

Nazioartean badela nor erakutsi nahi du horrela, baina, etxe barruan murrizketa zorrotzak egin behar izan ditu presidenteak defentsara aurreko urtean baino 35.000 milioi euro gehiago bideratu ahal izateko. Ingurumenean, gizarte ongizatean eta giza laguntzan egin ditu murrizketarik handienak.

AEBen hurrengo egitasmoa arma nuklearrak modernizatzea izango da, eta, adituen arabera, hiru hamarkadatan 2,69 bilioi euro bideratuko ditu armamentu atomikoa garatzeko. Trumpek, baina, erabaki polemiko bi hartu berri ditu armen harira. Otsailaren 1ean INF armagabetze itunetik erretiratu zen —irismen laburreko eta ertaineko lurreko misilak 500 eta 5.500 kilometro arteko distantziara jaurtitzea debekatzen du— eta biharamunean «erantzun simetrikoa» eman zuen Errusiak. Washingtonek eta Moskuk Gerra Hotzaren garaian sinatu zuten akordioa; 1987an, hain zuzen ere. Iragan astean, berriz, Armen Merkataritza Itunetik atera zen Trump.

Txinarekin errezeloak

Txinak sekula ez du armen kontrolerako itunik sinatu, eta, horrek errezeloak sortu ditu bi potentzia historikoen artean. Hirurak daude misil supersonikoak garatzeko lasterketan eta begi-bazterrez begiratzen diote elkarri. Pekinek, gainera, gero eta diru gehiago bideratzen du defentsara; 2017tik 2018ra %5eko hazkundea izan du bere aurrekontu militarrak. Iaz 223.000 milioi euroko gastu militarra egin zuen ekialdeko potentziak.

Kremlinaren joera justu kontrakoa izan da, bereziki, arazo ekonomikoengatik. Gastu militar handiena egiten duten herrialdeen artean seigarren lekuan geratu da, aurrekontua %3,5 murriztu ostean, urteko 55.103 milioi euroko gastuarekin.

Saudi Arabia da zerrendan hirugarren herrialdea, armak inportatzen dituztenen zerrendan aurrenekoa bada ere. Barne produktu gordinari erreparatuta, aldiz, defentsan gehien gastatzen duen herrialdea da: %8,8a. Riadek 60.000 milioi euro bideratu zituen iaz defentsara —Yemenen matxino xiiten kontrako gerraren nazioarteko aliantza zuzentzen du Riadek—.

Turkiako datuek ere arreta erakartzen dute; izan ere, urte batetik bestera hazkunderik handiena izan duen herrialdea baita: %24 hazi da aurrekontu militarra: 17.000 milioi euro. Recep Tayyip Erdogan presidentea armada modernizatzen ari da, baina, gasturik handiena kurduen kontrako gerran egiten du. NATO osatzen duten herrialdeek, berez, dezente handitu dute defentsa aurrekontua oro har: %7, batez beste. Frantzia, Erresuma Batua, Alemania, Italia eta Espainia daude zerrenda horretan.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna