Albistea entzun

Armaz betetako mundua

II. Mundu Gerratik estatuen gastu militarra inoizko handiena da: 1,63 bilioi euro. AEBek dute aurrekontu militar handiena; Txina eta Saudi Arabia doaz atzetik
AEBek Yemenen egindako bonbardaketen kontrako grafitia, Sanan. Aurten sei aire eraso baino gehiago egin ditu Washingtonek herrialdean.
AEBek Yemenen egindako bonbardaketen kontrako grafitia, Sanan. Aurten sei aire eraso baino gehiago egin ditu Washingtonek herrialdean. YAHYA ARHAB / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Kristina Berasain Tristan -

2019ko apirilak 30

II. Mundu Gerraz geroztik estatuen gastu militarra inoizko handiena da. SIPRI Bakearen Ikerketarako Stockholmeko Nazioarteko Institutuak argitaratu berri duen txostenak zenbaki latzak aletzen ditu, zero ugarirekin, baina datu bakar eta soil batek islatzen du mundua armaz beteta dagoela. Estatuek armetan, batez beste, 215 euro gastatu zituzten iaz pertsonako. Orotara 1,63 bilioi euro, aurreko urtean baino %2,6 gehiago: barne produktu gordinaren %2,1.

(jarraitu irakurtzen grafikoaren ondoren)

AEB Ameriketako Estatu Batuak dira, luzaz, aurrenekoak zerrendan, defentsan egiten duten inbertsioa zerrendan hurrengoak diren beste zortzi estatuen bezainbestekoa baita: 581.000 milioi euro, munduan egiten den gastu totalaren %36a. Hazkundea %4,6koa izan da.

Donald Trump Etxe Zurira iritsi zenetik, etengabe egin du gora herrialdeko gastu militarrak, eta joera hori mantenduko da aintzat hartuta aurtengo aurrekontuan are diru ekarpen handiagoa aurreikusi duela: 641.000 milioi euro. Presidente errepublikanoak munduko armadarik onena duela adierazi izan du maiz harro, ezen 1.400.000 militar ditu, etxean eta munduko 40 estatutan dituen 800 base militarretan zabalduak.

Murrizketak giza laguntzan

Nazioartean badela nor erakutsi nahi du horrela, baina, etxe barruan murrizketa zorrotzak egin behar izan ditu presidenteak defentsara aurreko urtean baino 35.000 milioi euro gehiago bideratu ahal izateko. Ingurumenean, gizarte ongizatean eta giza laguntzan egin ditu murrizketarik handienak.

AEBen hurrengo egitasmoa arma nuklearrak modernizatzea izango da, eta, adituen arabera, hiru hamarkadatan 2,69 bilioi euro bideratuko ditu armamentu atomikoa garatzeko. Trumpek, baina, erabaki polemiko bi hartu berri ditu armen harira. Otsailaren 1ean INF armagabetze itunetik erretiratu zen —irismen laburreko eta ertaineko lurreko misilak 500 eta 5.500 kilometro arteko distantziara jaurtitzea debekatzen du— eta biharamunean «erantzun simetrikoa» eman zuen Errusiak. Washingtonek eta Moskuk Gerra Hotzaren garaian sinatu zuten akordioa; 1987an, hain zuzen ere. Iragan astean, berriz, Armen Merkataritza Itunetik atera zen Trump.

Txinarekin errezeloak

Txinak sekula ez du armen kontrolerako itunik sinatu, eta, horrek errezeloak sortu ditu bi potentzia historikoen artean. Hirurak daude misil supersonikoak garatzeko lasterketan eta begi-bazterrez begiratzen diote elkarri. Pekinek, gainera, gero eta diru gehiago bideratzen du defentsara; 2017tik 2018ra %5eko hazkundea izan du bere aurrekontu militarrak. Iaz 223.000 milioi euroko gastu militarra egin zuen ekialdeko potentziak.

Kremlinaren joera justu kontrakoa izan da, bereziki, arazo ekonomikoengatik. Gastu militar handiena egiten duten herrialdeen artean seigarren lekuan geratu da, aurrekontua %3,5 murriztu ostean, urteko 55.103 milioi euroko gastuarekin.

Saudi Arabia da zerrendan hirugarren herrialdea, armak inportatzen dituztenen zerrendan aurrenekoa bada ere. Barne produktu gordinari erreparatuta, aldiz, defentsan gehien gastatzen duen herrialdea da: %8,8a. Riadek 60.000 milioi euro bideratu zituen iaz defentsara —Yemenen matxino xiiten kontrako gerraren nazioarteko aliantza zuzentzen du Riadek—.

Turkiako datuek ere arreta erakartzen dute; izan ere, urte batetik bestera hazkunderik handiena izan duen herrialdea baita: %24 hazi da aurrekontu militarra: 17.000 milioi euro. Recep Tayyip Erdogan presidentea armada modernizatzen ari da, baina, gasturik handiena kurduen kontrako gerran egiten du. NATO osatzen duten herrialdeek, berez, dezente handitu dute defentsa aurrekontua oro har: %7, batez beste. Frantzia, Erresuma Batua, Alemania, Italia eta Espainia daude zerrenda horretan.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Errusiako bandera, Errusiako Behe Ganbera eraikinaren gainean, Moskun. ©YURI KOCHETKOV / EFE

Errusiako Behe Ganberak berretsi egin ditu Ukrainan okupatutako lurrak anexionatzeko itunak

Mikel O. Iribar

Kremlinek onartu du ez duela argi zein diren anexionatutako lurren mugak. Errusiera izango da hizkuntza ofiziala, eta errubloa dibisa nazionala, 2023tik aurrera. Zelenskik esan du Ukrainako armadak eremu gehiago «askatu» dituela herrialdearen ekialdean eta hegoaldean.

Lula, goizaldean, bere jarraitzaileen aurrean hitz egiten ©EFE

Lulak aurreikusi baino alde txikiagoa atera dio Bolsonarori lehen itzulian

Igor Susaeta

PT Langileen Alderdiko buruak botoen %48,4 lortu ditu, eta behin-behineko presidente ultrak, %43,2. Biak bigarren itzulian lehiatuko dira urriaren 30ean

Jordi Turull JxCko idazkari nagusia, gaur egin duen prentsaurrekoan. ©EFE

Turull: «Egoera konpontzea izan dugu helburu, baina ERCk esan digu ez dagoela ezer hitz egiteko»

Mikel Elkoroberezibar Beloki

ERC eta JxC ados jarri ez direnez, JxCko militanteen esku dago Generalitatearen etorkizuna. 'JxCk Kataluniako Gobernuan jarrai dezan nahi duzu?', galdetuko die buruzagitzak ostegunean eta ostiralean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...