Albistea entzun

Eskulturaren topalekua

Santurtziko Azken Muga elkarteak 95 artistaren lanak bildu ditu 'Gaurko euskal eskultura' erakusketa ibiltarian. Otsailaren 16ra arte ikusi ahal izango da
Askotariko materialez egindako lanak ikus daitezke <em>Gaurko euskal eskultura</em> erakusketan. Irudian, Guillermo Olmo eskultorearen <em>Arina</em> lana.
Askotariko materialez egindako lanak ikus daitezke Gaurko euskal eskultura erakusketan. Irudian, Guillermo Olmo eskultorearen Arina lana. MONIKA DEL VALLE / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Olatz Enzunza Mallona -

2022ko urtarrilak 19 - Santurtzi

Egungo euskal eskulturaren bilgunea: horixe izango da datozen egunetan Santurtziko (Bizkaia) Casa Torre jauregia. Azken Muga kultur elkarteak Euskal Herri osoko 95 eskultoreren lanak bildu ditu jauregiko erakusketa gelan. Gaurko euskal eskultura izenburupean, ikuspegi anitzeko eta hainbat belaunalditako artisten lanak elkarren artean nahastuta ageri dira. Otsailaren 16ra arte egongo da ikusgai Santurtzin, baina datozen hilabeteetan Euskal Herriko hamabi herritatik igaroko da.

Euskal eskulturaren eta eskultoreen erakusleihoa izan nahi du erakusketak, Guillermo Olmo eskultorearen eta erakusketako antolatzailearen hitzetan: «Euskal Herriko ia eskultore guztiok hartu dugu parte, eta hori zoragarria da». Hala ere, sektore osoa elkartzeko «beharrizan baten ondorio» ere bada proiektua: «Eskulturaren sektorea egoera nahiko kaskarrean dago; hortaz, ezinbestekoa izan da guztiok elkartzea eta indartsu gaudela erakustea».

Orotara, 95 artistaren obrak daude ikusgai erakusketan, baina kopuru hori handitu egingo da datozen hilabeteetan: «Eskultore batzuen lanak falta dira oraindik, baina joango gara pixkanaka erakusketa osatzen. Gure asmoa 100 artistaren langa gainditzea da». Izenak bezainbeste lan daude. Tartean, Iker Sanz, Eider Baile, Joseba Galarza, Angel Navas, Jokin Arman, Iñigo Manterola, Mikel Lertxundi eta Iñaki Olazabal. Haietatik 31 Gipuzkoakoak dira; 28, Bizkaikoak; 25, Nafarroakoak; lau, Arabakoak, eta zazpi, Ipar Euskal Herrikoak.

Hala ere, genero arrakala nabaria da sektore honetan ere: parte hartzaile guztien artean 18 baino ez dira emakumezkoak. Olmok nabarmendu du urteek aurrera egin ahala «gero eta emakume gehiago» daudela, eta goranzko joera nabaria da haren hitzetan: «Orain dela gutxi arte gizonezkoen mundua zen eskulturarena, baina, gaur egun, nahiko parekatuta dago». Aldaketa hori pixkanaka gertatzen ari dela dio, «baina gero eta agerikoagoa da». Batez ere, unibertsitateko ikasle kopuruari dagokionez. «Profesional izatera iristea beste kontu bat da», dio artistak.

Aniztasuna nagusi

Obraren tamaina izan da artistek bete beharreko baldintza bakarra. «Lan guztiak 20x20x20 tamainakoak dira, eta artista bakoitzak horretara egokitu behar izan du», azaldu du Olmok. Artisten lanen artean «sekulako pluraltasuna» dagoela azpimarratu du, eta horietako bakoitzak «teknika jakin bat edo beste» erabili du bere lana osatzeko. Era berean, erabilitako materialen artean ere badago aldea. Egurra, burdina, metala eta harria dira artistek erabilitako materialetako batzuk: «Horietako bakoitza mundu bat da, eta hor ere badago aniztasuna».

Olmok berak Arina obra aurkeztu du erakusketan. Eta eskulturan «ezohikoa» den material bat erabili du horretarako: zinka. Hala ere, «pozik» dago emaitzarekin: «Pisu handiko eskulturekin nekatuta, arintasunaren aldeko apustua egin dut». Bere aldetik, Adolfo Cuevas eskultoreak Simbiosis deituriko lana aurkeztu du. Metalgintzako fabrika batean lan egindako garaiak ekarri ditu gogora Cuevasek, eta altzairurtua erabili du horretarako: «Metalarekin, enpresarekin, harriarekin... dagoen sinbiosia nabarmendu nahi izan dut obraren bitartez».

Amaia Conde eskultorea, berriz, egurrarekin lan egitera ohituta dago. Erakusketarako intxaurrondoa erabili du, eta lan guztia eskuz egin duela nabarmendu du, «inolako makinarik erabili gabe». No! izena du haren lanak, eta indarkeria matxista salatu nahi izan du haren bitartez: «Gorputzeko atalekin babesten ari den emakume bat da protagonista, eta hortik dator lanaren izenburua ere: gizarteak argi eta garbi aldarrikatu beharko luke halako egoerak onartezinak direla». Susan Bartek, berriz, Posidonia Oceanica lana aurkeztu du: «Ekologiarekin lotutako gaiak betidanik izan dira nire interesekoak, eta, batez ere, gizakiok haiek nola erabiltzen ditugun aztertzen dut. Artea, beraz, naturarekin lotutako gehiegikeriak salatzeko bide gisa baliatzen dut». Izenburuak dioen bezala, ur azpian hazten den landareari egiten dio erreferentzia lanak, eta zeramika erabiliz osatu du obra.

Ibilbide luzea aurretik

Izatez, 1971n egin zen euskal eskultoreen taldekako lehenengo erakusketa, Barakaldon (Bizkaia). La indiscriminada izenez egin zen ezagun, eta 32 eskultorek hartu zuten parte bertan. Orain, berriz, 50 urte igaro diren honetan, euskal eskulturak gaur egun duen egoera islatu nahi dute antolatzaileek: «Eskulturak gure herrian izan duen garrantzia berreskuratu nahi dugu».

Erakusketa ez da geldirik egongo. Hilabete eta erdi Santurtzin eman ondoren, beste hamabi herri eta hiri zeharkatuko ditu datozen hilabeteetan. Besteak beste, Beasain (Gipuzkoa), Angelu (Lapurdi), Amorebieta-Etxano (Bizkaia), Tolosa (Gipuzkoa) eta Lizarra (Nafarroa). Hala ere, datak ez daude guztiz zehaztuta oraindik ere: «Ahalik eta lasterren saiatuko gara herriz herriko egutegia finkatzen».

Obrak ikusteaz gainera, horien salmenta ere sustatu nahi dute antolatzaileek. «Arrazoizko prezioan daude salgai obra guztiak; hortaz, ea publikoa erostera animatzen den». Antolatzaileen arabera, 300 eurotik 3.000 euro ingurura arteko prezioak dituzte lanek, eta horien «originaltasuna» nabarmendu dute: «Obra originalak dira, errepikaezinak».

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Bertsolari Txapelketa Nagusiko finalaurrekoa, 2 itzulia: Bilbo

Bertsolariek hasi dute ganbarako ariketa azken finalaurrekoan

Olatz Enzunza Mallona

Sei bertsolari ari dira Bizkaia pilotalekuko oholtzan: Aitor Mendiluze, Amets Arzallus, Maddalen Arzallus, Jone Uria, Joanes Illarregi eta Saioa Alkaiza.

<b>Finala.</b> 2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko finala, BECen. ©A. LOIOLA / FOKU

Txapelketa: zauri edo ukendu

Miren Mujika Telleria

Bilboko Bizkaia pilotalekua izango du azken geltoki Txapelketa Nagusiaren trenak. Ibilbide gorabeheratsua eginda, gaur helduko da hara. Kolpea edo poza izango da gaurko saioa bertsolarientzat, gaur erabakiko baita zein zortzi bertsolari arituko diren Nafarroa Arenako oholtzan.
Jon Sarasua idazlea, atzo, Donostian, <em>Harizko zubiak</em> liburuaren aurkezpenean. ©GORKA RUBIO / FOKU

Hizkuntza lankidetzaren kontrabandoa

Jone Bastida Alzuru

Jon Sarasuak Haitira, Pernambucora, Mexikora eta Tangerrera egindako bidaietako esperientziak eta gogoetak jaso ditu liburu batean: 'Harizko zubiak'. Pamielak atera du

Iñigo Etxezarreta abeslaria <em>Guretzat</em> diskoaren aurkezpenean, atzo, Bilboko Kafe Antzokian. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Rockero izandakoen runbak

Olatz Silva Rodrigo

ETS taldeak 'Guretzat' diskoa kaleratu du. Ska eta rock doinuak alde batera utzi, eta beste hainbat musika estilo uztartu dituzte

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.