Albistea entzun

Leire Vargas eta Alaine Agirreren liburu sarituak argitaratu dituzte

Ama izatearen nahiari eta ezinari buruzkoa da Agirreren 'Karena' eleberria. Vargasen lehen poema liburua da 'Dena ametsa den irudipena'
Leire Vargas eta Alaine Agirre, atzo, Donostian, Tabakalerako Kutxa Kultur aretoan.
Leire Vargas eta Alaine Agirre, atzo, Donostian, Tabakalerako Kutxa Kultur aretoan. JON URBE / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Gorka Arrese -

2021eko azaroak 30 - Donostia

Aurtengo Irun Hiria literatura sariko liburuak, aurreko bi urteetakoak bezala, Elkar argitaletxeak plazaratu ditu. Donostiako Tabakalerako Kutxa Kultur aretoan aurkeztu dituzte: Alaine Agirrek (Bermeo, Bizkaia, 1990), Karena nobela, eta Leire Vargasek (Durango, Bizkaia, 2002), Dena ametsa den irudipena poema liburua.

«Sentimendu batzuen eta barne mundu baten translazioa izatea bilatzen duen lan bat da hau», esan du Vargas idazle eta bertsolariak, «zauri bat eta orban bat, aldi berean, kezkak, zalantzak nahiak, grinak, minak, etsipenak zein esperantzak mugiarazten duten gorputz batean; hauskorra den gorputz bat, baina, bere gizatasunean, edertasuna aurkitu guran mugituko den identitate batek sostengatua».

Vargasen estreinako liburua da Dena ametsa den irudipena. Duela lau urte idazten hasi zen, eta aurtengo martxoan ondutakoa da olerki berriena. «Liburuaren izenburuak azaltzen dituen sentsazioak dira hotza, isolamendua, bakardadea, norbere baitan gertatutako galera bat, errealitatetik urruti zauden sentipena, harengan eragin gura eta ezina. Nik horrela bizi dut elikadura nahastea», adierazi du Vargasek, «bizitzatik urruti egote batetik, bizitza pantaila batean ikusiko banu legez, inguratzen nauen oro amets bat balitz bezala gogoratuko banu legez».

Hiru ataletan antolatuta datoz 40 poemak: Zuloak, Ateak eta Zubiak.

Gorpuztasunaren eta gizatasunaren kontzientzia hartzea lantzen du lehen atalak: «Gure gorputza aldatu gura eta ezina, hauskortasun fisikoaren pisua». Bigarren atalak kontzientzia hartze ideologikoaz eta politikoaz dihardu: «Nire txoko txikitik ikusten den munduari begiratu kritiko bat egiten diot». Eta hirugarren atala pertsonen arteko harremanen ingurukoa da, «besteen izaerek gugan duten eraginaz, eta ametsetako harremanen eta errealitatearen arteko talkaz».

Haurdunaldia eta abortua

Alaine Agirrek tabuak biluzteko idazten duela aitortu du Karena eleberria aurkeztean. «Kasu honetan amatasunaren arloan sartu naiz. Txikitatik sartu digute ama izan nahi horren hazia, eta presio soziala dago». Kontakizun «idealizatutik» aldendu egin nahi izan du idazleak, eta amatasunari buruz jardutean «isiltzen eta tapatzen diren lekuetara» jo du.

Sara Mendizabal da nobelako protagonista. Donostian neska batekin bizi da, eta liburutegi batean lan egiten du. Sei parte ditu kontakizunak, eta haietan atonduta daude 60 zati labur, «bakoitza bere zentzuaz eta teknikaz». Sei parte nagusien amaieretan erditzea kontatzen da, fase hauen bidez: ospitalea, oxitozina, kontrakzioak, kanporatzea, karena eta legratua.

Ernalezintasunarekin lotuta agertzen dira protagonistak ezagutuko dituen ugalketa teknika lagunduak. «Intseminazio artifizialak eta in vitro-ak azaltzen dira, baina batez ere prozesu medikalizatu horien guztien albo kalteak eta kostuak». Haurdunaldia eta abortua biziko ditu pertsonaiak, erditzean gertatzen den «obstetriziaren biolentzia», eta ondoren «dolu gestazionala».

Dolu baten bidaia, halaxe definitu du eleberria Agirrek: «Nahi den haur bat galtzearen ondoriozko dolua da, eta gogoz kontrako abortu bat egin behar izatea». Gizarteak ukatu egiten duen dolu bat dela iruditzen zaio idazleari. «Isildu eta tapatu egiten da. Ia-ia debekatu egiten da. Ezer gertatu izan ez balitz bezala. Emakumeak prozesu hori pasatu eta min hori sentitu ez balu bezala». Ugalketaren ikuspuntu produktibo bat dauka gizarteak. «Ematen du emakumeak egon behar dugula produzitzeko eta erreproduzitzeko, baina erreproduzitzeko bakarrik utzi ahal diogula produzitzeari».

Jaiotzaz eta heriotzaz dihardu Karena eleberriak: «Hutsaz eta beteaz. Galderez eta galerez». Isildutako dolua aldarriz kontatzen du, «ikusezina ikusgarri eginez, ustez izenik ez duen horri izena emanez».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

dFeria jaialdiko antolatzaile eta sustatzaileak, gaur, Donostiako Viktoria Eugenia antzokian egindako aurkezpen agerraldian. ©Iñigo Uriz / FOKU

Oreka izango du ardatz aurtengo dFeria jaialdiak

Alex Uriarte Atxikallende

Arte eszenikoen dFeria jaialdia martxoaren 14tik 17ra bitartean egingo dute, Donostiako hainbat agertokitan. Festibala hasi baino bi egun lehenago, ‘pre-feria’ izeneko egitarau berezia izango da.

Lautan Hiru jaialdiaren antolatzaileak, gaur, Bilbon. ©Marisol Ramirez / Foku

Lautan Hiru antzerki jaialdia egingo dute laugarrenez Bilboko Zazpikaleetan

Olatz Enzunza Mallona

Euskaltzaindiak, Cafe Bar Bilbaok, Zazpi Katu gaztetxeak eta Bira kulturguneak antolatu dute egitaraua, elkarlanean, eta otsailaren 3an abiatuko da.

Antso Jakituna erregea eta Benjamin Tuterakoa bidaiaria elkarrizketan, Tuterako gazteluko ganberan. ©IÑAKET

Mundua Tuteratik zeharkatzea

Iñigo Astiz

Mikel Begoña gidoigileak eta Iñaki Martinez 'Iñaket' marrazkilariak XII. mendeko Nafarroa multikulturala irudikatu dute 'Benjamin Tuterakoaren bidaia aparta' komiki liburuxkan

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.