Albistea entzun

Berotze globalaren muga urte gutxi barru gaindituko da, NASAren ustez

Klima larrialdiaren «mehatxu existentziala» dela eta, «gizateria guztiaren etorkizuna bermatzeko neurri ausartak» eskatu ditu espazio agentziak
Var ibaiaren ibilgua guztiz lehortuta Carrosen, Frantzia hego-ekialdean, 2020ko abuztuan.
Var ibaiaren ibilgua guztiz lehortuta Carrosen, Frantzia hego-ekialdean, 2020ko abuztuan. SEBASTIEN NOGIER / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Igor Susaeta -

2022ko urtarrilak 14

«Zientziak ez du uzten zalantzarako lekurik: klima aldaketa da gure garaiko mehatxu existentziala». NASAren kudeatzaile Bill Nelsonena da adierazpena, atzo egindakoa. AEBetako Espazio Agentziak eta NOAA Ozeanoen eta Atmosferaren Elkarte Nazionalak —AEBetakoa— urtero munduko tenperaturei buruz egiten duten txostenaren ondorioak aurkeztu zituzten, eta nabarmendu zuten iazkoa izan zela 1880an tenperaturen erregistroak egiten hasi zirenetik neurtutako urterik beroenetan seigarrena; industrializazioaren aurreko batez besteko tenperatura baino 1,1 gradu altuagoa izan zen 2021eko tenperatura globala.

Gogoan izan behar da 195 herrialdek sinatutako Parisko Hitzarmenean (2015) zehaztu zutela XXI. mendearen amaieran planetaren tenperatura ez igotzea 1,5 gradu baino gehiago industrializazioaren aurretiko garaiekin alderatuta. Horren harira, iragarpen bat egin zuen atzo Russell Vose NOAAko zientzialariak: %50eko probabilitatearekin, hamarkada honetako urteren batean 1,5 graduko langa gaindituko da, baita 2030eko hamarraldian, eta, «egiazki», 2040koan ere, ez baldin badira gutxitzen planeta berotzen duten CO2 isurketak.

Iaz inoizko tenperaturarik altuenak neurtu zituzten, esaterako, Afrika iparraldeko, Asia hegoaldeko eta Hego Amerikako zenbait tokitan. Horrek guztiak azpimarratzen du, Nelsonen esanetan, «gizateria guztiaren etorkizuna bermatu ahal izateko neurri ausarten beharra». Soilik 2015a, 2016a, 2017a, 2019a eta 2020a —inoizko beroena— izan ziren 2021a baino beroagoak.

Eta, tenperatura horiekin, Ozeano Artikoko izotzak urtzen jarraitu zuen. «Ozeanoak bero kantitate handi bat pilatzen ari dira», zehaztu zuen Russell Vose NOAAko zientzialariak. «Ez balitz ozeanoek beroa pilatzeko duten gaitasun handiarengatik, atmosfera askoz ere azkarrago berotuko zatekeen». NASAren Ikerketa Berezien Goddard Institutuko zuzendari Gavin Schmidtek adierazi zuenez, Artikoa berotzen ari da munduaren batezbestekoa baino hiru aldiz azkarrago, eta eremu horretako aldaketak «oso-oso larriak» dira, eta planeta guztiari eragin diezaiokete; adibidez, itsas maila igotzea glaziarrak urtzearen ondorioz. «Artikoan gertatzen dena ez da Artikoan gelditzen», ohartarazi zuen NASAko zientzialariak.

Iazkoa ez zen izan inoiz erregistratutako urterik beroena, baina txostenaren egileek adierazi zuten giza jarduerak eragindako erregai fosilen erreketak eta deforestazioak, besteak beste, berotze globala areagotzen jarraitzen dutela. Azkeneko lau milioi urteetan, atmosferan inoiz ez da pilatu gaur egun baino karbono dioxido gehiago. «Berdin du analisia nola egiten duzun: ikusiko da Lurra modu oso larrian berotu dela», azaldu zuen Vosek. NASAk eta NOAAk estazio meteorologikoetako, ontzietako eta ozeanoetan jarritako buietako datuekin osatzen dituzte azterketak.

Horren aurretik, aste honetan bertan, klima aldaketarako Europako Copernicus zerbitzuak jakinarazi zuen 2021a inoiz erregistraturiko urterik beroenetan bosgarrena izan zela. «Argi dago azkeneko lau hamarkadetako bakoitza izan dela aurrekoa baino beroagoa», zehaztu zuen NOAAko ikerlariak.

Horrekin guztiarekin bat egiten du Berkeley Earth taldeak atzo bertan kaleratutako ikerketa batek: 1.800 milioi pertsona, ia-ia munduko biztanleen laurdenak, inoizko urterik beroena erregistratu zuten lekuetan bizi dira. 25 herrialdek erregistratu zituzten inoizko urteko tenperaturarik altuenak; besteren artean, Txinak, Nigeriak eta Iranek.

Kolapso klimatikoa

Zientzialariek kolapso klimatikoarekin lotzen dituzten gertakariak izan ziren 2021ean. Esate baterako, iazko uztaila izan zen inoiz neurtutako hilabeterik beroena, eta Kalifornian (AEB), Death Valley sakonunean, hilabete horretan inoiz neurtutako tenperatura altuena erregistratu zuten: 54,4 gradu. Bero bolada bat pairatu zuten sasoi hartan AEBen mendebaldean, eta ia mila hildako eragin zituen. 2021eko uztailean, gainera, uholdeek Alemania eta Txinako hainbat eremu suntsitu zituzten, eta, zientzialarien arabera, klima aldaketarik ezean ia ezinezkoa izango zen halakorik gertatzea.

«Gertakari horiek jada ez dira harritzeko modukoak, zirrara ere ez dute eragin... Izutu egiten nau horrek», aitortu zuen, ohar batean, Kristina Dahl Arduratutako Zientzialarien Batasuneko kideak, NASAren eta NOAAren txostenaren berri eduki eta gero.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Errusiako militarrak, joan den astean, Bielorrusian. ©EFE

Errusia eta Ukraina Parisen bilduko dira bihar, tentsioa baretzeko ahaleginean

Gorka Berasategi Otamendi

Frantziarekin eta Alemaniarekin batera elkartuko dira lau estatuetako ordezkaritza bana. Macronek «diplomaziaren baliabide guztiak» erabiltzera deitu du. Putinekin hitz egingo du telefonoz, aste amaieran.

Zale batzuk zauritutako lagunei lagundu nahian, bart, Jaunden. ©BERRIA

Gutxienez zortzi lagun hil dira Afrikako Kopako neurketa batera sartu nahian zebiltzala

Paulo Ostolaza

Beste 38 lagun inguru zaurituta daude. Jaunden gertatu da ezbeharra, Kamerungo selekzioaren partida baten aurretik. Norgehiagoka ezer gertatu ez balitz bezala jokatu da.

Burkina Fasoko presidente Roch Kabore, hitzaldi bat ematen, Unescoren 75. urteurrenean, Parisen. ©JULIEN DE ROSA / EFE

Burkina Fasoko militarrek diote boterea hartu eta junta bat osatu dutela

Mikel O. Iribar

Kabore presidentea kargugabetu eta parlamentua desegin dutela esan dute matxinoek. Segurtasun arrazoiak aipatu dituzte kolpea emateko

NATOko kideek gerra hegazkinak eta ontziak bidali dituzte Europa ekialdera

NATOko kideek gerra hegazkinak eta ontziak bidali dituzte Europa ekialdera

Arantxa Elizegi Egilegor

Ukrainako enbaxadak husten hasi dira AEBak eta Erresuma Batua. Brusela prest dago Errusiari zigor ekonomikoak ezartzeko, gerra piztuz gero

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.