Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA. Mirari Martiarena. Umorista

«Hasieran hotz egongo dena berotu nahi dut, pixkanaka»

'Kontrazala' bakarrizketa egingo du etzi Mirari Martiarena umoristak, «azalean gelditu gabe». Liburuaren Egunean izango da, eta, hain zuzen, horren gainean egingo du umorea.
JON URBE / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Miren Mujika Telleria -

2022ko apirilak 21 - Donostia

Donostiako Gipuzkoa plazako terraza batean eserita. Eguzkiak gogor jotzen du. «Bi ebaki deskafeinatu, mesedez». Barre algarak dira nagusi hasiera-hasieratik, «denari punta» ateratzen baitio barrez Mirari Martiarena umoristak (Oiartzun, Gipuzkoa, 1986). Bakarrizketa bat egingo du etzi, 12:30ean, Gipuzkoa plazan bertan: Kontrazala. Azalean geratu gabe berotu nahi du giroa, eta badu horretarako beharrezkoa den tresna: umorea.

Labur-labur. Zer kontatuko duzu bakarrizketan?

Liburuaren Eguna izanda, irakurle gisa sortzen diren pentsamenduei buruz arituko naiz. Irakurleok idazleak nola imajinatzen ditugun, adibidez. Umorez begiratuko diot horri, «betaurreko umoreekin». Badirudi urtean bitan bakarrik erosten ditugula liburuak: Liburuaren Egunean eta Durangoko Azokan. Horrelako kontuak ekarri nahi nituzke hizpidera, eta, batez ere, ongi pasatu nahi dut idazleei eta liburuei buruz hitz egiten.

Zergatik kontrazala?

Liburu bat hartzen dugunean ohitura dugulako kontrazalari begiratzekoa beste ezeri baino lehen. Liburuaren laburpena joan ohi da hor, baina baita irakurlea harrapatzen duen zerbait ere. Izenburuak dion bezala, kontra egin nahi dut, baina azalean geratu gabe hitz egin. Aitortuko dut, hala ere, azken momentuan aukeratutako izenburu bat dela.

Gaurko egunkariko kontrazala da elkarrizketa hau bera ere!

Egia da! [barreak]. Atzetik hasten gara beti irakurtzen!

Nola egiten da umorea literaturaren inguruan?

Irakurtzeko modu asko daude, eta bakoitzari atera dakioke punta, gainera. Liburuak azpimarratzen dituen jendea dago, liburuak erosi eta irakurtzen ez dituena, irakurketan ez galtzeko orrien izkinak tolesten dituztenak, orri markatzailea erabiltzen dutenak... Horrelako gauzei erreparatu nahi diet, jendeak lotu dezan bere burua irakurle horietakoren batekin, «ni hau naiz» edo «ni beste hura» esanez.

Zenbat iraungo du?

Hogei bat minutu.

Ez da erraza izango jendeari barre eginaraztea hogei minutuan...

Ez da, ez. Eta oholtzatik igartzen da publikoarekin konektatu duzun edo iritsi zaren haienganaino. Batzuetan lortzen duzu, eta beste batzuetan ez. Lortzen duzunean ez zara munduko onena, eta lortzen ez duzunean ez zara munduko txarrena. Hasieran hotz egongo den hori berotu nahi dut, pixkanaka. Horixe izaten da politena.

Pandemia dela eta, jendeak beharko du umore dosi hori, ezta?

Bai. Aspaldi ari gara nabaritzen jendeak barre egiteko gogoa duela, pandemia ez den zerbait entzutekoa. Horretarako tresnarik onena umorea da. Lasaitasuna ematen du, gorputzaldia aldatzeraino. Hala ere, nahiz eta hasi garen pandemiaz pixka bat ahazten, oso presente dago batzuengan oraindik.

Aspaldiko partez maskararik gabe ikusiko duzu publikoa, gainera.

Bai, garai polita da esperimentatzeko. Bi urtez egon gara publikoa maskararekin ikusten, eta umoristoi bereziki, maskara horien atzeko irribarrea kendu digute.

Jarri behar zaio hesirik umoreari?

Berez, ez. Kontua da badaudela mugak. Are gehiago, muga horien barruan, badago jendea umorea egiteagatik epaiketa izan duena. Noski, norberak kontziente izan behar du nondik, nori eta zeri buruz egiten duen umorea. Lehengoan, Bea Egizabalek esan zuen umorea arma indartsua dela, eta harekin nago: ahalduntzeko balio du, indartzeko balio du, baina baita min emateko ere. Aho biko arma dela esango nuke; mugak jarri behar ez zaizkiona baina neurtzen jakin behar dena.

Hau bakarrizketa izango da, baina aritu zara Idoia Torregarairekin ere. Babesa ematen dizu oholtzan beste norbaitekin egoteak?

Bai, eta are gehiago Idoiarekin. Oso polita da harekin sortzen den energia; oso osagarriak garela esango nuke. Elkarrekin aritzeak izugarri indartzen gaitu. Denbora dezente pasatu da azkenekoz bakarrik aritu nintzenetik, eta horrek ematen dit halako bertigo bat. Erronka gisa hartu dut, baina gozatzera noa.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©GUILLAUME FAUVEAU

«Kaosa izan zen gure obrak nahastean!»

Ainize Madariaga

Bruna Ruizen erretratuak abstrakzioan xerkatu behar dira batzuetan; Ana Arsuagarenak, berriz, gatibatu egiten dute bisitaria. Bi begiradez bat egin dute, Lekunberriko B eta B gunean, agorril hondarrera arte.
 ©OSKAR MATXIN EDESA / FOKU

Ikasi, sasi guztien gainetik

Amaia Igartua Aristondo

Hala nola beharra edo osasun kontuak direla eta, jende batek ezin du ikastetxe arruntek exijitutako bertaratzea bete. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako Urrutiko Hezkuntzako Euskal Institutuak ordutegi malguagoa eta klaseak etxetik jarraitzeko aukera eskaintzen die.
Xabier Urizar maila goreneko txokolatearen dastatzailea, txokolatea aztertzeko mapa eskutan duela. ©IDOIA ZABALETA / FOKU

Txokolatearen sekretuak

Olaia L. Garaialde

Xabier Urizar maila goreneko txokolatearen dastatzaileak hezkuntza eta txokolatea uztartzen ditu. Dastaketa baten nondik norakoak azaldu, xehetasunak aztertu eta mitoak apurtzen ditu.
 ©HBO MAX

Jolas parkeak, androideak eta gizatasuna

Mikel Yarza Artola

HBOren 'Westworld' telesailak laugarren denboraldia estreinatu du. Gizakien eta androideen arteko talka da nagusi thriller ilun honetan

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Miren Mujika Telleria

Informazio osagarria

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.