Albistea entzun

ARKUPEAN

...zilegi balitz

Elixabete Garmendia Lasa -

2022ko azaroak 10

Ihes betea, alegia. Xabier Letek 1980ko hamarkadan idatzi eta Mikel Laboak kantatzen zuen poema hartako ihes betea. Anjel Lertxundik nobela baten izenbururako erabili zuen Ihes betea (2006), eta Ken Zazpik Ihes betean (2010) deitu zion kanta bati. Ez dakit aurretik euskal literaturan azaltzen ote zen esaera hori.

Kontua da sarritan pizten zaidala burmuinean «Ihes betea zilegi balitz...»; ez Leteren transzendentzia mailarekin, modu dezente prosaikoagoan baizik. Zerbaitek estutu, gogaitu, inarrosi edota zanpatu egiten nauen aldiro. Esaterako, aurreko batean (2022-10-25) Vox-eko Ivan Espinosa de los Monterosi entzutean RTVEko 24 Horas-en gaueko saioan. Gauza bat da kontserbadorea eta atzerakoia izatea; beste bat gezurti, tranposo eta manipulatzaile konpultsibo gisa jokatzea, masailak gorritu gabe gainera, nola eta bizarrak ez zion lotsa ezkutatzen. Ikus-entzulearentzat, iraingarria.

Hartan, Jose Barrionuevo Barne ministro ohi sozialistak El País (2022-11-06) egunkariari emandako elkarrizketa iritsi da eta astindu ditu bazterrak. Lasai ageri da gizona kamera aurrean, hurbil eta guzti esango nuke, bai janzkeran kamisetaz, traje eta gorbatarik gabe eta baita hitz egiteko eran ere. Sala handi klasiko batean dago, baina berdin egon zitekeen taberna batean.

1982-1986 bitartean Espainiako Barne Ministerioa eta haren adarrak zuzendu zituen gizona solte mintzo da, konfiantza giroan, lagunarteko solasean balego bezala. Joxe Mari Larretxea Goñi ETA pm-ko errefuxiatua atxilotzeko agindua berak eman zuela: «Harrapatu zuten, baina hain zen handia gizona, ez zen maletategian kabitzen. Aurre egin zuen, bitartean jendarmeak iritsi ziren eta bertan behera geratu zen kontua». Gutiérrez Argüelles inspektorearen agindutara zihoazen hiru geo-k (Grupo Especial de Operaciones) parte hartu zuten Larretxea bahitzeko operazioan. Beste pasadizo hau ere kontatzen du Barrionuevok: GALek (Grupos Antiterroristas de Liberación) 1983an bahitutako Segundo Marey libre utz zezaten agindu zuela berak, iradokiz beste alternatiba ETArekin zerikusirik ez zeukan gizon hura hiltzea zela.

Barrionuevori hamar urteko kartzela zigorra ezarri zion 1998an Espainiako Auzitegi Gorenak Mareyren bahiketagatik eta diru publikoa bidegabe erabiltzeagatik, baina laster indultatu zuen Jose M. Aznarren gobernuak: hiru hilabete egin zituen espetxean; tarte horretan ordenagailua erabiltzen ikasi omen zuen. Ministro ohiak inolako damurik erakutsi gabe kontatzen ditu orain bere balentriak; alderantziz, harroxko jarrita kameraren aurrean: «Ordenaren zaintzaileak ginen».

«Umiliazioa» da Barrionuevoren elkarrizketa kalifikatzeko gehien entzun den hitza: biktimekiko umiliazioa. Bingen Zupiria Jaurlaritzako bozeramaileak eta Rafaela Romerok Gipuzkoako Aldundian Mugikortasun diputatu den PSEko kideak erabili dute hitz hori. Baita Maider Garciak ere, GALek eraildako Juan Carlos Garcia Goenaren alabak. Beste kontzeptu bat ere aipatu du Maider Garciak: Barrionuevok erakusten duen «inpunitatea». Inpunitate horrek eragiten duen «amorru itzela» azpimarratu du Edurne Brouardek. Izan ere, Felipe Gonzalez presidentearen ministro ohiak justifikatu egiten du ETAkoen eta beste herritar batzuen kontra erabilitako gerra zikina, inolako erreparorik gabe. Zalantzarik ez, sobera babestuta sentitzen da nonbait Barrionuevo. Hala ere, kontuak eskatu dizkiote berandu antzean, egia esan Eneko Andueza PSE-EEko idazkari nagusiak eta Fernando Grande Marlaska Barne ministroak. Gainontzean, isiltasun konplizea Madrilen. Bistan da PSOEk badaukala oraindik lana estoldak garbitzen. X jaunarenetik hasita. Ihes betea ez baita zilegi segun eta zein zirkunstantziatan.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Arrosarioa
 ©BERRIA

Garai konplexuei aurre egiteko kazetaritza bat

Beatriz Zabalondo - BERRIA Taldeko lehendakaria / Martxelo Otamendi - BERRIAko zuzendaria

Iaz BERRIA Taldeak egindakoaren errepasoa duzu hau. Kazetaritza da gure eginkizuna, euskarazko kalitateko kazetaritza; erreferente informatiboa izatea helburu. Beraz, hortik hasi dugu errepasoa, gero arlo ekonomikoari, komunitateari eta erronka berriei leku egiteko.

Irautea iraultzea denean

Estitxu Garai, Naiara Pinedo eta Zuriñe Rodriguez

Zure ahotsa errazago zapaltzea, moztea. Ostean datorren gizonak zure iritzia gutxiestea. Gizonen maiztasuna handiagoa izatea. Gizonak finkoak izatea, zu aldakorra. Mahaiko emakume bakarra izatea naturalizatzera iristea. Zure hitzei ez entzunarena egitea, beti euren artean elkarri erreferentziak egitea.

Zuretzat bihotzez, Elizabeth Hadley

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.