Noiz sortua: 2020-01-08 00:30:00

LARREPETIT

Magoen antidotoa

Blanca Urgell -

2020ko urtarrilak 8

Esango nuke oraindik ikus daitekeela azken gameluaren isatsaren puntaren punta ostertzean. Errege Magoak badoaz eta ni leiho berri honetatik begira nago; ez dut ezer ikusten kristalaz bestaldean, baina badakit hor zaudela. Iluntzen ari da.

Leihoaren alde honetan Arabako lautada dago, dena laino eta izotz. Iraganeko mamua baletor, Erregeak soilik erakutsi ahalko nizkizuke nire txikitako Gasteiz hartan. Aldiz, gure umeak ume zirenean, Olentzero zetorren lehen eta gero Magoak, zein bere egunean, Gasteizko etxe askotan gehienetan? bezalaxe. 1966an atera omen zuten begigorria pasieran lehenengoz hemen, baina uste dut haurrek eurek etxekotu dutela 80ko hamarkadatik hona, maiz nor zen eta zer zen ez zekiten gurasoen aurrera eskolatik ekarririk. Egoskorrenek ere, nola ezetz esan haiei?

Olentzero ez dugu aise idatziz topatuko, aurrenekoz Barandiaranek (1921) «Naparroako eta Gipuzkoako muga inguruetako errietan» aurkitu arte, baina Erregeek badute halako tradizio bat, kultura kristau ahalguztidunak hauspotua. Tradizio horretan beti mago deituak dira Haranburu lapurtarrak (1635) jaso zituenetik. Mago hitza indoeuroperazko *magh- 'boterea izan' formatik omen dator. Ahala edo indarra daukana da magoa, beraz, baina mago kristau haiek beste zerbaitegatik ziren ezagunak: «...gizon zuur, asko-yakiñak ziran, batez ere izar-gauzetan» (Iraizoz, 1934). Honegatik, Leizarragak (1571) Zuhurrak izena eman zien, eta magoak edo jakintsuak aukeran Ubillosek (1785). Hirugarren salbuespena Olabide (1931) da, azti itzuli baitzuen Bibliako euren pasarte bakarrean (Mt 2,1), mago-ren adiera bat-batean gaurkoturik. Izan ere, iruditu zait gaur egungo corpusetan eurak baino maizago agertzen dela Txan magoa.

Errege Magoak, Olentzero eta Txan magoa. Honatx maridaje ederra, betiere faxismoaren atarian dagoen garbizaletasun larregiaren aurkako antidotoa.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Udaletako eta Eusko Jaurlaritzako ordezkariak, Zumarragan bilduta. ©/ Ordiziako Udala

Ordiziako fokuan 35 pertsona kutsatu dira oraingoz, eta alkateak «autokonfinatzeko» eskatu du

Irati Urdalleta Lete - Jon Ordoñez Garmendia

Beste hemeretzi positibo daudela jakinarazi du Osasun Sailak, eta dagoeneko mila PCR baino gehiagoren emaitzak jaso dituzte. Alkateak "kutsatze komunitario bat" dagoela esan du.Murgak baztertu egin du konfinamendua ezartzea, baita joan-etorriak mugatzea ere. Itxi zituzten Haka, Miami eta Kebab tabernetako zerbitzariek negatibo eman dute. Biharko azoka bertan behera utzi du Udalak, eta kiroldegia, jolas parkeak eta liburutegia itxi ditu.

Jair Bolsonaro. ©Joedson Alves / EFE

Bolsonarok positibo eman du COVID-19an

Oihane Puertas Ramirez

«Bikain» dagoela adierazi du Brasilgo presidenteak. Hura izan da COVID-19aren eragina ukatu izan duten agintarietako bat, eta horrek ekarri du Brasil herrialde kutsatuenetako bat izatea.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna