Albistea entzun

LARREPETIT

Emaitzak

Blanca Urgell -

2021eko maiatzak 19

Esan: emaitzak hitza entzun eta, zer datorkizu lehenengo burura: hauteskundeetakoak ala ikasleenak? Bakoitza bere zoroak bizi omen... Dena dela, sarri erabiltzen dugu, baina hitza bera ez da arrunta. Eman-etik emaitza, egon-etik egoitza, eta kito: ez dago esaitza edo erraitza-rik, ez izaitza, ez igoitza, ez besterik. Badu zer pentsatua.

Orotariko-ko datuek iradoki didate Leizarragagandik (1571), agian lapurtera klasikotik igarota, Larramendiren hiztegiaren bitartez heldu zela Hegoaldeko hizkuntza jasora: Ubillosek (1785) ez zukeen, bada, emaitz edo doai au halabeharrez erabiliko, beskoiztarrak ere donoak eta emaitzak idatzi zuenez gero. Honek ere badu mamirik.

Eman ala emon, ala emun, baina? Zein ote zaharrena? Galdera txarra: batek ere irabazteko betarik ez. Hasteko eta behin, aintzineuskaran ez bide zegoen m-rik: gure m-dun hitzak —aise ikusten da— maileguak dira (mailegu bera gaskoieratik datorke), edo haur-hizkuntzako hitzak (ama, mama), edo 2. silabako n-ak b sudurkaritu du (*bini > mihi) edo, are zaharrago nonbait, aurreko n-ak (ume < *umme < *unbe < *on-be; akitanieran lekuko ditugu Umme eta Onbe izenak).

Bistan da: eman azaltzeko *bini-ren bidea behar, hots, *eban-i, baina kontua da eban «beteta» daukagula, ebaki/ebagi bikotearen erroa baita, izan ere. Pas de problème: EHHE-k *ebon-i proposatu du... hiruretan zaharrena emon dela eginik, beraz. Igo(n)/igan, jaso/jasan... eta baso/basajaun, gizon/gizakume... legezkoetan ezagun dugun o(n)/a(n) txandakatzea gertatu bide zen: emon/emaite-. Eta, azkenik, emaite/emaile/emaitza... familiarekiko analogiaz sortu eta hedatuko zen eman.

Egun hauetan larri dabiltza ikasleak, emaitza jakin nahiz; larri irakasleok ere, dena arin bezain zuzen egin beharrez. Arineketan ibiltzea eta zuzen egitea etsaituta daude, salbu eta korrikalari banintz: orduan arinago eta hobeto, dudarik gabe. Ains.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.