Albistea entzun

LARREPETIT

Mese!

Blanca Urgell -

2022ko ekainak 8

Gure familian etxea betiere emaztearena izan da: Kontxiren etxea, Alejandraren etxea, Luziaren etxea... Inork ez zuen esaten Jaimeren etxea, adibidez. Aldiz, joan den asteburuan talde-txango batera autoa nik eraman nuen arren, senarrak eta biok bi bidaiari gehiago hartu behar genituen eta galdera hauxe izan zen: nor joango da X-ren (senarraren) kotxean? Generoen tiraniarekin lotuta dagoela esango didazue, eta bai, baina badagoke beste zio bat ere: bikoteak unitatetzat hartzeko joera.

Hizkuntzetan ere badago usu elkarrekin agertu ohi diren hitz multzoak unitatetzat hartzeko halako joera bat, ingelesez «univerbation» deritzana: hitz multzo zena hitz bakar bihurtzean datza. Honen «txiste guzia» —Kardaberatzek liokeenez— honetan dago, alegia, hiztunek une batetik aurrera galdu ohi dugula lehenagoko osagaien kontzientzia, nahiz batzuetan apur bat pentsatuz gero begi-bistan egon. Adibidez, ingelesez allways (< all way 'bide osoa(n)'), frantsesez bonheur (< bon heur 'zorte on') edo italieraz e poi 'eta gero' > eppoi 'are gehiago'.

Euskaraz garden xamarrak dira edozein eta zeinahi, baita ezpada, ezkero eta ezperen ere (< ez bada ere + -n), baina gure izarra kaixo da, ¿Qué hay, txo? esapide hibridotik omen datorrena. Etimologiak azaldu dit zergatik Mitxelena haserretzen zuen edonori kaixo! esateko 80ko hamarkadan sortutako ohiturak; orain ikasleren batek aupa hi! esan didanean bezalaxe: What?

Eta eskerrik asko, ez ote dabil uniberbatzen? Ala eskerrik modura mozteko gaizkiaren indarrek irabaziko dute? Objektiboki laburtze bat baino ez da, baina, ikas, mate, bus eta halakoen taldean jar genezakeena.

Oraingo gazteek aupahi eta eskerrik-ekin zer egin erabaki bitartean —ez, ez dago gure esku: sentitzen!—, mese, batzuek testosterona eta gainerako soberako hormonak xahutzeko arrazoi, kirol edota zeregin hobeak hauta ditzatela, denon onetan.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...