Noiz sortua: 2020-05-27 00:30:00

LARREPETIT

Zer dugun K letraren alde (edo kontra)

Blanca Urgell -

2020ko maiatzak 27

Zertaz idatziko eta K letrari buruz, eskapismo pixka bat egitearren, zure baimenarekin, irakurle. Orain gure artean euskararekin, esan gabe doa, eta idazkera alternatiboekin lotzen da nagusiki, baina ezer ere ez da hain sinplea.

Nik euskaraz nola sartu zen kontatu nahi nuen, eta Leizarragaz (1571), Duhaldez (1783), Juan Bautista Erroz (1806), Añibarroz eta Euskal-Erria aldizkariaz hitz egin, baina, horrelakoetan nenbilela, ustez ustekabean gauza jakingarri batzuk ikasi ditudanez, ezin golkoan gorde.

K letra Errenazimentutik aldeztu zuten ortografia arrazionala nahi zutenek; besteak beste, Gonzalo Korreasek bere Ortografia kastellana-n (1624). Gaztelaniaz, ordea, halako berrikuntzak gaizki ikusiak izan dira ordutik, eta gutxi egin zuen Espainiako akademiak, ez bazuen alfabetotik deserritu.

XX. mendearen hasieran, ordea, Europako iparraldearen eta hegoaldearen arteko ezberdintasunaren ikur bihurtu omen zen, alemanagatik (Kultur, Kaiser). Handik omen datorkio letra honi funtzio subertsiboaren lehen karga: karlistas Marx-enak baitziren, izan. Aiei! Deabrua aipatu dut. Luz católica astekariak (1901) San Anselmoren iragarpena gogoratu zuen: zibilizazio kristaua K letra Erromara heltzean amaituko da. Aldi berean, K letra militarismo germaniarraren ikur bihurtuko da, etsaiak beste lagun eginik.

Espainian aurkakotasuna areagotuz baino ezin zitekeen joan, hiru deabru batu baitziren haren inguruan: On Karl-en karlistak (etorkizunaren ironiak dira hauek), eliza katolikoa eraitsi nahi zutenak eta, nola ez, Arana Goiri. Ez da zaila asmatzen hiru ezinikusi horietatik datorrela, zuzen-zuzenean, erabilera punk eta antisistema.

Poliki kontatzen du hori Juan Francisco Fuentes irakasleak, Usos ideológicos de la letra K en la España contemporánea izeneko artikulu zoragarrian: bilatu sarean, jakin-mina piztu badizu. Osasuna!

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan COVID-19 gaitzak ez du inor hil du Euskal Herrian, eta hamasei positibo atzeman dituzte PCR probekin. Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Gazte bat Iruñeko igerileku batera sartzen, joan den astean. ©IDOIA ZABALETA / FOKU

Bi lagun hil dira eta bertze hogei positibo atzeman dituzte Euskal Herrian

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Detektatutako azken kasuetatik bosna daude Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan. Baliteke batek lotura izatea Orioko kasuekin

Produktibitatea
Hainbat pertsona Iruñean, maskarak jarrita dituztela. ©IÑIGO URIZ / FOKU

Nafarroan 10.351 pertsonak pairatu dute gaitza, gobernuaren arabera

Igor Susaeta

Hego Euskal Herrian bost pertsonak eman dute positibo PCR proban. Murgarentzat, orain ez dago «transmisio komunitariorako arriskurik»

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna