Albistea entzun

LARREPETIT

Etxeko piperrak

Blanca Urgell -

2022ko abenduak 7

Seme-alabak txikiak zirenean sukalde arinaren bossa nintzen. Bazkaltzeko beranduturik, arroza uretan berotzen jarri eta bitartean hozkailutik eta armairutik hartu ahala hartu, atuna, ganbak, ilar izoztuak, azenarioa, piperra, tipula, berakatz eta olioa zartagi handian ipini sueztitzen (eskerrak hiztegiari), espeziak bota, dena nahasi eta voici le plat du jour!

Esker onekoak ziren. Piperragatik izan ez balitz! Nagusiari gustatu ez, eta beti plater bazterrean uzten saiatu bera. Txikiak ere haren mainak ikasi eta, zer egingo gerra bizia nahi ezik?

Piperraren ezaugarri nagusietan polimorfia dago: pipermorroak, Lodosako pikilloak, Gernikakoak, Ibarrako piperminak, Ezpeletakoak eta gaurtxe deskubritu ditudan Angelukoak lekuko (axoa janda nago, baina: zenbat ezjakintasun munduan, #aisue).

Hizkuntzaz ari garelarik, piperrek bezainbeste ez bada ere, polimorfia ederra du soziatibo kasuak, adibidez: ekialdetik hasita, -kila edo -kilan, -ki, -kin eta -gaz, bost forma hartzen ditu gaur egungo euskaran (gehi -kien XVII. mendekoa aintzat hartuko bagenu). Polimorfikoa da ergatibo plurala (-ak mendebaldean, -ek ekialdean), destinatiboa (lagunarentzat, lagunarendako), alatiboa (etxera, etxerat, etxealat), eta abar. Eta superpolimorfikoa zen aditz iragankorren laguntzailea araberan: Lazarragak berak bakarrik honako forma hauek zituen elkarrekin: dot, deut (eta deudan), det eta dut, singularreko 1. pertsonatik atera gabe.

Elkarrekin ulertzeko askok unimorfia nahiago, hizkuntza bakarra munduan, euskara bakarra idatziz, hitz bat eta bakarra terminologian. Alde onak baditu honek, zeinek duda, baina alde txarrak ere bai. Dena zuri-beltzean ikustea, hauxe txarrena.

Seme-alabek ez zekiten, baina piper zatitxoak plater bazterrean gelditu arren, piper-zaletasuna arrozak berekin zeraman. Bai eta derrigorrezko uniformiaren aurkako piperbeltz hautsak ere.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Arrosarioa
 ©BERRIA

Garai konplexuei aurre egiteko kazetaritza bat

Beatriz Zabalondo - BERRIA Taldeko lehendakaria / Martxelo Otamendi - BERRIAko zuzendaria

Iaz BERRIA Taldeak egindakoaren errepasoa duzu hau. Kazetaritza da gure eginkizuna, euskarazko kalitateko kazetaritza; erreferente informatiboa izatea helburu. Beraz, hortik hasi dugu errepasoa, gero arlo ekonomikoari, komunitateari eta erronka berriei leku egiteko.

Irautea iraultzea denean

Estitxu Garai, Naiara Pinedo eta Zuriñe Rodriguez

Zure ahotsa errazago zapaltzea, moztea. Ostean datorren gizonak zure iritzia gutxiestea. Gizonen maiztasuna handiagoa izatea. Gizonak finkoak izatea, zu aldakorra. Mahaiko emakume bakarra izatea naturalizatzera iristea. Zure hitzei ez entzunarena egitea, beti euren artean elkarri erreferentziak egitea.

Zuretzat bihotzez, Elizabeth Hadley

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...