Albistea entzun

Nafarroako ekonomia %2,6 handitu zen iaz, motelaldia nabaritu arren

Elma Saizek, 2020rako %2,2ko hazkundea iragarri badu ere, uste du «inflexio urtea» izango dela

Joxerra Senar -

2020ko otsailak 1 - Iruñea

Espero ziren zenbatekoetatik oso hurbil itxi du iazko urtea Nafarroako ekonomiak, %2,6ko hazkundearekin. Hazkunde mardula da oraindik, %2tik gorakoa den heinean, baina, gainerako euskal lurraldeen modu berean, motelaldia nabaritu du. Alde batetik, 2018an iritsitako %3,2ko igoera baino sei hamarren txikiagoa izan zen iazko hazkundea. Bestetik, iragan urte osoan balaztari sakatu zion, eta ageriago egin zen moteltzea azken hiruhilekoan, urritik abendura %0,2 besterik ez baitzen igo barne produktu gordina. 2020ari begira, Elma Saiz Nafarroako Gobernuko Ekonomia eta Ogasun kontseilariak %2,2ko hazkundea iragarri du, baina, nazioarteko testuinguruak lagunduz gero, datua hobetu daitekeela zehaztu du.

Iazko BPGaren lehen datuak aurreratu zituen atzo Saizek, iragan astean Eusko Jaurlaritzak egin bezala —Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekonomia %2,2 hazi zen iragan urtean, eta azken hiruhilekoan, berriz, %0,4—. Saizek garrantzia kendu nahi izan zion urritik abendura jarduera ekonomikoaren moteldu izanari, eta «esanguratsua» iruditu zitzaion urtebeteko datua: Espainiako BPGak izandako %2 igoerarekin alderatu zuen, baita Alemaniako ekonomiaren %0,5eko gorakadarekin eta Frantziakoaren %1,3koarekin ere. Alarmismo oro uxatu nahi izan zuen, halaber: «Jarduera egonkortu ahala, urrundu egin da mundu mailako atzeraldi baten arriskua, eta aditzera ematen du azken urteetan baino leunago haziko dela ekonomia».

2013ko udan hasitako hazkunde zikloaren motorra kontsumo pribatua izan da, eta uneotan batik bat sendien gastua ahultzen ari da. Atzo aurreratutako datuetan, ez zen jaso sektore pribatuaren jokabidearen datu zehatzik, baina, zeharka, beste adierazle batzuek joera hori islatzen dute, Saizen aburuz: «Udatik hona familien konfiantza adierazleek okerrera egin dute, hala adierazten baitute txikizkako merkataritzaren eta etxebizitza salerosketen tasa negatiboek». Halaber, urtebetean auto salmentek %5,2 egin dute behera.

Sektoreka, industriaren bilakaera positiboaren adierazleak izan zituen mintzagai kontseilariak: industria ekoizpenak %25,2ko hazkunde ikusgarria izan zuen urritik azarora, batik bat metalurgiaren eta garraio materialen jarduerak bultzatuta. Esportazioek ere %6,3ko hazkundea izan zuten. Zerbitzuen sektorearen eta eraikuntzaren hazkunde erritmoak, berriz, «leunagoak» izan ziren. Enpleguari dagokionez, Nafarroan Gizarte Segurantzak aurreko urtean baino 7.500 afiliatu gehiagorekin itxi zuen urtea. Langabezia %9tik behera kokatu zen iragan urtearen amaieran.

Saizen arabera, 2020ari begira, analista guztiak bat datoz «inflexio urtea» izan daitekeela eta datuek hobera egin dezaketela. Alabaina, zuhur jokatu nahi izan zuen, bat-bateko edozein gertaerak baikortasuna zapuztu baitezakete; adibidez, Txinako koronabirusak burtsan eta petrolioaren prezioan eragin du jada. Nazioarteko tentsioa baretu izanak lagundu egin dezake, Saizen arabera. Horregatik, albiste ontzat jo zuen urtarrilaren 15ean AEBek eta Txinak akordioa izenpetu izana. Dena den, ohartarazi zuenez, akordio horrek kalte egin diezaioke Nafarroako elikagai industriari; Donald Trumpek EBko altzairuari eta burdinari ezarritako muga zergek txikitu egin dituzte esportazioak.

Bilketa %7 handitu da

Datu makroekonomikoek uste baino emaitza hobea izan zuten iazko zerga bilketan, eta Nafarroako Gobernuak berak 2019 hasieran aurrekontuetan jasotako helburua hobetu du, hiru puntu. Berez, iaz 3.941,1 milioi euro bildu zituen ogasunak, 2018an baino 458,2 milioi gehiago. Hala ere, igoera hori ez da erreala, diru bilketaren eta zergen itzulketen egutegia aldatu zelako. Eragin hori alboratuz gero, diru sarrerak %7 igo ziren iaz. Nafarroako Ogasunak 2.807 milioi bildu zituen, eta beste 1.133,8 milioi zeharkako zergetan estatuarekin hitzartutako doikuntzen bidez etorri ziren.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Kontsumitzaileak erosketak egiten, Japoniako supermerkatu batean. ©JOSEP SOLANO

Japoniako udazken beltza

Josep Solano

Prezioen igoerak markak hautsi ditu Japonian, eta urteak dira yena ez zela hain apal egon. Horrek bultzatuta, aurrezkiak dolarrekin edo atzerriko bonuekin trukatzen ari dira japoniarrak.
Aldudeko Gasnategia, Alduden. ©Guillaume Fauveau

Aldudeko Gasnategiaren geroa, epailearen esku

Iker Aranburu

Baionako Merkataritza Auzitegiak astelehenean aztertuko ditu Aldudeko Gasnategia eta Euskal Herriko Esne Kooperatiba erosteko eskaintzak.

Antonio Costa, Ursula von der Leyen, Pedro Sanchez eta Emmanuel Macron, Alacanten. ©Kai Fosterling / Efe

Bartzelona-Marseilla gasbideak hidrogenoa baizik ez du garraiatuko

Iker Aranburu

Hasieran gas naturala eramateko asmoa alde batera utzi dute Frantziako eta Espainiako gobernuek, Europako Batasunaren finantzaketa ere jaso ahal izateko

Pentsiodunen mugimenduaren protesta bat ©Idoia Zabaleta (Foku)

Kotizazio aldia berriro 15 urte izatea eskatu dute pentsiodunek

Jokin Sagarzazu

Salatu dute kalkulatzeko urte kopurua handitzeak etorkizuneko pentsioak murriztea duela helburu

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...