Albistea entzun

OMEk gomendatu du kutsatzaile nagusiei muga zorrotzagoak jartzeko

Esan du kutsadurarekin lotutako heriotza gehienak saihestu daitezkeela neurriak betez gero
Pekin, behe laino batek estalia, artxiboko irudi batean.
Pekin, behe laino batek estalia, artxiboko irudi batean. ROMAN PILIPEY / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Arantxa Elizegi Egilegor - Iosu Alberdi -

2021eko irailak 23

Airearen kalitatea neurtzeko irizpideak aldatu ditu OME Osasunaren Mundu Erakundeak. Zehazki, airean dauden lau kutsatzaile nagusien gomendatutako gehienezko kantitateak murriztu ditu, «froga zientifiko berrietan oinarrituta». Erabakiarekin, gobernuei presio egin nahi die erakundeak. Izan ere, kutsadura murrizteko eta osasuna hobetzeko ezinbestekotzat jo du irizpide berriak betetzea. OMEren arabera, urtean zazpi milioi lagun hiltzen dira kutsaduraren eraginez, baina horien ehuneko handi bat eragotziko litzateke neurriak betez gero; besteak beste, PM2.5 partikulekin lotura duten heriotzen %80.

Osasunaren Mundu Erakundearen gomendioak ez dira derrigorrean bete beharrekoak, eta estatu bakoitzak erabakitzen du horietara atxiki ala ez. Halere, etorkizunerako helburuak jartzeko balio dezakete. Kasu honetan, iragarritako erabakiek errekuntza motorrak jarri dituzte jomugan. Izan ere, erregai fosilak —petrolioa, gasa eta ikatza— eta biomasa erretzearekin lotuta daude aipatzen dituzten kutsatzaile gehienak: suspentsioan dauden 2,5 mikratik beherako partikulak (PM2,5), hamar mikratik beherakoak (PM10), ozonoa, nitrogeno dioxidoa, sufre dioxidoa eta karbono monoxidoa.

Suspentsioan dauden partikulei dagokienez, erdira murriztu du PM2,5 deritzenen gomendatutako urteko gehienezko esposizioa: metro kubikoko hamar mikrogramotik, bostera. PM10 deritzenen kasuan, berriz, hogei mikrogramotik hamabostera jaitsi dute gomendioa. Partikula mota horiek, besteak beste, erregai fosilen erabileraren ondorioz aireratzen dira, eta OMEk arriskutsutzat jotzen ditu biriketan sartu daitezkeelako; txikienen kasuan, odolera ere iritsi daitezke, eta arnas gaixotasunak eta eritasun kardiobaskularrak eraginez.

Halere, murrizketarik handiena nitrogeno dioxidoaren urteko atalasean ezarri dute. 2005etik, azken zuzentaraua argitaratu zutenetik, urteko eta metro kubikoko 40 mikrogramoan zegoen ezarria, eta hamar mikrogramoan jarri dute orain. OMEren arabera, arnas aparatuko gaixotasunekin lotura zuzena du, gehienbat, diesel eta gasolina bidez funtzionatzen duten ibilgailuek isurtzen duten gas horrek.

Gainerako kutsatzaileei ezarritako neurrietan ez dute hainbesteko aldaketarik egin. Ozonoaren kasuan, bere horretan mantendu dute gehienezko esposizioa, eta sufre dioxidoarenean, malgutu. Karbono monoxidoari dagokionez, lehen aldiz 24 orduko gehienezko esposizio bat ezarri da: lau miligramo metro kubikoko.

Ikatzaren ustiaketa

OME ez da izan neurri berriak iragarri dituen bakarra. NBE Nazio Batuen Erakundearen bozgorailuak erabiliaz, iragarpen bat egin zuen herenegun Txinako presidente Xi Jinpingek ere. Azaldu zuen Txinak ez dituela gehiago sustatuko ikatzaren ustiaketan oinarritutako itsasoz bestaldeko proiektuak. Orain arte Pekinek ikatzaren ustiaketan oinarritutako hainbat proiektu sostengatu ditu atzerrian, besteak beste Indonesian eta Bangladeshen, eta kritika ugari jaso ditu horregatik.

Ikatzari laguntza kentzeaz gain, Pekinek iragarri zuen handitu egingo dituela inbertsioak berriztagarrietan. «Ez dugu eraikiko ikatzean oinarritutako proiekturik atzerrian, eta lagundu egingo diegu energia berriztagarrietan inbertitu nahi duten eta garabidean diren estatuei», esan zuen Xik. Azaroan egitekoa duten COP26 goi bilerara begira egin zuen iragarpena Txinak; izan ere, zientzialari eta mugimendu ekologistak agintarien gaineko presioa handitzen ari dira azken asteetan, ohartaraziz neurriak orain hartu ezean klima larrialdia geldiezin bilaka daitekeela.

Pekinek ez ezik, beste hainbat estatuk ere iragarriak dituzte antzeko neurriak aldez aurretik. G7ko kideek —AEBak, Erresuma Batua, Europako Batasuna, Frantzia, Italia, Alemania eta Kanada— maiatzean iragarri zuten eten egingo zituztela ikatza energia gisa baliatzen zuten itsasoz bestaldeko proiektuetarako laguntzak. Hego Koreak eta Japoniak ere egina dute urratsa.

Aurten goia jo duena, baina, bestelako isurketa mota bat izan da: basoetako suteek eragindako karbono dioxidoarena (CO2). Europako Batasunaren Copernicus programak atmosfera monitorizatzeko duen zerbitzuaren arabera, uztailean eta abuztuan inoiz ez bezalako CO2 kantitateak isuri dira atmosferara: uztailean, 1.258,8 megatona, eta abuztuan, 1.384,6 megatona.

Suteen eragin larrienak jasan dituzten eremuak Mediterraneo ingurua, Siberia eta Ipar Amerika izan dira. Ikerketaren arabera, gainera, aurten piztu diren sute ugari krisi klimatikoaren ondorio zuzena dira: baldintza klimatikoak lehorragoak eta beroagoak dira inguru horietan.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Harrotasun eguneko desfilea aurten, New Yorken. / ©Peter Foley, EFE

AEBetan 'X' genero izendapena duen lehen pasaportea eman dute

Jon Ordoñez Garmendia

Datorren urterako pasaporte sistema erabat egokituta egotea eta izendapen berria normalizatuta egotea espero dute.

Poloniako presidnte Andrzej Duda, urri amaieran Varsovian egindako ekitaldi ofizial batean. / ©Radek Pietruszka, EFE

Egunean milioi bat euroko isuna ezarri dio Europako justiziak Poloniari

Berria

Uztailean Europako Justizia Auzitegiak agindu zion Varsoviari behin-behinean eten zezala Poloniako Auzitegi Goreneko diziplina batzordea, baina hark ez zuen agindua bete. Poloniak «xantaia» egitea egotzi dio Bruselari.

Jair Bolsonaro presidentea Boa Vistan, Venezuelako mugatik gertu. / ©Isac Nobrega, EFE

Gizateriaren aurkako krimenak egotzi dizkio Brasilgo Senatuak Bolsonarori

Arantxa Elizegi Egilegor

Sei hilabeteko ikerketa baten ostean onartu du Senatuak txostena, eta fiskaltzaren eta Nazioarteko Zigor Auzitegiaren esku geratuko da orain.

<b>Karbono isuriak.</b> Auto pilaketa bat, ke eta behe laino artean, Nigeriako Lagos hirian. ©AKINTUNDE AKINLEYE / EFE

Egungo konpromisoekin, «klima hondamendira bidean» da mundua

Gorka Berasategi Otamendi

Nazio Batuen Ingurumen Programaren txosten baten arabera, estatuek hartu dituzten azken konpromisoak baino askoz ere ausartagoak behar dira klima aldaketa bortitz bat ez gertatzeko

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.