Noiz sortua: 2015-02-08 00:30:00

Genomaren zabor emankorra

DNA «zaborraz» hitz egin izan da sarri, genomaren zati batek ezertarako ez zuela balio uste izan baita. Haatik, usteak erdia ustel; koloneko minbiziaren inguruko aurkikuntza bat horren isla da.
Nafarroako Unibertsitateko azterlanean parte hartu duten ikertzaileak.
Nafarroako Unibertsitateko azterlanean parte hartu duten ikertzaileak. NAFARROAKO UNIBERTSITATEA

Arkaitz Almortza Muro -

2015eko otsailak 8
Ama lurraren seme-alabak dira gizakiak. Askok ahaztu duten arren, ez da apurtu natura eta pertsonak lotzen dituen zilbor hestea. Horren isla dira, esaterako, gaixotasunei aurre egiteko naturan aurki daitezkeen botikak; hots, amak seme-alabak babesteko sortu dituen medikamentu naturalak. Antzeko egoera izaten da gorputzaren barruan. Hainbat gaixotasuni aurre egiteko botika biologikoak ditu giza gorputzak, eta Nafarroako Unibertsitateko Medikamentu Aplikatutako Ikerketa Zentroko ikertzaile talde batek, hain zuzen ere, koloneko minbiziaren tumoreak ezabatzeko geneak aurkitu ditu genomaren zabortegian —hala deitu izan ohi zaio sarri askotan ustez informaziorik gabeko DNA zelako—. Azterketa horrekin, minbiziari aurre egiteko borrokan pauso bat gehiago eman dute. Ate berri bat zabaldu dute.

50eko hamarraldian martxan jarri zen biologia molekularraren dogmaren arabera, geneek informazioa dute eta eraldatu egin behar dira proteinak sortzeko. Horiek beren funtzioa betetzen dute zeluletan; hain zuzen ere, organismoetan. Haatik, genomaren zati batek ez du tankera horretako proteinarik. Hori dela eta, ikertzaileek pentsatzen zuten ez zuela inolako funtziorik betetzen; horrenbestez, genomaren zabortegi deitu zuten. Oso eremu zabala hartzen du zabortegi biologikoak, genomaren %80 inguru. Eta Nafarroako Unibertsitateko ikerketan hori aztertzen aritu dira. Maite Huarte da lantaldeko zuzendaria da, eta honela esplikatu du: «Genomaren zati hori aztertu dugunean, proteinarik sortzen ez dituzten geneak (RNA ez kodifikatzaileak) aurkitu ditugu; haatik, funtzio garrantzitsu bat betetzen dute. Hau da, tumore ezabatzeko rola hartzen dute eta P53 proteina laguntzen dute».

Genomaren zaindari deitzen diote proteina horri; izan ere, erasoen aurrean, zelulak babesten ditu kalte baten ondorioz mutazioak hasten direnean eta horiek tumore bat sortzen hasten direnean. Egoera horretan, proteinak tumoreak ezabatzeko programa bat jartzen du martxan; ondorioz, mindutako zelulei ez die garatzen uzten, eta, horrenbestez, ez da tumorerik sortzen. «P53 proteinak gene ez kodifikatzaileak jartzen ditu martxan. Ondorioz, kaltetutako zelulak ez luke garatzeko eta zabaltzeko aukerarik izanen». Ikerketa koloneko minbizia duten gaixoen laginekin egin dute. Huartek azaldu duenez, koloneko minbizian RNA ez kodifikatzaileak ez dira horrenbeste adierazten. Hau da, aktibatuta daudenean beren maila baxuagoa da eta horrek minbizia gelditzen laguntzen du. Horrenbestez, minbizia duen zelula bat dagoenean, RNA horiek adierazpen baxuagoa dute. «Hainbat ikertzailek genomaren zabortegi deitzen diete gene horiei. Baina orain ezin dugu hori esan, ikerketan kontrakoa frogatzen baita; funtzioa betetzen duten geneak daude eremu horretan», azpimarratu du.

Donostia ospitalearekin

Ikerketarako, batetik, beren laborategian ekoizten dituzten zelula tumoredunak erabili dituzte. Bestetik, Donostia ospitaleko biobankuarekin lankidetza hitzarmen bat dute, eta, haiei esker, koloneko minbizia duten gaixoen tumoreen laginak ere lortu dituzte sakonki aztertzeko. Horretarako, pertsona osasuntsu baten eta gaixo baten RNA ez kodifikatzaileak alderatu dituzte.

Halere, Huartek azaldu duen moduan, tumoreak ezabatzeko geneek ez dute soilik koloneko minbiziarekin funtzionatzen, gainerakoei aurre egiteko ere balio dezakete. Horiek horrela, biriketako minbizia dutenen artean, esaterako, eragin bera izanen lukete. Proiektuan AEB Amerikako Estatu Batuetako hainbat zientzialarirekin eta Biodonostiakoekin elkarlanean ari dira. Ikerketa Yolanda Sanchez doktoreak abiatu zuen, eta Nature Communications aldizkari zientifikoan eman dute lanaren berri. «Gene horien inguruan informaziorik ez zegoenez, ikertzen hasi ginen; finean, hori da gure lana, ezagutzen ez duguna ezagutzea. Oso interesgarria da, gure genoma eta zelulak hobeto ezagutzeko aukera izan dugulako, baina, batez ere, minbiziari aurre egiteko baliabide interesgarriak aurkitu ditugulako». Pauso txiki bat minbiziari aurre egiteko lasterketan.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Apirilaren 7an eguneratua, 14:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 12.401 gaixok eman dute positibo koronabirusaren proba eginda. 790 hil dira. COVID-19 gaitza izandako 4.149 pertsonari eman diete alta. Grafikoak, albiste barruan.

Zazpi kaletako metro sarrera, Bilbon. ©Aritz Loiola / Foku

Beste 77.200 kasu atzeman dituzte munduan

Berria

OME Osasunaren Munduko Erakundeak emaniko datuen arabera, munduan 1.279.722 COVID-19 kasu diagnostikatu dituzte dagoeneko, atzo baino 77.200 gehiago. Edonola ere, aurreko egunarekin parekatuta, %5 gutxiago dira gehituriko kasuak. Denera 72.716 pertsona hil ditu birusak dagoeneko munduan.

Urkullu lehendakaria eta Artolazabal Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburua ©Irekia

ELAren eta LABen salaketari buruzko erabakia atzeratu egin du EAEko Justizia Auzitegiak

Jokin Sagarzazu

Urkulluk dio sindikatuek auzitara jo izanak ez duela «inolako justifikaziorik».

Lanbidek Bilbon duen buego bat, aurreko astean ©Luis Tejido (Efe)

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna