Albistea entzun

Joseba Arregi

«Alternantzia» nahiago zuen jeltzale ohia

Joseba Arregi frankismo garaian sartu zen EAJn, baina 2004an utzi zuen alderdia, ildo estrategikoarekin «distantzia handia» zuela eta. Hamarkada bat eman zuen Jaurlaritzan. 75 urte zituela hil da.
MARISOL RAMIREZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Jon O. Urain -

2021eko irailak 15

Joseba Arregi (Andoain, Gipuzkoa, 1946) politikari ohi eta idazlea hil da, 75 urte zituela. Nagusiki EAJn egin zuen bere ibilbide politikoa, baina pixkanaka alderditik aldenduz joan zen, eta gerora Euskal Herrian Espainiako unionismoak izandako ikurretako bat bilakatu zen.

Rikardo Arregi kazetariaren anaia zen Joseba, eta teologian eta soziologian doktorea zen. Alemanian egon zen Teologia ikasten, Joxe Azurmendirekin batera. Alemaniatik bueltan, Tolosako Laskorain Ikastolan jardun zuen irakasle 1978 eta 1979 bitartean, eta handik Tolosako Orixe institutu publikora igaro zen. Hortaz, lan politikoa arlo akademikoarekin uztartu zuen. Eusko Alderdi Jeltzalean, Gipuzko Buru Batzarreko presidente izan zen 1986ko eszisioaren aurretik. Carlos Garaikoetxearen gertukotzat jotzen zen orduan, baina, Gipuzkoako militanteek EBBren kontra eta Garaikoetxearen alde jo zutenean, kargua utzi zuen Arregik. GBBren presidentetzara itzuli zen alderdia lurralde horretan berregituratzeko, Garaikoetxearen jarraitzaileek EAJ utzi eta gero. Euzkadi Buru Batzarreko kide ere izan zen Arregi.

Hortik, kargu instituzionaletara egin zuen jauzi: 1987an aukeratu zuten lehenbiziko aldiz legebiltzarkide, eta gero 1990tik 2001era aritu zen parlamentari. Arregi Jaurlaritzako Kultura sailburu izan zen 1984-1985 eta 1987-1995 artean, eta Hizkuntz Politikako idazkari nagusi; baita Jaurlaritzako bozeramaile ere; lehenbizi, Carlos Garaikoetxea Jaurlaritzako lehendakariak izendatuta, eta gero, Jose Antonio Ardanza lehendakariaren gobernuetan.

Kultur sailburu zela garatu zen Bilbon Guggenheim museoa eraikitzeko proiektua. Kargu horretan bertan, tirabirak izan zituen bere alderdiko sektore batzuekin hizkuntz politikaren inguruan. Besteak beste, Euskaldunon Egunkaria-ren sorreraren aurrean, Arregik eman zion Jose Ramon Beloki kazetariari euskarazko beste egunkari baten proiektua garatzeko enkargua. Egunkaria-k aurrera egin zuen, baina hura diruz laguntzearen aurka egin izan zuen Arregik. «Kontziente izan behar dugu euskarazko egunkari bat ez dela sekula lehendabiziko egunkaria izango, hau da, jendeak ez dio utziko ohiko egunkaria erosteari, eta hori horrela, ez dauka zentzurik euskaraz egunkari konbentzional bat eskaintzeak», zioen 1991ko apirilean. Lau urte iraun zuen boikotak, 1994an eta Ardanzak hala aginduta Egunkaria-rekin akordioa egin zuen arte.

1998. urtean Lizarra-Garaziko akordioa sinatua zuen EAJk, eta alderdiaren norabidearekin kritiko ageri zen Arregi, Gernikako Estatutua alboratzen eta posizio subiranistagoak hartzen ari zelakoan. Prentsako artikulu nahiz liburu ugaritan utzi zuen idatzia bere ikuspegia; besteak beste, EAJ berritu zela «Espainiarekiko elkarlanaren aldeko proiektu demokratiko batean» parte hartu duenean, eta porrot egin izan duela «antisistemekin» elkartzean. Garai horretan idatzi zituen La nación vasca posible (Euskal nazio posiblea), Euskadi como pasi-ón (Euskadi pasio gisa), Euskadi invertebrada (Euskadi bizkarrezurrik gabe) edota Ser nacionalista (Nazionalista izatea).

Beraz, alderditik urrunduz joan zen; 2001ean politikagintza utzi zuen, Eusko Legebiltzarrerako zerrendetan aurkezteari uko eginda. Arregik autonomia eskatu zuen kargua noiz utzi erabaki ahal izateko, baina ezetz esan zion zuzendaritzak. EAJ 2004an utzi zuen. Orduan azaldu zuen «asko pentsatutako hausnarketa» baten ondorio izan zela erabakia, ez gertakari jakin bati lotua, eta «oinarrizko gaietan distantzia handia» zuela EAJren ildo estrategikoarekiko. 2001eko bozen aurretik, bere erabakiaren berri ematean, azaldu zuen gobernu egokiena EAJ-PSE-EE aliantza litzatekeela, eta, bestela, EAJ-PSE-EE-PP «kontzentrazio» gobernu bat.

PSE-EErantz mugituz joan zen urte horietan, eta, 2004ko azaroan, Aldaketa plataforma aurkeztu zuen, «euskal kultura politikoa birsortu» eta Jaurlaritzan «alternantzia» egon zedin babesteko. Basta Ya plataformaren inguruan ibili zen orduan, eta ETAk mehatxatuta bizi izan zen. Konponbide prozesuarekiko izandako jarrera kritikoaren erakusle, BERRIAk 2014an eginiko elkarrizketa batean adierazitakoa: presoen arloa ere konponduz joaten bazen, klima politikoa ere baretuz joango ote zen galdetuta, zera erantzun zuen: «Ez dakit zergatik. Zer dago konpontzeko presoen kasuan?».

Haatik, PPk proposatuta mintzatu zen Eusko Legebiltzarreko Autogobernu Lantaldean, 2014. urtean. Orduan, kritikatu zuen estatutuaren erreforma mahai gainean jarri zela «justu» ETAk jarduera armatua utzi zuenean. Bere ustez, abertzaleek bakarrik nahi dute erreforma hori, eta beraz, balizko erreforma batek «alde baten beharrak asetuko lituzke soilik». Azpimarratu zuen burujabetza kontzeptua «demokraziaren aurkakoa» dela.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Albiste gehiago

 ©CHRISTOPHE PETIT TESSON / EFE

«Ez da irreala instrukzio epaileak ez auzipetzea»

Ekhi Erremundegi Beloki

Egoitz eta Josu Urrutikoetxearen abokatuak Frantziako Justiziak euskal militanteei eman dien trataera gaitzetsi du, eta prozedurei buruzko argibideak eman ditu.
Beatriz Artolazabal, herenegun, Elgoibarko Memoria Ibilbidearen aurkezpen ekitaldian. ©IREKIA

Artolazabal: «Parot ez da sekula gudari bat izan; hiltzaile odoltsu bat da»

Maddi Ane Txoperena Iribarren Paulo Ostolaza

Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak Elgoibarren erraniko hitzek haserrea sortu dute memoria elkarteetan
Maria Txibite PSNko idazkari nagusia ©Idoia Zabaleta, FOKU

Maria Txibitek PSNko idazkari nagusi izaten jarraituko du

Oihane Puertas Ramirez

2014. urtean «hasitako bidean jarraitzea» du helburu. Urriaren 23an PSNko zuzendaritza berria berretsiko dute.

Francis Gonzalez Bokaleko auzapeza, artxiboko irudi batean ©Isabelle Miquelestorena, IPARLA

Francis Gonzalezek Bokaleko auzapez izaten jarraituko du

Oihane Puertas Ramirez

21 bozengatik nagusitu zaio Dominique Lavigneri. 2020ko ekaineko bozak ezeztatu ondoren egin dituzte hauteskundeak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Jon O. Urain

Informazio osagarria

Egin BERRIAlaguna

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Egin BERRIAlaguna