Albistea entzun

KRITIKA. Antzerkia

Eztenako ziztadak

Arantzazu Fernandez Iglesias -

2021eko ekainak 18

Eztena jaialdia

Obrak: Tximista beti hor/ El rayo es siempre una opción eta Uraren oldea. Lekua: Niessen kulturgunea, Errenteria. Eguna: Ekainak 15 eta 16.

Errenteriako Eztena jaialdian arte eszenikoak kontzeptua askotarikoa dela ondo baino hobeto dakitenez, programazio eklektiko baina aldi berean koherentea eskaintzen digute urtero. Bertaratzen denak badaki, egunaren arabera, kaleko performancea, aretoko testu antzezlana edota mota guztietako adierazpen artistikoen adierazpena aurkitzeko parada izan dezakeela. Asteartean, esate baterako, argitalpenak izan ziren eguneko saioen aitzakia. Lehenbizikoan, Eider Perez Adelatx-en liburu ederraren aurkezpena izan genuen. Alean, Sra Polaroiska kolektiboak Errenteriako Alamedako dantzaldia inspirazio iturri hartuta, collage artistiko testuala topatuko du irakurleak. Horren segidan, Susa argitaletxearen Ganbila bildumako antzerki testuen irakurketa dramatizatu zirraragarria eskaini ziguten Karrika taldekoek. Bi ekitaldietan bazegoen hari komuna, hots, «sormenak sormena sortzen du» esaerak laburtzen diguna, baina baita antzerkia, liburu bihurturik, gu elkartzeko arrazoia izan daitekeelakoa ere.

Asteazkenean guztiz bestelakoak izan ditugu. Hasteko, Rouge Eleako Ander Fernandezek eta Zazpi t'erdi ekoizpen etxeko David Aguilarrek proposatutako bidaia artistikoa, ironikoa bezain poetikoa iruditu zaigu. Tximista beti hor/El rayo es siempre una opción emanaldi elebidunean, oholtzan dagoen bikoteak deskribatzen du Deltebren (Tarragona) gauzatutako egonaldi artistikoan bizitakoak mikrofonoa eskuan, musika lagun eta hainbat bideo proiektatzen dizkiguten bitartean. Egunkari artistiko eta diziplina ugariko honek zirriborroa dirudi, ikertzaile baten apunteak: pantailako testigantzek editatu gabeak ematen dute; gainera, antzezpena garrantzirik gabeko solasaldi moduan ulertzea dago. Anti-antzerki gisa deskriba daiteke ikusitakoa: antzezleek natural-natural dihardute, lagun arteko giroan balira bezala, artifiziorik gabeko kontakizunean, antzeztu gabe bezala, editatu gabeko ikus-entzunezkoen laguntzaz. Baina ezagutza teatral handia —eta filosofikoa— dago honen atzean, teatro garaikidearen eremu liminal batean mugitzen ari direlako, narrazioaren uhalei eusten dieten bitartean; horregatik, kontra-teatroaren eskemari heltzen diotela ulertzen du ikusleak. Lyongo Agobardo moderno baten antzera, kontrajarriko dizkigute tximisten gaineko sinesmenen mundu iradokitzailea eta egungo informazio zientifikoa. Funtsean, Gloria ekaitzaren pausuak jarraitzen, tximisten elektrizitateari buruzko dikotomian murgiltzen gaituzte: sineskeria herrikoien allure-aren eta grafikoen zientziaren objektibotasunaren bitartekoan. Ederra zuena.

Deskarga elektrikoaren ondoren Peru Galbeteren Uraren oldea iritsi zen. Performancea meditaziorako gonbita moduan deskodifikatu genuen guk, baina ideia horrekin batera onartu genuen, piezaren karga konnotatiboa hain handia izaki, haren ulermen zein sentipena guztiz pertsonala dela. Gene Youngbloodek 70eko hamarkadan definitutako zinema gainezkatua (expanded zinema) bere egiten du Galbetek, eta hartara, ikuslearengan kontzientzia eta pertzepzio berri bat aktibatu nahi ditu bere ikuskizunaren bidez. Proiekzioak, ahotsa, musika, poesia biltzen ditu sortzaileak; ikusleok edizio lanen lekukoak gara, baina, batez ere, protagonistak gara, zeren sentimendu eta emozioen zirrara gugan beste inoiz ez dela gertatuko ulertzen dugu. Zinemak eskatzen duen iluntasunarekin kapera batean bezala sentitu gara, eta irudi ez-figuratiboak deszifratu nahian bi gauzaz konturatu gara. Batetik, nagusitzen den granate kolorea Mark Rothkok Houstongo kaperarako zein Seagrameko horma-irudietarako erabilitakoa dela. Bestetik, galaxien argazkietan tonalitate bera azaltzen zaigula, eta finean, paretan proiektaturiko poemek gidatutako ikuskizun honek, orain hitza mantra moduan errepikatu digula, komunikazio ez-berbala gunean ipiniz, antzerkia otoitz laikoa egiteko tokia ezin aproposagoa izan daitekeela iradokiz. Emozioaren baseliza, soinuz betetako isiltasunaren taupada. Eztenak bihotzean.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©Mailo Oiarzabal

Pasio baten fruituak

Mailo Oiarzabal - Gipuzkoako Hitza

Urteetan jasotako eta gordetako bertso grabazioak transkribatzea erabaki zuen Xabier Unanuek duela ia hogei urte. 42.000 bertso baino gehiagoko bilduma osatu, eta Zestoako liburutegiari utzi dio.

Soledad Sevilla erakusketaren aurkezpenean, atzo, <em>Gatza</em> oihalaren aurrean. ©MAIALEN ANDRES / FOKU

Trazu txikiko katedrala

Naroa Torralba Rodriguez

Soledad Sevilla artistaren 'Nire paisaia propioa' ikusgai dago Kubo Kutxan. Ibilbide baten proposamena da. Berak aukeratu ditu obrak eta kokapena
<em>Ketariatik mundura</em> pastoralaren bost partaideak. ©BERRIA

Elkanoren bidaia, pastoral «ttipi» batean

Uxue Rey Gorraiz

'Ketariatik mundura' «nanopastorala» eginen dute bihar iluntzean Iruñean. Hiru aktore eta bi musikari ariko dira, ordu eta erdiz. Mixel Etxekoparrek idatzi du obra
Denis Martinez eta Olaia Valle dantzariak, Barakaldo antzokian, <em>Esna</em> obraren entsegu batean. ©OSKAR MATXIN EDESA / FOKU

Pertsona bat, mila aurpegi

Olatz Enzunza Mallona

Dantza eta antzerkia uztartuko dituen ikuskizun bat ondu dute elkarlanean Marie de Jongh eta Doos konpainiek: 'Esna'. Joko esperimentu gisa definitu dute. Bihar izango da estreinaldia.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.