Itsasoaren erauntsipean

Climate Central zentroak mapa bitartez aztertu du itsasoaren maila igotzeak zer eragin izango duen. Uholdeak izateko arrisku handiagoa izango dute Euskal Herriko eremu ugaritan; besteak beste, Aturri aldean eta Bilboko itsasadarrean.
Tamaina handiagoan ikusi

Garikoitz Goikoetxea -

2019ko urriak 31

Baliteke itsas maila igotzeak orain arte uste baino ondorio larriagoak izatea Euskal Herrian. Uholde arriskuari buruzko aurreikuspenak berritu ditu Ameriketako Estatu Batuetako Climate Central ikerketa zentroak; azterketa geografikoak egiteko aplikazio bat landu du, orain arte baino aldagai gehiago kontuan hartzen dituena, eta eragin larriagoak aurreikusi ditu. Euskal Herrian, uholdeak jasateko arriskua izango dute, adibidez, Aturri ibaiaren arro luzean, Bilboko itsasadarrean eta Urdaibai inguruan. Milaka pertsona bizi dira leku horietan. Areago, mundu osoko datuak aintzat hartuta, hara zifra: 2050ean, 300 milioi lagun egongo dira itsas mailaren igoerak eragiteko arriskupean.

Climate Central zentroaren azken ikerketa Nature Comunications aldizkarian argitaratu dute. Finean, azkenaldian kaleratutako ikerketa ugariren ildoa berretsi du: itsasoaren maila igotzen ari da tenperaturek gora egitearen ondorioz. Izan ere, izotza urtzen ari da poloetan, eta, horregatik, uraren maila gora ari da. Gogoan izatekoa da joan den hilean IPCC Klima Aldaketari Buruzko Gobernu Arteko Taldeak kaleratutako ikerketa: haren arabera, baliteke itsas maila metro bat baino gehiago igotzea 2100erako, egungo tenperatura igoera ez bada eteten. Ohartarazi du milioika herritarrek bizilekua aldatu beharko dutela itsasoaren gorakada dela eta.

Climate Centralen azterketak berretsi egin du ildo hori. Moldatu egin dute kalkuluak egiteko eredua, eta aldagai gehiago aintzat hartu; jakiteko eremu bakoitza zenbateraino den kaltebera, kontuan izan dituzte zuhaiztiak eta etxebizitzak, esate baterako.

Ondorio geraezinak

Eredu bat baino gehiago prestatu dute, urtea eta gas isuriak aintzat hartuta; horren arabera, itsasoaren maila gehiago edo gutxiago igoko da. 2050erako, batez besteko aurreikuspenaren arabera, 300 milioi lagun bizi diren lekuek izango dute urtero uholdeak jasateko arriskua. Zenbat eta aurrerago joan, are handiagoa da arriskua. 2100ean, gas isuriak nabarmen murriztuta ere, 340 milioi herritarrek izango lukete arrisku hori, eta, murrizketarik ez badago, 480 milioik. Izan ere, gas isuriak asko gutxituta ere, itsasoak maila igotzen jarraituko du, orain arteko berotzearen eraginez. Hori diote ikertzaileek. «Klima aldaketaren ondorio asko geraezinak dira jada», ohartarazi du, adibidez, azken ikerketaren egileetako batek, Benjamin Straussek. «Baina inoiz ez da berandu aldaketaren eragina murrizteko, horretarako kutsadura gutxituta». Haren esanetan, berotegi efektuko gasen isuriak nabarmen murrizteak ez du etengo itsas mailaren igoera. Adibide bat jarri du: izozkailu bat deskonektatzean, izotza ez da segidan urtzen. «Izotz geruzak oraindik ez dira iritsi sortu dugun beroketa osora, baina kutsatzen jarraitzen badugu, are eta okerragoa izango da egoera». Funtsezkotzat jo du Parisko ituna betetzea: 2100ean lurrazaleko tenperatura ez igotzea 2 gradu, eta gorakada hori 1,5 baino txikiagoa izatea, ahal dela. Akordioa ez dago betetzeko bidean oraingoz: azken kalkuluen arabera, 2040an gaindituko da 1,5 graduko muga.

Itsasoa igotzearen kaltea Asian nozituko dute batik bat, sei herrialdetan: Txinan, Bangladeshen, Indian, Vietnamen, Indonesian eta Thailandian. Herrialde horietan, 237 milioi herritar egongo dira urtero uholdeak izateko arriskupean, non eta ez dituzten aparteko hesiak jartzen itsasoan. Kontuan izatekoa da itsas mailaren parean daudela herrialde horietako eremu asko, eta biztanle dentsitate handia dutela. Horregatik dira leku kalteberagoak.

Itsas mailaren pareko lur eremuak izateak badu eragina Euskal Herrian ere. Argigarria da Urdaibai inguruko mapa: uholde arriskua ia Gernika-Lumoraino iritsiko litzateke. Ez da bakarra: Aturriren arroa (Lapurdi) eta Bilboko itsasadarra ere arrisku eremuak izango dira. Kontuan izatekoa da gaur egun ere itsasoaren eragina izaten dutela eremu horietan: marea biziek euriteekin bat egiten dutenean, adibidez, urpean geratzen dira eremu horietako asko. Itsas maila igotzearekin, arrisku handiagoa izango da.

2050eko batez besteko aurreikuspenen arabera, ohiko uholde arriskua nabarmen hedatuko da. Gipuzkoan, adibidez, Zarautzen eta Orion herri barru-barruraino sar daiteke ura; Irunen eta Hondarribian ere urpean gera daitezke itsasbazterreko lur eremu zabalak; eta Donostian arazoak izan daitezke Urumea ertzean, batik bat Atotxa inguruan. Bizkaian, Urdaibaiko eta Bilboko itsasadarreko egoeraz gain, Muskiz inguruko kasua da tentuz hartzekoa, Petronorren findegiraino irits baitaitezke itsasoaren erauntsiak.

2100erako iragarpenak are larriagoak dira. Batez besteko mapetan, are barrurago ageri da eragina: Donostiatik Astigarragaraino helduko litzateke Urumea, Bilboko itsasadarra Barakaldoko lur eremu oso zabaletara helduko litzateke, eta Aturriren gorakadek nabarmen joko lukete Bokaletik Akamarre bitarteko bidean. «Parisko akordioa betetzea aski izan daiteke iragarpen okerragoak saihesteko, baina ezin dugu esan erabateko ziurtasunarekin».

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

COVID-19aren jarraipen batzordea, Iñigo Urkullu lehendakaria buru dela, atzo Gasteizen. ©JON RODRIGUEZ BILBAO / EFE

Pandemia osoan izan den kopururik handiena zenbatu dute Bizkaian: 402

Olatz Esteban Ezkati

Hego Euskal Herrian 651 positibo izan dira. Hamasei egoiliar eta 36 langile kutsaturik daude Bizkaiko zahar etxeetan. Eusko Jaurlaritzak ez du baztertzen osasun larrialdia berrezartzea

Nekane Murga Osasun sailburua, atzoko agerraldian. ©Miguel Toña / EFE

Etxeratze agindua, zalantzazko muga

Irati Urdalleta Lete

Eusko Jaurlaritzak etxeratze agindua izan du hizpide; hau da, herritarrei eskubidea kentzea ordu jakin batetik aurrera kalean ibiltzeko. Adituek ez dute argi horretarako eskumenik ba ote duen.

Emakume bat, elikagaiak kalean saltzen, Quiton, Ekuadorko hiriburuan. ©JOSE JACOME / EFE

Birusari, errenta unibertsala

Cecilia Valdez

Koronabirusaren pandemiak pobrezia hedatu eta desberdinkeria areagotu duela ikusita, Latinoamerikako zenbait herrialdetan oinarrizko errenta unibertsala eta haren gisako neurriak ari dira aztertzen. Errentarentzako dirua nondik bildu, horixe da erronkarik handienetako bat.

Donibane Lohizuneko plaza, konfinamendu denboran ©Bob Edme

Donibane Lohizuneko ostatu bat hetsi dute

Ekaitz Etxamendi

Pirinio Atlantikoetako departamenduko prefeturak erabaki du Donibane Lohizuneko (Lapurdi) Le Miam ostatuaren hestea bost egunez, zigor gisa. Neurria beterik, gaur ireki dute berriro.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna