Albistea entzun

Zorion kantuak ijito maisuari

Atzo 109 urte bete ziren Agustin Castellon Campos 'Sabicas' gitarrista iruindarra jaio zenetik. Dozenaka lagunek artista flamenkoa omendu dute Iruñeko Mañueta kalean.
Bruno Jimenez gitarrista, Sabicasi egindako omenaldian.
Bruno Jimenez gitarrista, Sabicasi egindako omenaldian. JAGOBA MANTEROLA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Uxue Rey Gorraiz -

2021eko martxoak 17

«Plaust-plaust»: kaleko eraikinen beste aldetik ere aditu daitezke txalo zartak. Lau esku dira soinuaren erantzuleak, eta parean dituzten mikrofono eta bozgorailuek ozentzen dute erritmo biziko doinua. Eskuak epeltzen ari dira arropa dotoredun bi gizonak, aurki hasiko baitute flamenko emanaldia. Kontzerturako eguna ez da izan ausaz aukeratua: 109 urte eginen lituzke Agustin Castellon Campos Sabicas gitarra jotzaileak (Iruñea, 1912- New York, 1990). Hain justu, hari eskainiak izanen dira kantuak.

Iruñeko Mañueta kalean jaio zen Sabicas, 1912ko martxoaren 16an. Kaleko 7. zenbakian zuen etxea haurtzaroan, eta, horregatik, handik metro gutxira bildu dira hamarnaka lagun, hesiz itxitako agertoki baten inguruan. Nafarroako ijitoen elkarteen Gaz Kalo federazioak eta La Casa Sabicas elkarteak antolatu dute omenaldia, eta zenbait artista gonbidatu dituzte horretarako, baita udaleko zenbait ordezkari ere.

«Nafar ijito unibertsala zen Sabicas, zinez eredugarria». Gaz Kaloko arduradun Ricardo Hernandezenak dira hitzak. Hark hasi du ekitaldia, gitarristak egindako urratsak gogora ekarrita. «Gitarra jotzeko zuen trebezia oso agerikoa izan zen hasiera-hasieratik. Bost urte baizik ez zituen Gaiarre teatroko kontzertu batean parte hartu zuenean, eta 50 disko baino gehiago kaleratu zituen guztira. Ikusgarria zen; artean inork ez zuen egin halakorik», esan du Hernandezek.

Besteen itzalean ez izateko

Iruñean jaio izanagatik, Sabicasek atzerrian egin zituen bizitzako urte gehienak: Frantzian, Argentinan, Mexikon eta Ameriketako Estatu Batuetan, besteak beste. Baina, Hernandezek oroitarazi duenez, artistak bihotzean gordea zuen sorterria, eta Gaz Kalokoak kritikatu du hala ere memoria ez dela aldebikoa izan; neurri berekoa, behintzat, ez dela izan: «Sabicasi ez zaio eskaini Gaiarreri eta Sarasateri adina laudorio, eta hirurek merezi dute aitortza gurean». Horregatik, flamenkoko artistari eskainitako jarduera gehiago antolatzeko asmoa dute datozen hilabeteetan, diotenez, ez baita aski urtemugan oroitzearekin: «Haren memoria are biziagoa izan dadin nahi dugu, eta biziki gustatuko litzaiguke monumentu bat eraikitzea. Hemen bertan izatea nahi dugu, Mañuetan».

Txaloak berriz ere; oraingoan, ordea, publikoaren eskuak izan dira erantzuleak. Agertokitik aldendu dira antolatzaileak, eta musikak hartu du kalea. Bruno Jimenezek ekin dio kontzertuari, bakarlari gisa. Leunki mugitu ditu behatzak hasieran; ziztuan ondotik, eta burrunba hotsez bukatu. Entzuleetako baten olé-ak apaindu du abestiaren amaiera.

Isildu da giroa, baina pausak ez du luze iraun. Bruno Jimenezek bere ezkerraldera jiratu du burua, eta, keinuaren esanahia berehalakoan ulerturik, kontzertuarekin bat egin dute haren aita Bruno Jimenezek eta arreba Lorena Jimenezek; pianista eta abeslaria dira, hurrenez hurren. Gainera, ez dira izan bakarrak; azkenean, Angel Ocray kantari flamenkoak ere girotu du kalea bere ahotsaz.

Artisten aurpegieretan agerikoak izan dira emozioa eta Sabicasi dioten miresmena, eta biak ala biak aurreko publikoari kutsatzea lortu dute, flamenko doinuak erabiliz. Baita abestien hitzei esker ere: Sabicas, un gitanico de los pies a la cabeza, un genio musical. Pamplona no te olvida (Sabicas, ijito peto-petoa, musikaren maisua. Iruñeak ez zaitu ahaztuko). Begiak itxirik egin du kantuan Lorena Jimenezek, eskuak indarrez astindu bitartean. Zerurantz ere zuzendu ditu besoak.

Hernandezek azaldu duenez, arimarekin kantatu diote «osaba Sabasi», Mañueta kaleko txokoan. Eta, hala, arimarekin bihotzez eman dizkiote eskerrak orain 109 urte hasi zuen bideagatik: Gracias, eskerrik asko, nais tuke.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Lloyd, 2015ean, Los Angelesen egindako ekitaldi batean. ©Kevork Djansezian / Reuters

Norman Lloyd aktore estatubatuarra hil da, 106 urterekin

Andoni Imaz

Wellesekin hasi zen teatroan, eta Chaplin, Hitchcock eta Renoiren filmetan aritu zen lanean, besteak beste. Telesail ugari zuzendu eta ekoitzi zituen.

Manex Fuchs, Maite Larburu eta Ximun Fuchs, <em>Amua</em> antzezlanean. ©AINHOA RESANO

Maitasun amuak harrapatuta

Ainize Madariaga

Axut konpainia 'Amua' obra antzezten hasiko da berriz ere. Maitasuna abiapuntu gisa hartuz, eredu tradizionalaz gogoeta bultzatzea dute xede. Emanaldiez gain, material pedagogikoa ere prest dute

Amaia Lasa, Getarian. ©JON URBE / FOKU

Itsasaldeko leihoan

Gorka Arrese

50 urte dira Amaia Lasa Alegriaren lehen poema liburua argitaratu zela. Gaur hasita, 'Kaioaren hegaldia' jardunaldiak egingo dituzte Getarian

Erakusketan bildu dituzten formatu handiko olioetako batzuk. ©MONIKA DEL VALLE / FOKU

Itsasadarra, Ibarrolaren sotik

Amaia Igartua Aristondo

Bilboko itsasadarreko langileak agertzen ditu 'Ibarrola itsasadarrean, ura, burdina, sua eta airea' erakusketak. Bilboko Itsasmuseumen ikusi ahal izango da, 2022ko urtarrilera bitarte

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.