Albistea entzun

Txangoa Ultzaman: pagoa eta garoa

Baztan eta Ultzama arteko mugan, pago eta garo artean, aurrera doa euskal lurraldeak elkartzen dituen ibilbidea. Ehiztarien paradak, bordak eta perretxikoak ez dira falta.
Urmugako ibiltariak Putzuetako gainera igotzen, Txaruta atzean dela.
Urmugako ibiltariak Putzuetako gainera igotzen, Txaruta atzean dela. JOXEMI SAIZAR Tamaina handiagoan ikusi

Joxemi Saizar -

2020ko uztailak 26

Ura zen gizona, ura! Zazpi oin ta erdi bai luze, makal zugatzaren irudira zuzen, pagorik lodiena baizen zabal, arte gogorra bezala trinko, gorosti ezearen antzera zimel. Orrela zan Joanes nik ezagutu nuanean» hasten da Txomin Agirreren Garoa eleberria famatua. Eta zer du ikustekorik horrek Urmugarekin? Garo artean ibili direla ibiltariak ostiraleko etapa osoan zehar, Gorostieta lepotik Belate mendatera, Baztan eta Ultzama haranen artean denbora guztian (Nafarroa). Urrian behien azpiak egiteko garoz betetako gurdiek ateratzen zuten soinua izan dute gogoan baserri mundua bizi izan dutenek. Desagertzen ari den mundu bat, Asier Altunaren Amama film kutunean paregabeki agertzen den modura.

Bildu gabeko garo ugariko zelaiak topatu dituzte, GR-12 bidea ia ixtera iritsi arte. Nola egongo ote dira beste bidexka eta bidezidorrak? Horiek ere desagertzen ari dira. Eta botak eta motxila daramatzaten mendizaleak ere azken mohikano gisa sentitzen dira batzuetan. Jende gutxi topatu dute, korrika edo bizikletan doazenak oinezkoak baino gehiago.

Gorostietako lepoan, Orokieta eta Saldias lotzen dituen errepidean, Errenteriako (Gipuzkoa) bikote bat elkartu da taldera. Kontzerturik ez da, baina txantxangorria, pintxona, berdotsa, zozo-birigarro eta miruen kantuak identifikatu dituzte haiei esker, egunari hari musikala jarriz, gainetako haize txistuarekin batera.

Usotokietan lo egin dutenaren antzeko borda eta txabola ugari izan dituzte txangoan —gehienak txukun mantenduta daude—. Ehiztarien paradak —txosnak deitzen diete Errenteriakoek— ez dira falta. Eguerdian parrilan erreta jango dituzten onddo zuriak ere jaso dituzte. Urradi lepoan, Zumardena, Maizterreneko etxola, Bentaxar pasatu dituzte. Pagadiak dira nagusi berriz ere, harizti batzuk ere bai. Mendi leunak. Tontorrik ez dute zapaldu, Soratxipi eta Txaruta gertu izan arren. Ultzama eskualdea, hamalau kontzeju, Larraintzar burua. Baserri handiak, geranioz betetako balkoiekin. Mami famatua, perretxiko ugari. Putzuetako gaina pasatuta, Ilerrizokoa errepikagailua eta leheneratu nahi dituzten zohikaztegiak. Belate mendatera iritsi dira, Erreagako bentatik gertu. Zenbat mendate daramaten jada urmugalariek!

BIHARKO ETAPA:

14. Etapa: Ibañeta-Azpegi (Uztailak 27)

10 km; 847 m igo, 1.089 m jaitsi; sei ordu; Astobizkar, Urkulu, Lepoeder, Bentartea, Arnostegi eta Organbide.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Erroiz olio enpresako kideak, Oinatz Bengoetxea pilotari ohia erdian dutela, atzo. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Urre berdearen zukua dastagai

Unai Etxenausia

Lantziegoko Erroiz olio enpresak oliba olio birjina estra berria aurkeztu du. Aurten, Bengoetxea pilotari profesional ohia gonbidatu dute Sustraiak zuku izarra dastatzera.
Txantxangorri bati eta onddo bati sakelakoarekin egindako argazkiek Merlin eta Mushtool aplikazioetan egindako bidea. ©BERRIA

Natura poltsikoan

Enekoitz Telleria Sarriegi

Geroz eta gehiago dira natura behatzen eta ulertzen laguntzen duten sakelako aplikazioak. Behatu litezke mendiak, onddoak, hegaztiak, landareak, zeruak... eta bahetu litezke ondoren behaketak. Adituek diote erabilgarriak, errazak eta herritarrak zientziara hurbiltzeko lagungarriak direla, baina tentuz erabiltzekoak ere bai, ez dutelako beti bete-betean asmatzen.

Jose Ignacio Jauregi —eskuinetik hasita bigarrena—, lankideekin, Michelin izar berdea esku artean dutela. ©IÑIGO URIZ / FOKU

«Ongi elikatutako txerriek zapore hobea dute»

Amaia Jimenez Larrea

Lekunberriko Maskarada jatetxeak Michelin izar berde bat lortu du orain gutxi. Jatetxearen jasangarritasuna saritu dute, 'euskal txerri' izeneko arraza nola tratatzen duten aintzat hartuta.
 ©TAMARA ARRANZ

Ez ote da beranduegi autoeskolarako?

Mikel Yarza Artola

Borja Cobeagak 'No me gusta conducir' telesaila estreinatu du, gidabaimena 40 urterekin atera nahi duen gizon baten inguruko komedia

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.