Noiz sortua: 2019-03-12 00:30:00

Jaurlaritzak erreparaziorako eskubidea aitortu nahi die bortxa matxistaren biktimei

Berdintasun legea aldatzeko testuari ekarpenak egiteko epea irekiko du gaur Emakundek. Bortizkeriaren definizioa zabalduko du, eta arreta moldea osatuko
Ostiraleko greba feministaren irudi batean, emakume gazte batzuk indarkeriaren aurkako aldarrikapenekin, Donostian.
Ostiraleko greba feministaren irudi batean, emakume gazte batzuk indarkeriaren aurkako aldarrikapenekin, Donostian. JON URBE / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Maite Asensio Lozano -

2019ko martxoak 12

Erakunde publikoek bortizkeria matxistaren inguruan duten ikusmoldea irauli nahi du Emakundek, berdintasun legea aldatzeko aurreproiektuaren zirriborroan jaso duenez. Hain justu, indarkeriari buruzko atalean egingo ditu moldaketa gehienak eta esanguratsuenak, mugimendu feministak eta alorreko adituek eginiko eskaerak txertatzeko. Besteak beste, proposatu du bortxaren definizioa eta eremua zabaltzea, indarkeriaren aurkako arreta integrala bermatzea eta giza eskubideetan oinarritzea, erakundeen arteko koordinazioa hobetzea, eta erreparaziorako eskubidea aitortzea.

Eusko Legebiltzarrak 2005ean onartu zuen Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Legea, eta hura eguneratzeko eta nazioarteko araudietara egokitzeko beharra antzeman du Emakundek. Legea aldatzeko prozesuan, zirriborroan ekarpenak jasotzeko epea irekiko du gaur Eusko Jaurlaritzak, apirilaren 12ra arte. Hona indarkeria matxistaren arloko berrikuntza nagusiak:

DEFINIZIOA

«Euskal botere publikoek emakumeen kontrako indarkeria matxistarik gabeko bizitza bat bermatu behar dute». Diskurtso handinahia du bortxa matxistari buruzko kapituluak, lehen puntutik bertatik. Bortizkeria «giza eskubideen urraketatzat» definitu du, «andreen kontrako ezberdintasunaren eta diskriminazioaren adierazpen» gisa, «egintzaz zein omisioz» egin daitekeena, «bitarteko fisiko, psikologiko edo ekonomikoez», eta «kalte fisikoa, psikologikoa, sexuala, ekonomikoa edo ondarearekin lotutakoa» ekar dezakeena.

Indarkeria matxistatzat jotzen diren jardunak edo bortizkeria gertatzen den eremuak ere zabaldu ditu testuak. Bikotekideek edo bikotekide ohiek egindako tratu txarrez gain, familia barrukoak, bortxa sexuala, feminizidioa, emakumeen eta nesken salerosketa, sexu esplotazioa, andreen genitalen mutilazioa, ezkontza behartuak eta «estatuak gauzatutako edo toleratutako indarkeria» ere bortxa matxistatzat hartuko ditu Jaurlaritzak. Horrek berekin ekarriko du bortizkeria molde horiek guztiak jasan dituzten andreek eskatu eta erabili ahal izatea legeak dakartzan baliabideak eta zerbitzuak; gainera, ezingo zaie baldintza gisa ezarri erasotzaileen aurkako salaketa aurkeztea. Biktimatzat joko ditu, halaber, indarkeria gauzatzen den inguruan bizi direnak, bortxak «zuzenean eragin badiezaieke».

ESPARRUA

Istanbulgo Hitzarmenera egokitu nahi du legeak, eta, hark adierazi bezala, indarkeria matxistaren aurkako jarduna berdintasun politiken barruan kokatu du testuak. Bortizkeriaren aurkako erantzunak «ikuspegi sistemikoa, integrala eta integratua» izan behar duela adierazi du, eta, ildo horretan, printzipio batzuk ezarri ditu: giza eskubideen errespetua, genero harremanen ulermena, emakumeen ahalduntzea... Haur eta nerabeen interes gorena ere oinarri gisa jarri du.

Halaber, erantzuna «koordinatua eta eraginkorra» izan dadin, erakunde publikoen artean lankidetzarako bideak jorratu beharraz mintzo da testua: «Erkidego osorako homogeneoak izango diren jarduketa irizpideak eta protokoloak finkatuko dira».

BIKTIMEN ARRETA

«Indarkeria matxistaren biktima orok lehentasunezko arreta, integrala, doakoa eta kalitatekoa jasotzeko duen eskubidea bermatu behar dute euskal administrazio publikoek», dio zirriborroak. Horrek berekin ekarriko du biktimek informazioa jasotzea «ulertzen duten hizkuntza batean», eta segurtasunarekin, ekonomiarekin, bizitokiarekin edota hezkuntzarekin lotutako beharrizanak artatzea. Osasunaren alorrean, biktimen egoera fisikoaren eta mentalaren jarraipena egin beharko du Osakidetzak, «guztiz sendatu arte, beren egoera administratiboa edozein izanik ere». Intersekzionalitatea kontuan hartu beharra ere jaso du.

JUSTIZIA ETA POLIZIA

Bortxaren biktimekin diharduten langile guztiak trebatzeko premia jaso du testuak, baina arreta berezia jarri du justizia administraziokoengan. Prestakuntzaz gain, epaitegiak «baliabide pertsonal eta materialez» hornitzea ere jaso du, besteak beste, peritu proba psikologikoak egin eta bortxa egiaztatu ahal izateko.

Emakumeen birbiktimizazioa saihestu beharra ere nabarmentzen du testuak. Hala, arreta polizialaren eremuan, esku hartzeak ez errepikatzeko neurriak ezarriko dituzte, eta polizia etxeetan «espazio fisiko egokiak» prestatuko dituzte, biktimak erasotzaileengandik bereizteko.

ERREPARAZIOA

Bortxa matxistaren biktimek «erreparazioa jasotzeko eskubidea» dutela dio zirriborroak: arretak horretara bideratuta egon behar du. Erakundeek neurriak hartuko dituzte egia aitortzeko —ekitaldi publikoen bidez, adibidez—, ez errepikatzea bermatzeko —«arreta kaltegilearengan jarriz»—, eta biktimen berreskuratze osoa ahalbidetzeko, arretarako baliabide publikoen bidez. Gainera, kalte-ordain ekonomikoa jaso ahalko dute andreek.

Mugimendu feminista, grebaz: «Jauzi kualitatiboa egin du aldarrikapenak»

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 29an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan bost pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, hamabi positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta hiru gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.287 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.066 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Iñigo Urkullu eta Nekane Murga, goizeko bileran. ©/ Irekia

Ekainaren 8an hirugarren fasera igarotzeko eskatuko du bihar Jaurlaritzak

Jon O. Urain

Nafarroako Gobernuak «oso balorazio positiboa» egin du erkidegoek konfinamendua leuntzeko hirugarren fasea kudeatzeko aukeraz.

Aitor Esteban eta Salvador Illa, Kongresuan. / ©Ballesteros, EFE

Erkidegoek kudeatuko dute hirugarren fasea

Jon Ordoñez Garmendia

Alarma egoera luzatzeko akordioa egin dute Espainiako Gobernuak eta EAJk, eta horren truke Urkulluk eta Txibitek hartu, kendu, moldatu eta ezarriko dituzte alarma egoeratik ateratzeko neurriak hirugarren fasean Hego Euskal Herrian. ERCrekin ere egin du akordioa Madrilek. Jaurlaritzak bihar eskatuko du ekainaren 8an hirugarren fasean sartzea.

 ©BERRIA

Kulturgintza: eutsi ala hautsi

Iñigo Astiz

Koronabirusaren hedapenak ziurgabetasun handia eragin du aurrez ere prekaritateak gogor jotako sektore batean: kulturgintzan. Sorkuntza ere krisi honi aurre egiteko moduan dagoen jakiteko, lau sortzaile elkarteren zuzendaritzako kideak bildu ditu BERRIAk: Eneritz Artetxe (Ehaze), Garbiñe Ubeda (Euskal Idazleen Elkartea), Aitor Bengoetxea (Musika Bulegoa) eta Igor Elortza (Euskal Herriko Bertsozale Elkartea).

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna