Albistea entzun

HILBERRIA. Joan Margarit

Bertso libreen bitartez kontsolatzea

RAUL BOGAJO / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Amaia Igartua Aristondo -

2021eko otsailak 17

Gaztelaniaz sortu eta argitaratu zituen bizitzako lehen ahapaldiak Joan Margarit i Consarnau poetak (Sanauja, Lleida, 1938- Sant Just Desvern, Bartzelona, 2021). Alabaina, 1981ean erabaki zuen ama hizkuntzan idaztea: alegia, katalanez. Halere, poeta «elebiduntzat» zeukan bere burua Margaritek, eta bere olerki askoren bertsioak egin zituen gaztelaniaz. Hortaz, bi literatur sistemek galdu dute haien azken urteetako erreferenterik behinenetarikoa. Poetaren familiak adierazi duenez, duela urtebete baino gutxiago diagnostikatu zioten eritasun baten ondorioz hil zen Margarit atzo, 82 urte zituela.

1936ko gerra betean jaio zen Margarit. Arkitektura ikasi zuen, eta hori izan zuen ogibide. 1963. urtetik, ordea, lanbide teknikoa poetikoarekin uztartu zuen: urte horretan egin zen ezagun poeta gisa, artean soilik gaztelaniaz idazten zuela. Ez zitzaion iruditzen, aldiz, bi bideok elkarrengandik oso urrun zeundenik, Nuevas cartas a un joven poeta liburuan esan zuenari erreparatuta, behintzat: poetak eta arkitektoak eginbehar bera zutela adierazi zuen bertan; alegia, «estruktura solido bat» sortu beharra zutela. Poesiak ahalik eta hitz gutxienekin lortu behar zuen zurruntasun hori. «Zehaztasun horretatik datorkio bere kontsolamendurako boterea».

Estruktura gogor hori betetzeko, eduki are gogorragoak izan zituen Margaritek. Poeta «izakirik errealistena eta pragmatikoena» dela esan zuen behin, «errealitatetik edaten» duelako. Berak ere izan zuen zer edana bere errealitatetik: haurra zenean, aita errepublikanoa atxilo eraman zuten frankistek, eta arreba txikia meningitisak jota hil zitzaion; helduaroan, bi alabaren heriotzei egin behar izan zien aurre. Bizipenak poetikaren lehengai izan zitzaizkion, baina jazoera horietatik kontsolatzeko tresna gisa baliatu zuen orobat jardun literarioa. Poesiaren alde hori aldarrikatu zuen 2019an, Cervantes saria irabazi berritan: «Jende bakartia kontsolatzeko egiten dut lan».

Espainiako sari prestigiotsuena izan zen irabazi zuen azkena, baina aurretik trumilka zituen bereganatuak. Jatorrian, 1980ko hamarkadatik ari zitzaizkion aitortza egiten, eta, XXI. mendean, Kataluniako sariei nazioartekoak batu zitzaizkien. Instituzioen eta irakurleen oniritzi ukaezina lortuta hil da Margarit, eta, Ulises en aguas de Ítaca olerkian heroiaz esan zuen bezala, berak ere «salbatzen jarraituko» du behin eta berriro, irakurleengan bederen.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

 ©JAGOBA MANTEROLA / @FOKU

Gatazkari buruz, norberetik igarota

Ane Eslava

Mikel Antzak 'Arroz urez' liburua aurkeztu du, Txalaparta etxearekin. Euskal gatazkaren inguruko kontakizun pertsonal bat da, Burgosko Prozesua atze-oihalean jarrita
 ©GUILLAUME FAUVEAU / GUILLAUME FAUVEAU

Bere bidea hartuta, etiketetatik kanpo

Ane Eslava

Eneritz Furyakek bigarren lan luzea publikatu du, 'Emadan'. Besteak beste, bere ideiak defendatzen dituenari sortzen zaizkion zailtasunak eta talkak ditu hizpide. Bihar Donostian joko du
 ©RAUL BOGAJO / @FOKU

Deseraikitzea horman

Aitor Biain

Gasteizko Artiumek Daniel Llariaren lanekin abiatu du museoko funtsa osatzen duten piezei ikusgarritasuna emateko erakusketa ziklo berria
Joseba Irazokiren 'Ezkilaren kantua'

Joseba Irazokiren 'Ezkilaren kantua'

Berria

Mixel Labeguerie euskal kantagintza berriaren aitzindaria jaio zela 100 urte beteko dira martxoaren 4an. BERRIAk eskatuta, haren kantuen bertsioak plazaratuko dituzte bost musikarik.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.