Noiz sortua: 2020-03-27 00:30:00

Koronabirusa

Hil ondoren ere, neurriak

Koronabirusaren ondorioz, beilatokiek eta hilerriek aldaketak egin dituzte funtzionamenduan. Hiletak ere ezin dira egin. Azaldu dutenez, neurriak hartu dituzte gorpuak manipulatzeko, eta langileek ere babesa erabiltzen dute. Halere, zenbait langilek adierazi dute neurri gehiago behar direla segurtasuna bermatzeko.
<b>Iruñeko hilerria.</b> Hilerri gehienek aldaketak egin diituzte ordutegian; batez ere, ehorzketak egiteko.
Iruñeko hilerria. Hilerri gehienek aldaketak egin diituzte ordutegian; batez ere, ehorzketak egiteko. JESUS DIGES / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria -

2020ko martxoak 27
Gaixoei soilik ez, hil osteko prozesuari ere eragiten ari zaio koronabirusaren krisia. COVID-19aren ondorioz hildakoen kasuan, galarazita daude hil beilak; gainerako heriotzetan, badago beila egiteko aukera, baina betiere jende kopuruak mugatuta. Hil osteko agur ekitaldiak ez dira egiten ari, eta inguruko senide edo lagun gutxi batzuk egon daitezke lur emateetan eta errausketetan.

Prozedurak egokitzen ari dira beilatokietan. Nafarroako Irache enpresan, adibidez, izan dituzte koronabirusaren ondorioz hildakoak. «Kasu horietan, ezin da beilarik egin, batez ere hildakoaren ingurukoak kutsatuta edo berrogeialdian egon daitezkeelako», azaldu du Lorena Sanchez zuzendariak. Gainerakoetan, bai, zabaltzen dute beilatokia, «baina neurri batzuekin»: aretoan hiru lagun egon daitezke gehienez, eta korridoreetan ezin daiteke egon.

Gorpuak atontzeko moduan ere badira aldaketak. Sanchezek azaldu du jarraibide batzuk jaso dituztela Espainiako Osasun Ministeriotik, zehazteko nola jokatu koronabirusaz hildakoen gorpuekin. «Osasun poltsa hermetiko batean sartu behar da; biodegradagarria izan behar da, eta lekuz aldatzeko balio duena. Zehaztasun handiz egin behar da». Gaixoa bakartuta egon den lekuan sartzen dute hilotza poltsan —desinfektatzailea jartzen diote poltsari—. Hilkutxan sartzen dute.

Hildakoaren agur nagusiak izaten dira ohikoak beilatokiaren ostean; gero eta gehiago dira hileta zibilak, baina gehienak erlijiosoak dira. Bata ala bestea, debekatuta daude horrelako ekitaldiak, jendea biltzen delako. Elizan, adibidez, hiletak ez egiteko araua dute, Jesus Maria Arrieta Tolosako (Gipuzkoa) apaizak azaldu duenez. «Beilatokira joan ohi gara. Gorpua erraustuz gero, bertan egiten dugu agurra; bestela, hilerrian». Egunotan egokitu zaizkio heriotza batzuk Arrietari, eta nabarmendu du guztietan nabaritu duela herritarren konpromisoa neurriak betetzeko: jende gutxiago bildu da agurretara, senideak eta hurbilekoak, eta ez kutsatzeko neurriak hartu dituzte, nahiz eta egoera gogorra izan. «Beilatokietako eta hilerrietako langileak, hildakoaren ingurukoak eta ni neu saiatu gara tarteak zaintzen».

Hilerriak eta agurrak

Eman dizkieten arauen barruan, hilerri bakoitzak erabaki du nola antolatu egoera. Irache enpresak, adibidez, Nafarroako zenbait hilerri kudeatzen ditu, eta itxi egin ditu, «salbuespeneko neurri gisara». Itxita daude udalek kudeatutakoak ere. «Ehorzketak edo errausketak egiteko soilik zabaltzen dira. Edukiera hogei pertsonara mugatu dugu, eta segurtasun distantzia mantendu behar da», azaldu du Sanchezek. Arrietak esandakoaren bidetik, adierazi du familiek jarrera ona dutela.

Gasteizen, goizetik eguerdira zabalik dago hilerria, igandeetan izan ezik. Kepa Arza Gasteizko hilerrietako zerbitzuburuak azaldu du ehorzketetarako egokitu dutela ordutegi berria, eta etor daitekeenari aurre egiteko prestatzen ari direla —koronabirusak Gasteizen du eragin handienetakoa—. Ehorzketak edo errausketak egiteko era aldatu egin dute Gasteizen: «Beilatokietatik hilkutxa arruntak jasotzen ditugu; normalean, ireki daitezke, baina orain ezin dugu bat bera ere zabaldu». Koronabirusarekin edo bestela hil, guztiekin dute irizpide hori.

Gainerako hiriburuetako hilerrietan ere hartu dituzte neurriak. Donostian, adibidez, hamabost lagun egon daitezke ehorzketetan, eta hamar errausketetan; koronabirusarekin hildakoen kasuan, ingurukoak ezin dira joan. Bilbon, ezin da inor joan COVID-19arekin hildakoen agurretara, eta gainerakoetan, lau lagun. Baionan, ehorzketetarako soilik dago zabalik hilerria, eta errausketetan ezin daiteke inor egon.

Egoera gogorra da. «Elizkizunetan, pertsona ezaguna edo familia handia bada, multzo handia biltzen da; orain, kopurua asko murriztu da, eta agur zailagoak dira», adierazi du Arrietak. Elizkizunak ezin dira egin orain. Asmoa daukate egoera «normaltzean» orain hildako guztiak oroitzeko. Agurretan gizatasuna falta dela ohartarazi du Sanchezek: «Pertsona bat hiltzen da, eta ez dute uzten hura ikusten eta ukitzen. Hilerrira joan behar da korrika batean. Oso gogorra da».

Langileen egoera

Beilatokietako langileek zuzenean lan egiten dute gorpuekin, eta ez kutsatzeko neurriak hartzen ari dira, Sanchezen esanetan: «Buzoak, betaurrekoak, maskarak eta bi geruzako eskularruak jantzi behar dituzte; garbitasuna ere zaindu behar da eremu komunetan eta autoetan». Hilerrietan ere gisa bereko neurriak hartu dituzte, Arzak dioenez. Areago, Gasteizko hilerrian hasiak dira badaezpadako neurriak hartzen: «Jende gehiagori erakusten ari gara ehorzketak nola egiten diren, ez baitakigu aurrera begira zer gertatuko den; izugarria litzateke momentu batetik bestera ehorzketa bat inprobisatzea».

Nolanahi ere, nabarmena da beharginen ezinegona, arriskua sumatzen baitute. Adibidez, Bilboko Udaleko zerbitzuetako lurperatzaileak neurriak eskatzen ari dira, ELA sindikatuak azaldu duenez: «Onartu zen COVID-19aren ondorioz hildakoen senideak ez joateko araua, baina gainerakoak joan daitezke, eta horrek arriskuan jartzen du gure segurtasuna». Ezarritako segurtasun neurriak betetzen direla ziurtatzeko eskatu diete erakundeei, eta ohartarazi dute hori egin ezean ezin dutela bermatu ehorzketak edo errausketak egiteko prozedura behar bezala egitea. «Osasun kateko azken katebegia gara, azken batean». Bide beretik jo du Sanchezek, beilatokietako ordezkariak: adierazi du osasun katearen azken urratsa egiten dutela haiek, eta osasun protokoloetan aintzat hartu behar direla. Hil ostean ere neurriak behar dira.

Albiste gehiago

Martxoaren 30ean eguneratua, 14:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 8.225 gaixok eman dute positibo koronabirusaren proba eginda, administrazioen arabera. 400 hil dira. COVID-19 gaitza izandako 1.807 pertsonari eman diete alta. Grafikoak, albiste barruan.

Lantegiak itxita, Basaurin. ©Marisol Ramirez / Foku

Kutsatzeko kezka dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako biztanleen bi herenek

Berria

Espainiako Gobernuak atzo onartutako dekretua indarrean da, eta funtsezkoak ez diren jardueretan aritzen diren langileek etxean geratu beharko dute gaurtik aurrera. Urkullu ez dator bat neurri horrekin, ezta patronala ere. Txibitek Sanchez babestu du, baina uste du hobe litzatekeela jarduera ekonomikoa ez geratzea eta erabaki hori malgutzea.

Sidenor enpresako langileak jarduera eteteko eskatzen, aurreko astean. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Jaurlaritzak letra txikiari heldu nahi dio gutxieneko jarduera bati eusteko

Xabier Martin

Madrilen azalpen gehiagoren zain dago, baimena nahi duelako enpresei isunik jar ez diezaieten

Ospitale bateko larrialdietako sarrera ©Jon Urbe / Foku

Koronabirusa zuten 400 pertsona hil dira Euskal Herrian, eta 8.225 pertsona kutsatu

Irati Urdalleta Lete

50 pertsona hil dira atzotik, eta 452 pertsona gehiagori atzeman diete birusa.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

Irakurtzen ari zaren edukia libre ematen jarraitu nahi dugu. Euskaraz informatzea da gure eginkizuna, zure eskubidea. Sareko irakurlea bazara, konprometitu zaitez irakurtzen ari zarenarekin. Geroa zugan.

Izan zaitez BERRIAlaguna