Albistea entzun

IPBESen txostena

Naturaren balioen antiojoak

IPBESek naturaren balioen katalogo bat ondu du, ebidentzia zientifikoan oinarrituta. Unai Pascual buru izan duen ikerlari taldeak behatu eta eraldaketarako metodoak proposatu ditu
Peruko Amazonian, Tambopata natura erreserban, mehatze bateko dragatze lanak egiteko eremua.
Peruko Amazonian, Tambopata natura erreserban, mehatze bateko dragatze lanak egiteko eremua. PAOLO PEÑA / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Gurutze Izagirre Intxauspe -

2022ko uztailak 26

Naturari nola begiratu, halaxe jokatzen da gero harekin. Begirada horretan murgildu da Unai Pascual Ikerbasqueko eta BC3ko ikerlaria, bera buru izan duen diziplinarteko aditu sare sendo batekin, eta txosten bat ondu dute arduradun politikoentzat. Naturaren «balio askotarikoak eta onuragarriak» jaso dituzte, biodibertsitatea eta ekosistemen funtzioak eta zerbitzuak aintzat hartuta, ebidentzia zientifikoan oinarrituta. 13.000 iturri baino gehiago landuta, mundu osoko ehun adituk osatu dute ikertaldea, lau koordinatzailek gidatuta. Sexu paritatea zaindu da, eta nazioarteko ordezkaritza askotarikoa izatea ere bai. 47 herrialdetako adituek hartu dute parte. Lau urteko prozesu mardul, sakon eta jarraituak uztailaren 9an jaso zuen oniritzia, Bonnen, Alemanian.

Ikusi gehiago: Unai Pascual: «Naturaren balioa ulertzeko era murrizten du begirada ekonomizistak»

IPBESek aginduta egin dute txostena (Bioaniztasunari eta Ekosistemen Zerbitzuei Buruzko Plataforma Gobernu Artekoa). IPBES da IPCCren ahizpa. IPCCren eginkizuna hauxe da: nazioarteko zientzialariek klima aldaketari buruz dauden ebidentzia zientifikoekin txostenak egitea eta mahai gainean jartzea, neurriak hartu behar dituenak har ditzan. IPBESek beste hainbeste egiten du, baina biodibertsitatearen begiradatik. Munduko 139 estatu daude IPBESen barruan, eta kontsentsuz eskatu zieten adituei 2018an ondu zezatela naturaren balioei buruzko txostena.

Ondu dute, eta mezu funtsezkoa zera da: ehunka ebidentzia zientifikotan oinarrituta, bideak proposatzen dituzte bizi kalitate ona Lurreko biziarenarekin uztartzeko, eta garapen iraunkorraren alderdi ekonomikoa, soziala eta ingurumenekoa modu orekatuan lotzeko. Proposamen horiek politika bihurtzeko jarraibideak ematen dituzte. Hona hamar gakotan, labur-labur emanda:

KRISIAREN ARRAZOIAK

Txostenaren arabera, bioaniztasunaren eta klima aldaketaren «inoiz ez bezalako gainbeherak» modu negatiboan eragiten du ekosistemen funtzionamenduan eta pertsonen bizi kalitatean. Prozesu eraldatzaile bat behar da, eta balio ekonomikoak, sozialak eta ingurumenekoak gurutzatu behar lirateke.

EPE MOTZEKO ETEKINA

Nahiz eta naturaren inguruko balioak desberdinak izan, politika gehienek balio bat lehenetsi dute: ekonomikoa. Balio ekonomizistek hurrengo belaunaldien beharrak baztertzen dituzte, eta herri indigenei eta tokiko komunitateen egoerei lotutako balioak ere bai. Ez dute kontuan hartzen natura gehiegi ustiatzen ari diren ala ez, eta ez dituzte luzera begira aintzat hartzen ekosistemak, bioaniztasuna eta iraunkortasuna ere.

DEFINIZIOA

Naturaren balioak asko aldatzen dira jakintza sistemaren, hizkuntzaren, tradizio kulturalaren eta ingurumen testuinguruen arabera. Aniztasuna kontuan hartuta, erronka da naturaren balioak modu unibertsalki praktiko eta onargarri batean definitzea.

BALIOESPENA

Balioespena botere harremanek baldintzatzen dute. Behatu behar da zergatik eta nork erabakitzen duen zerbait balioestea eta beste zerbait ez. Aintzatetsi beharreko ardatzak proposatu dituzte. Besteak beste, norbanakoaz haragoko interes taldeen balorazioak kontuan hartuz, hausnarketa prozesuen bidez eta gizarte pluralen balioak partekatuz. 

BALORAZIO METODOAK

Naturaren balioak nola neurtu proposatu dute, adierazle biofisikoak, ekonomikoak eta soziokulturalak aintzat hartuz.

EZJAKINTASUNA

Herrialde gehienek ez dute aurrerapausorik eman bioaniztasunaren balioak integratzeko. Gobernuen erabakiak balioesteko aukera handiagoa da prozesua gizartearekin partekatzen denean.

PARTEKATZEA

Instituzioetan balioak txertatzeko, gakoa da erabakiak hartzen diren edozein egoeratan gardentasun handiagoa bermatzea, dauden naturaren balioen berri jakiteko. Naturaren ekarpenak ikuskatzeko eta egiaztatzeko gaitasun instituzional eta teknikoak hobetzea erabakigarria da aintzat hartzekoak diren metodo eta jokabideak hobetzeko ere.

ERALDAKETA

«Aldaketa transformatzailea» behar da bioaniztasunaren krisi globalari aurre egiteko. Gaur egun, epe laburra eta irabazi material indibiduala lehenesten da, eta balio nagusi horiek eraldatzea proposatzen dute.

LAU BALIO

Eraldaketarako aktibatzeko, lau ildo hauetan lan egin daitekeela diote: batetik, naturaren balioen aniztasuna ezagutaraziz; bigarrenik, erabakiak hartzeko prozesuen faseetan balorazioak eginez; hirugarrenik, politikak erreformatuz, eragileak ahalduntzeko eta legeak naturaren balio ezberdinekin egiteko; eta, azkenik, iruditeria berriak sortuz.

ELKARLANA

Gaitasuna eraikitzea eta eragile soziokulturalen arteko elkarlana lagungarriak izan daitezke hutsuneak betetzeko, elkar elikatuz.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Migrante batzuk, Irungo Harrera Sarekoen azalpenak entzuten, atzo, herriko plazan. ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

Zeharkaldirako sareak eraikiz

Jone Arruabarrena

Egunero heltzen dira etorkinak Irunera, Lapurdiko muga igarotzeko asmoz. Irungo Harrera Sareko kideek han egiten diete ongi etorria, eta bidaia ahalik eta modu seguruenean egiteko informazioa eskaintzen diete. Aurten, bi gazte hil dira muga Bidasoa ibaitik gurutzatu nahian.
 ©BERRIA

«Bidean sufritu eta gero, oso gogorra da itsasoan noraezean ibiltzea»

Lide Iraola

MSFren ontziak bederatzi egun egin zituen itsasoan, portu batean lehorreratzeko zain. Ostegunean porturatu ziren, eta, orain, migratzaileei emango zaien osasun arretak eta arta psikologikoak kezkatzen dute Font.
Lodosa Bizirik taldeko kideak, Lodosako kaleen izenak gazteleraz eta euskaraz jarri eta gero, plaka berriei eusten. ©BERRIA

Hutsune guztiak bete arte

Ane Etxandi

Euskara sustatzeko hainbat egitasmo gauzatzen ari dira Estellerriko Erriberan. Berriki, kale izenak ele bitan jarri dituzte, eta, orain, Porrusalda plataforma sortu berriaren bidez, euskarazko kultur jarduerak antolatu nahi dituzte.
Mugimendu feministak antolatutako elkarretaratzea, atzo arratsaldean. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Gasteizko jaietan jazotako eraso sexistak gaitzetsi ditu mugimendu feministak

Iñaut Matauko Rada

Sei ziztada, bi eraso homofobo eta ukituengatik hiru atxilotu egon dira jaietan. Autodefentsa feminista aldarrikatu dute erasoei aurre egiteko

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...