Albistea entzun

CSNren azken aktak ezbaian jarri du Garoñako hondakinen kudeaketa

Martxoan hiru litro hondakin isuri ziren. Hainbat bidoiren egoera oso kaskarraz ohartarazi du
Santa Maria de Garoñako zentral nuklearra.
Santa Maria de Garoñako zentral nuklearra. ENRIQUE TRUCHUELO / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Juanma Gallego - Jon Rejado -

2017ko maiatzak 20 - Gasteiz

Garoñako zentral nuklearrean istripu bat gertatu zen martxoaren 24an. Erradioaktibitate txiki eta ertaineko hondakinak zituen bidoi bat garabi batetik erori zen. Kolpearen ondorioz, hiru litro hondakin isuri ziren lurrean; bidoi horiek kobalto-60 eta zesio-137 gai erradioaktiboak eduki ohi dituzte barruan. Nuclenorrek ordu gutxian bideratu zuen egoera; horri esker, ez zuen gertakizunaren berri eman behar izan istripu gisa. Ordea, prozesuan hainbat irregulartasun gertatu ziren. Besteak beste, atzerapenarekin eman zieten istripuaren berri kontrol gelako arduradunei.

CSN Espainiako Segurtasun Nuklearreko Kontseiluak gertakari hori jakinarazi berri du 2017ko lehen hiruhilekoaren azterketen txostenean. 10:15ean izan zen ezbeharra, hondakinen biltegitik garabi bat baliatuta edukiontzi bat ateratzen ari zirenean. Edukiontzia sostengatzen zuen uztai metalikoa apurtu zen, eta, ondorioz, hiru metrotik lurrera erori zen; horrek bidoiaren tapakia askatu, eta isuria gertatu zen. Horren inguruko eremua plastikoz estali zuten, beharginek garbi zezaten. 18:30ean bukatu zituzten garbiketa lanak, baina 2-3 zentimetro asfalto geruza kendu behar izan zituzten zorutik.

Paco Castejon Ekologistak Martxan-eko kide eta fisikari nuklearrarentzat istripua da txostenean dagoen irregulartasunik «ikusgarriena». Ordea, «eskandalutzat» jo du txostena, oso-osorik, eta arreta bidoien biltegiratzean jarri du. Hain zuzen ere, hondakin erradioaktiboen bidoiak berregokitzeko egiten diren lanen harira gertatu zen istripua.

Bidoi «deseginak»

CSNk aipatu dituen bidoiak behin-behineko biltegi batean dituzte gordeak. «Hormigoizko andel txikien modukoak dira, lauki-sare batekin banatuta», deskribatu du Castejonek. Han aspaldiko hondakinak ditu gordeak Nuclenorrek. Eragozpena da 1982. urtera arte hondakinak gordetzeko erabilitako sistemak arazo asko eman zituela, eta bidoi zaharren egoera oso kaskarra dela. CSNren ikuskatzaileak txostenean jaso dituen deskribapenak argigarriak dira: «Silo askotan, desegindako bidoiak daude, eta hondakina barreiatuta dago barruan»; edota «kasu askotan, hondakinak guztiz jan du bidoiaren estalki metalikoa; atmosfera ukitzean, hondakinak bolumena handitu, gainezka egin, eta bidoiaren paretak hondatu ditu».

Hondakin horiek mugitzeko lanen deskribapen zehatza egin du CSNko ikuskatzaileak. Degradazio handia zuten bidoiak agertu ahala, beharrezkoa gertatu zen langileak eraikinean sartzea, bidoiak hartzen dituen makinaren lana errazteko: metalezko pertika batzuekin bultzatu behar izan zituzten bidoiak, besteak beste. «Bidoiak atera ahala horien egoera okerrera zihoanez, gero eta maizago eta epe luzeagoan sartu behar zuten langileek», ipintzen du txostenean.

CSNk berak jakinarazi du egoera horrek langileen kexak eragin dituela. Areago, CSNk kexa anonimo bat jaso zuen egoeraren berri emanez. Castejonek ohartarazi du langileek erradiazio kantitate «oso handiak» hartzen dituztela prozesu horretan. Dosiak legearen barruan daudela azaldu du, baina ezohikoak direla. Txostenean aipatzen den langileetako baten kasua erabili du adibide gisa; langile horrek 258 mikro-sieverteko erradiazioa hartu zuen 85 orduan. «Urte osoan har dezakeenaren berrogeiren bat da, eta langile ez direnek urte batean jaso dezaketenaren laurdena», azaldu du.

«Kezkatzeko» motiboak

CSNren aktak, hondakinen kudeaketaren berri ez ezik, beste irregulartasunen berri ere ematen du: sute simulazioaren abisua entzun ez zuen langilea, «babes erradiologiko gunean ez delako megafonia ondo entzuten»; iraungitze data gainditu duten piezak, horien etiketak ez gaurkotzeagatik; arazoak eman zituen larrialdietarako motor-sorgailua; ponpa baten gainean kokatutako erreminta kutxa, han jartzen bazuen ere ohar bat esanez horren gainean ezer ez jartzeko... Castejonek esan du ohar horiek guztiak «kezkagarriak» direla. «Azpiegituraren egoera txarra erakusten duten hainbat adierazle daude txostenean: entzuten ez den megafonia... Enpresaren utzikeria ikusita, ez litzateke arraroa istripu gehiago izatea».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Askotariko ostadarrekin egin zuten manifestazioa atzo Bilbon. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Transfobiaren aurka irten dira kalera, harrotasuna aldarrikatuz

Uxue Rey Gorraiz Javi West Larrañaga

LGTBI Komunitatearen Nazioarteko Egunean, mobilizazio jendetsuak izan dira hainbat lekutan. LGTBIfobiaren aurkako eta sexu eta genero askatasunaren aldeko aldarriek hartu dituzte karrikak
 ©BERRIA

«Pertsona asko ez dira intersexual gisa identifikatzen»

Jone Arruabarrena

Gomezek azaldu du intersexualitatearen inguruko ezjakintasunak eta arau binariora egokitu beharrak patologizatu egiten dutela kolektibo hori: «Protokolo normalizatzaileak aplikatzen zaizkie».
Transfobiaren aurkako protesta, LGTBI Komunitatearen Eguneko manifestazioan, Gasteizen. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Argi-ilunak transen eskubideen aitortzan

Ion Orzaiz

Hego Euskal Herriko trans kolektibo eta eragileen arabera, Espainiako Ministroen Kontseiluak herenegun onartutako lege proposamena «pauso bat» da despatologizazioaren bidean, baina gabezia handiak ditu, batez ere adingabeen alorrean.
Yasmine Khris Labako kidea, Mikel Azkarate Lau Haizetarakoa eta Iban Arantzabal Tokikomeko lehendakaria, atzo, Donostiako Miramarren. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

Aldarrikatu bainoago, egin

Julen Aperribai

Herrigintzan eta balio eraldatzaileetan sustraitutako euskalgintza baten alde egin dute Donostian, adibidetzat hartuta Laba espazioa, Lau Haizetara euskara elkartea eta Tokikom hedabideen sarea

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...