Albistea entzun

Europa nondik eraiki, eta norantz

EBren geroaz eta estaturik gabeko nazioen rolaz gogoetatu dute lau eurodiputatuk. Horiekiko beste jokabide bat izatea nahi dute
Zelai Nikolas, Izaskun Bilbao eta Pernando Barrena, asteleheneko mahai inguruan.
Zelai Nikolas, Izaskun Bilbao eta Pernando Barrena, asteleheneko mahai inguruan. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Jon O. Urain -

2020ko uztailak 26

Europara begira jartzeko astea izan da amaitzen ari den hau. Europako Batasuneko 27 herrialdeek akordio bat lortu dute COVID-19ak eragindako krisiaren inguruan suspertze plan bat adosteko. Neurri batean, EBren norabidea ezarriko du horrek, bai alor ekonomikoan eta bai politikoan ere. Ituna itxi baino ordu batzuk lehenago, Europaren etorkizuna izan zuten hizpide astelehenean Bilbon, Europa: Etorkizun federala edo konfederala? izenburuko mahai inguruan. Eusko Ikaskuntzak, Coppieters eta Ezkerraberri fundazioek antolatu zuten solasaldia, eta lau europarlamentari aritu ziren hizketan, besteak beste estaturik gabeko nazioek Europako Batasunaren antolaketa politikoan jokatu behar duten edo jokatu dezaketen rolaz: Izaskun Bilbao (EAJ), Pernando Barrena (EH Bildu), Toni Comin (Junts Per Catalunya) eta Jordi Sole (ERC).

Federaltasun-konfederaltasun eztabaida «oso presente» nabari du Barrenak Europako Parlamentuko jardunean. «Tentsioa dago integrazio politikoaren azken estaziora iritsi nahi duten herrialde edo indarren eta egungo egoerari eutsi edo inboluzio bat nahiko luketenen artean. Hori oso agerikoa izan da COVID-19aren krisian». Haren iritziz, eredu konfederala «indartzen» ari da: «Estatuek erantzun diote krisiari, eta COVID-19a urruntzen ari da integrazio politikoa».

Horrez gain, estaturik gabeko nazioek EBren arkitektura instituzionalaz eztabaidatzeko dituzten baldintzei erreparatu zien Barrenak, eta beharrezkotzat jo zuen «euskal subjektu nazionalak» erabakitzea «nola nahi dugun egon ordezkatuta Europan, zer burujabetza maila eman nahi dien Europako instituzioei».

Europako Batasunaren etorkizun politikoa iragartzeaz harago, iraganean eginiko bideari erreparatu zion Bilbaok: «Lehentasuna ez da Europa federalagoa izateari buruzko debatea; uste dut Europa duela hamar urte baino federalagoa dela, eta datozen urteetan iaz baino federalagoa izango dela».

Sole bat dator: «Kontuan hartuta nola eboluzionatu duen EBk, krisiei erantzunez, integrazio handiagorako bide bat egin izan du». Haatik, uste du garrantzitsua dela egungo egoera ezagutzea; «federazio zantzuak» antzematen dizkio oraingo ereduari. Alderdi federalizatzaile hori, ordea, «elkarbizitzan dago beste parte konfederal batekin, non estatuek sutsuki defendatzen dituzten euren interes nazionalak», Soleren hitzetan: «Bi arima dauzkagu aldi berean, eta horrek egiten du sistema hori hain konplexua izatea. Horregatik, aurrera egitea oso motela da, baina aurrera egingo dugu; pandemia honek integrazio europarraren azeleragailu gisa jokatuko du».

Sole burujabetza europar kontzeptuaz jardun zuen; kontzeptu horrek esan nahi du «nazioarteko harremanen marko batean, non gero eta lehia handiagoa dagoen —AEB eta Txinaren artean—, Europak bere interesak defendatu behar dituela hainbat arlotan; industria estrategikoetan, energia eta teknologia burujabetzan...». Erantsi zuenez, ez daki horrek EB eramango duen egun indarrean dauden tratatuak aldatzera, baina ziur dago: «Aktore gehienak konturatuko dira EBren interes orokorra babestu behar dela, eta hori ez dela beti estatu kideen interesen batura».

Comin, berriz, «momentu hamiltondarraz». Ameriketako Estatu Batuak sortu berritan, Alexander Hamiltonek beharrezkotzat jo zuen botere zentral indartsu bat eratzea, estatuen zorra bereganatu zezan. Orain COVID-19aren ondorioei aurre egiteko plana duela bi mende AEBetan bizi izandako egoerarekin alderatu du Cominek, eta, plana adostuta, hurrengo «eztabaida handia» iragarri du: nola pagatu zor hori? Haren ustez, aukeren artean dago «zerga europar» bat sortzea: «Europa momentu hamiltondarrean egongo da hipotesi bat baieztatzen bada: Europako zerga sistema baten hazia sortuko dugula».

Nazioen protagonismoaz

Hitzaldiaren bigarren partean, galdera bati erantzun zioten lau europarlamentariek: nola integratzen dira estaturik gabeko nazioak EBn? «Aukera baten aurrean» egon litezke nazio horiek, Bilbaoren hitzetan: «EBren etorkizunari buruzko eztabaida honetan, aukerak daude erregioen aktibaziorako eta parte hartzerako. Europak ez du aurrera egingo eskema sozialago, digitalago, berdeago eta humanoagoan ez badira tokiko eta eskualde mailak integratzen. Euskadik axola du Europako esparruan, eta bide hori jorratu behar da gure espazio propioa izateko».

Barrenaren iritziz, «gero eta gehiago dira estaturik gabeko nazioak errealitate politiko europar berri baten euskarri gisa ikusten dituzten aktore politikoak». Barrenak uste du Europaren etorkizunari buruzko konferentzia «aukera bat» izan daitekeela: «Aukera interesgarria izan daiteke lan egiteko, eztabaidaren testuinguru horretan beste errealitate batzuk kokatzeko. Inportantea da eztabaida horretan gure ahotsa entzutea, geure burua aurkeztea errealitate nazional gisa eta geure burua aurkeztea integrazio politikorako tresna gisa. Konferentzia horretan lobby lan hori modu antolatuan egin ahal izatea garrantzitsua izan daiteke». Konferentzia irail-urrietarako dago deituta, eta iragarri zuen lanean ari direla deialdi horretarako estaturik gabeko nazioetako diputatuek eskema bateratu bat izateko.

Sole ezkor mintzatu zen atal horretan : «Nola ikusten gaituzte? Ez ikusiarena egiten dute. Gobernantza ofizialean, estaturik gabeko nazioak ez gara aktore bat. Estatutik beherako egiturak estatuaren kontua dira». Gaineratu du EBk rol bat jokatu beharko lukeela burujabetza gatazken konponbidean, «EBren mugen barruan geratzen direlako eta herritar europarrei eragiten dielako».

Cominek galdetu zuen Europako integrazioak erraztuko edo zailduko ote lukeen nazioen eta autodeterminazio eskubidearen aitortza, eta gaineratu erantzuna paradoxikoa izan daitekeela: «Objektiboki, estatuek boterea eta garrantzia galtzen duten heinean, estatu berriak sortzearen lurrikara txikiagoa da; baina, subjektiboki, estatuek era dramatikoagoan biziko lukete lurralde baten independentzia, botere galera konpentsatzeko, erretorikoki indartu beharko luketelako beren posizioa».

Mahai ingurua Lurralde burujabetza gatazkak: jardunbide egokien kode baterantz izenburuarekin azaroko nazioarteko jardunaldietan garatuko den eztabaidaren atariko gisa aurkeztu zuten.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Torturaren kontrako manifestazioaren burua Espainiako polizien aurretik igarotzen, atzo, Iruñean, Nafarroako Torturatuen Sareak antolatutako protestan. ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

«Tortura aitortzeko garaia da»

Iker Tubia

Nafarroan mila lagun torturatu dituztela salatu, eta haientzat aitortza, ordaina eta berriz ez gertatzeko bermea eskatu dute ehunka lagunek Iruñean. Ikerketa ofizial bat egiteko galdegin diote erakundeei

 ©JON URBE / FOKU

«Alderdi denek ikertzeko eskatu dute, eta orain ezin da beste aldera begiratu»

Joxerra Senar

Alberto Perote eta Pedro Gomez Nietoren arteko elkarrizketaren berri aurretik bazuen Idoia Zabalzak, baina entzutea diferentea dela azaldu du: «Gogorra da entzutea zer-nolako naturaltasunez mintzo diren».
Julian Grimauri egindako omenaldia, lurperatuta dagoen hilerrian, Madrilen. Haren hilketaren ostean jarri zuten TOP abian. ©KOTE RODRIGO / EFE

Salbuespenaren salbuespena

Gotzon Hermosilla

TOP Ordena Publikoaren Auzitegiaren jarduerari buruzko ikerketa bat argitaratu du Juan Jose del Aguilak. Auzitegi frankistak gogor jo zuen euskal herritarren kontra: 13 urtean 1.826 epaitu zituen

Euskal presoen alde urtarrilean Bilbon egindako protesta. ©OSCAR MATXIN / FOKU

Bi euskal preso hurbilduko dituzte, eta hiru Euskal Herriratu

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Asier Karrera, Mikel San Argimiro eta Aitor Esnaola ekarriko dituzte Euskal Herrira. Gorka Martinez, El Duesora; Josu Ordoñez, Topasera

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna